Chương 8 - TUẾ TUẾ THƯỜNG HOAN

Một thanh âm trầm hùng uy nghiêm từ ngoài cửa vọng vào: “Ngươi vừa nói từ xưa đến nay?”

Bùi Yến Chu sải bước tiến vào, nơi đáy mắt chẳng có lấy nửa điểm ý cười: “Nông sự của Đại Ly đình trệ bao năm qua chính là vì lối mòn cũ kỹ ngưng trệ không chịu đổi mới.”

Ngài dõng dạc tuyên bố trước toàn thể mọi người: “Kỳ thi tuyển lần này, mục đích chính là để chọn ra những nhân tài chịu khó mày mò nghiên cứu, có khả năng canh tân cải tiến trong Nông học.” Ngài nhìn xoáy vào kẻ vừa gây sự: “Mở miệng ra chỉ biết khư khư ôm lấy giáo điều cũ kỹ, vừa không biết cầu tiến đổi mới, lại vừa khinh mạn nữ nhân, kẻ như ngươi tuyệt đối không thích hợp để dạy học gõ đầu trẻ.”

Kẻ kia sợ đến mặt mày cắt không còn giọt máu, chưa kịp mở miệng biện giải nửa lời.

Chủ khảo quan theo đúng quy củ hạ lệnh đuổi kẻ gây rối ra khỏi trường thi, Bùi Yến Chu cầm bút gạch thẳng tên hắn trên danh sách: “Trừ tên, không cần thi nữa.”

Từ đầu chí cuối, ngài chưa từng liếc nhìn riêng ta lấy một cái.

11.

Trường thi thứ nhất trước tiên là phân biệt ngũ cốc, trên bàn lần lượt bày các loại hạt giống khác nhau.

Đạo (lúa), thử (kê nếp), tắc (kê tẻ), mạch (lúa mì), thục đậu từ thuở ẵm ngửa ta đã phân biệt rành rọt từng loại. Môn thi này đối với ta chẳng có nửa điểm khó khăn.

Điều khiến ta bất ngờ là, một đề thi đơn giản như thế vậy mà vẫn loại thẳng cẳng bảy người.

Bùi Yến Chu nói chẳng sai chút nào. Cái danh xưng phu tử Quốc học nghe thì oai phong dọa người, chứ thực sự đứng trên sàn đấu, người khác vị tất đã bì kịp ta.

Trường thi thứ hai độ khó nâng lên một bậc. Khảo quan chỉ đưa ra hình dáng, màu sắc và mùi vị, bắt chúng ta phải nhận diện ra đúng loại nông sản tương ứng. Có mấy loại ta chưa từng tận mắt thấy ngoài đời, may thay trong cuốn Nông Tang Yếu Thuật đều có ghi chép cặn kẽ tường tận.

Trong trường thi tiếng thở dài sườn sượt vang lên không dứt, đợi khi màn thi này khép lại, chỉ còn sót lại vỏn vẹn năm người.

Kế đó là phần thi viết một bài luận, bàn về mối quan hệ giữa việc canh tác nông tang và quốc vận suy thịnh của Đại Ly.

Ta từng học thuộc lòng hàng trăm bài văn mẫu cũ, ngặt nỗi chẳng thể gượng ép nhét những lời lẽ sáo rỗng ấy vào đề bài, đành phải nương theo những kinh nghiệm xương máu của chính bản thân mà viết ra bảy tám phần chân thực.

Bùi Yến Chu dẫu là chủ khảo quan, song để tránh hiềm nghi nên ngài không hề tham gia vào việc chấm thi.

Mãi tới ba tuần hương sau, mấy vị phu tử mới cầm hai bài thi bước ra.

Một vị phu tử cất lời: “Bài văn của Lạc Viễn Văn hành văn lưu loát nhã nhặn, dẫu thiếu đôi phần kinh nghiệm thực tiễn ngoài đồng ruộng, song lại có kiến giải độc đáo của riêng mình, xứng đáng là một giai tác. Màn thi thực hành cuốc đất gieo hạt ngoài ruộng cuối cùng cũng hoàn thành rất mực cẩn trọng vững vàng.”

Trái tim ta lập tức thắt nghẽn, treo ngược lên tận cổ họng.

Một vị phu tử khác tiếp lời: “Bài văn của Tô Hòa lời lẽ chất phác mộc mạc, song điểm sáng chính là chỗ nào cũng đúc kết từ kinh nghiệm thực tiễn xương máu, phương pháp gieo trồng nhân giống lại vô cùng mới mẻ sáng tạo, thực sự là một diệu tác hiếm có.”

Ông dâng hai bài thi lên: “Mấy người chúng ta thực sự khó lòng phân định cao thấp, kính xin Tế tửu đại nhân định đoạt.”

Lòng ta đương nhiên mong mỏi Bùi Yến Chu sẽ chọn mình. Thế nhưng ta lại sợ ngài vì tình riêng mà thiên vị ta, làm hoen ố sự công bằng liêm chính của kỳ thi tuyển.

Ngài cầm hai bài văn chăm chú đọc từ đầu đến cuối một lượt.

Cuối cùng, ngài chỉ thong thả buông một câu: “Giữ lại cả hai người.”

Tất cả mọi người xung quanh đều trố mắt kinh ngạc nhìn ngài.

Bùi Yến Chu mỉm cười giải thích: “Đã đều là bậc nhân tài, thì tuyệt đối không nên vùi dập chôn vùi. Chuyện này ta sẽ đích thân tiến cung bẩm báo rõ ràng với Thánh thượng.” Đoạn ngài nói thêm: “Quốc học rộng lớn bao la nhường này, tổng thể chẳng đến mức thêm một vị phu tử mà nuôi không nổi.”

Ta rõ ràng nên cười mừng rỡ, vậy mà sống mũi bỗng cay xè từ lúc nào chẳng hay.

Trong lòng ta thầm lẩm bẩm khấn nguyện muôn vạn lần: “Cha ơi, mẹ ơi, con gái của cha mẹ trúng tuyển rồi! Lần này con thật sự đã làm rạng danh cho Tô gia chúng ta rồi!”

Ta đi nhờ xe ngựa của Bùi Yến Chu, cùng nhau chạy vội tới Khánh Phong Lâu.

Thanh La đã sớm dẫn theo Đào Đào và A Bách ngồi chực sẵn ở đó. Ba người bọn họ kê cằm lên mép bàn, mắt thèm thuồng nhìn trân trân vào cả bàn tiệc ngập tràn sơn hào hải vị.

Thấy chúng ta bước chân vào cửa, Thanh La lập tức đập bàn hô lớn: “Khai tiệc!”

Bọn họ chỉ mải miết cắm đầu cắm cổ ăn uống no say, chẳng có lấy một ai buồn mở miệng hỏi han kết quả ra sao, hại bao nhiêu lời cảm khái ta chuẩn bị sẵn trong bụng đều nghẹn ứ lại nơi khóe môi.

Ta không nhịn được bèn nhắc nhở: “Mọi người không phải quên hỏi ta điều gì rồi sao?”

Thanh La bấy giờ mới ngẩng mặt lên: “Thi thố thế nào rồi?”

Ta cố tình ngừng lại một nhịp: “Trúng rồi.”

Nàng thản nhiên buông một câu: “Chúc mừng nhé!” rồi đôi mắt lại dán chặt vào đĩa gà nướng béo ngậy, giục ta: “Mau ăn đi, món gà này nguội là mất ngon đấy.”

Tô Đào ngước khuôn mặt nhỏ nhắn lên: “Thanh La tỷ tỷ bảo bọn muội cứ an tâm ăn uống no nê, bởi vì a tỷ nhất định sẽ thi đỗ mà.”

Thanh La dùng bàn tay dính đầy dầu mỡ véo nhẹ má con bé: “Ghi nhớ cho kỹ nhé, đây gọi là trời cao không phụ lòng người có công!”

Ta vui sướng tột cùng, vốn định vung tay hào phóng tuyên bố bữa này để ta bao trọn, nhưng sực nhớ đến giá cả đắt đỏ của tửu lầu bèn rụt rè thu tay lại.

Cuối cùng vẫn là Bùi Yến Chu đứng ra trả tiền cơm áo.

Thanh La khoác vai ta cười bảo: “Chỉ cần ca ca ta có mặt ở đây, thì cứ để huynh ấy chi trả, đó là quy củ rồi!” Nàng nghiêm trang bịa chuyện: “Bắt nữ nhân bỏ tiền túi mời cơm, huynh ấy ăn xong sẽ bị xót ruột đau dạ dày cho xem!”

Bùi Yến Chu bất lực trừng mắt nhìn nàng: “…”

12.

Con đường đứng trên bục giảng dạy học của ta chẳng hề bằng phẳng êm xuôi.

Ngay buổi học đầu tiên đã có kẻ lớn tiếng xầm xì rằng đàn bà con gái thì biết cái thá gì về Nông học mà đòi dạy.

Ta điềm đạm đáp: “Ta tuổi đời tuy còn trẻ, song số năm lội ruộng cày cấy còn nhiều hơn tuổi của tất cả các ngươi cộng lại đấy.”

Mấy ngày sau, lại có kẻ dèm pha nghi ngờ ta ỷ lại vào mối quan hệ với Bùi Yến Chu mới chui lọt vào Quốc học.

Ta cười bảo: “Có thắc mắc gì thì cứ việc đi tìm Tế tửu đại nhân mà chất vấn, đừng có chỉ biết đứng trước mặt người ta mà giở trò châm chọc mỉa mai hèn hạ.” Kẻ kia nào dám đi gặp Bùi Yến Chu, đành phải ngậm bồ hòn làm ngọt mà câm nín.

Ta rất nhanh phát hiện ra rằng, Nông học tuyệt đối không thể chỉ biết rập khuôn đọc sách giáo điều. Cứ ngồi tụng kinh giảng sách thì học trò đứa nào đứa nấy đều gà gật ngủ say sưa.

Thế là ta dắt díu cả đám học trò lên sườn núi phía sau khai hoang vỡ đất.

Trên mảnh đất mới, ta cho gieo trồng giống lúa cạn cải tiến. Đám công tử bột cuối cùng cũng chịu cúi lưng lội xuống đồng bùn, đứa nào đứa nấy mệt đến mức lả cả người, rã rời tay chân.

Lâm Chiêu – ái tử của Thị lang bộ Lại – là kẻ đầu tiên không chịu nổi khổ cực. Hắn vứt phịch đôi thùng phân xuống đất, gào lên: “Dám bắt bổn công tử đi gánh phân, thật là khinh người quá đáng!” Đoạn hắn kích động xúi giục đám đồng môn: “Về nhà bảo phụ thân chúng ta liên danh dâng sớ bãi miễn mụ ta đi!”

Mọi người im lặng một lát, rồi ai nấy lại lẳng lặng cắm cúi làm tiếp phần việc của mình.

Lâm Chiêu tức tối quát: “Các ngươi thích chịu khổ thì cứ ở lại mà nếm cho đã!”

Hắn quả nhiên chạy về nhà khóc lóc mách cha.

Thế nhưng Lâm Thị lang lại cùng các phụ huynh khác đồng loạt gửi thư cảm tạ tới.