Chương 1 - Mười Hai Năm Giả Ngốc
Từ năm sáu tuổi, tôi đã bắt đầu giả ngốc.
Giả suốt mười hai năm.
Cả nhà chẳng ai xem tôi là người.
Mẹ gọi tôi là “con ngốc chỉ biết chảy nước dãi”.
Em trai đá tôi một cái là trò tiêu khiển thường ngày của nó.
Bố nhận tám vạn tiền đặt cọc của một lão độc thân già, đợi tôi tròn mười tám tuổi thì “giao hàng”.
Bọn họ không biết rằng, mỗi đêm tôi đều trùm chăn, dùng đèn pin soi những quyển sách giáo khoa nhặt được từ đống rác.
Tự học hết toàn bộ chương trình cấp ba.
Ngày công bố điểm thi đại học, sau khi nhìn thấy điểm của tôi…
Mặt cả nhà còn trắng hơn cả ánh đèn pin của tôi.
Chương 1
Từ năm sáu tuổi, tôi đã bắt đầu giả ngốc.
Giả suốt mười hai năm.
Cả nhà chẳng ai xem tôi là người.
Mẹ gọi tôi là “con ngốc chỉ biết chảy nước dãi”.
Em trai đá tôi một cái là trò tiêu khiển thường ngày của nó.
Bố nhận tám vạn tiền đặt cọc của một lão độc thân già, đợi tôi tròn mười tám tuổi thì “giao hàng”.
Bọn họ không biết rằng, mỗi đêm tôi đều trùm chăn, dùng đèn pin soi những quyển sách giáo khoa nhặt được từ đống rác.
Tự học hết toàn bộ chương trình cấp ba.
Ngày công bố điểm thi đại học, sau khi nhìn thấy điểm của tôi…
Mặt cả nhà còn trắng hơn cả ánh đèn pin của tôi.
1
“Con Lộc ngốc! Qua đây rửa bát!”
Giọng mẹ tôi vọng ra từ trong bếp, chói tai như móng tay cào lên bảng đen.
Tôi ngồi xổm trong sân, dùng ngón tay vẽ vòng tròn dưới đất, miệng lầm bầm không rõ chữ.
“Con Lộc ngốc! Có nghe thấy không!”
Em trai tôi, Thẩm Hạo, đi ngang qua bên cạnh, đá tôi một cái rồi bật cười.
“Mẹ, gọi làm gì nữa. Nó còn không phân biệt nổi phân với cơm, bảo nó rửa bát làm gì.”
Tôi không ngẩng đầu.
Cũng không phủi dấu giày trên ống quần.
Tôi tên là Thẩm Lộc.
Nhưng trong nhà này, chưa từng có ai gọi tên tôi.
Con Lộc ngốc. Con đần. Đồ vô dụng.
Gọi kiểu gì cũng được.
Theo lời mẹ tôi kể, hôm em trai tôi Thẩm Hạo đầy tháng, bố tôi uống say, bế con trai đi vòng quanh sân, miệng luôn miệng hô: “Nhà họ Thẩm có người nối dõi rồi.”
Khi ông đi ngang qua tôi, ông thậm chí còn chẳng liếc tôi một cái.
Cứ như tôi chỉ là một khúc gỗ gắn trên khung cửa.
Năm tôi sáu tuổi, chị hàng xóm thi đỗ trường cấp ba số một của huyện.
Bố chị ấy xé giấy báo trúng tuyển ngay trước mặt cả làng, vừa xé vừa chửi:
“Một đứa con gái học nhiều làm gì? Đồ vô dụng tốn tiền!”
“Mau cút đi làm thuê! Tiền chọn trường của em trai mày còn đang chờ đóng kia kìa!”
Ngày hôm sau, chị ấy đến xưởng giày trên thị trấn.
Năm đó tôi vừa mới học được bính âm, đã có thể tự đọc sách truyện.
Nhưng tôi tận mắt nhìn thấy chị ấy khóc suốt một đêm. Sáng hôm sau, mắt sưng như quả đào, kéo vali rời đi.
Tối hôm ấy, tôi tự nói với chính mình một câu.
Câu đó, tôi chưa từng nói với bất cứ ai.
Tôi nói: “Thẩm Lộc, mày không được thông minh.”
Từ ngày đó, tôi bắt đầu diễn.
Ban đầu là diễn trong nhà.
Cố ý tính 1+1 thành 3, cố ý cầm ngược đũa, cố ý làm đổ cháo lên người.
Mẹ dẫn tôi đến trạm y tế trên thị trấn kiểm tra.
Bác sĩ nói tôi chậm phát triển trí tuệ có thể là hồi nhỏ sốt cao nên bị ảnh hưởng não.
Mẹ tôi khóc ngay tại chỗ.
Không phải vì thương tôi.
Mà vì tiếc tiền.
“Nuôi công toi rồi. Nuôi phải một đứa vô dụng.”
Tối hôm đó, tôi lục thùng rác, nhặt ra những quyển sách giáo khoa cũ mà nhà hàng xóm vứt đi.
Trong chăn, mượn ánh sáng đèn pin, tôi đọc từng chữ một.
“Xuân miên bất giác hiểu, xứ xứ văn đề điểu.”
Tôi đọc rất nhỏ.
Nhỏ đến mức chính tôi cũng gần như không nghe thấy.
Nhưng tôi không đọc sai một chữ nào.
Năm đó tôi bảy tuổi.
Tôi đã quyết định, phải giấu bí mật này cho đến ngày thi đại học kết thúc.
Em trai tôi khác tôi.
Từ khi sinh ra, nó đã được cả nhà nâng như nâng trứng.
Nó ăn sườn mà lớn, còn tôi đến nước canh cũng không được húp.
Nó được đưa lên huyện đi học. Dù năm nào cũng đội sổ, bố tôi vẫn gặp ai cũng khoe: “Con trai tôi là học sinh trên huyện đấy.”
Còn tôi.
Tôi thậm chí chưa từng được đi học tiểu học.
“Một đứa ngốc thì học hành gì? Phí tiền.”
Đó là nguyên văn lời bố tôi.
Tôi không đi học.
Nhưng tôi biết chữ.
Không chỉ biết chữ, tôi còn hiểu toán, vật lý, hóa học.
Chương 2
2
Trạm phế liệu chính là ngôi trường tốt nhất của tôi.
Mỗi lần bố sai tôi đi đổ rác, tôi đều ở lại trạm phế liệu lâu hơn một chút.
Lục tìm những quyển sách bị người ta vứt đi.
Quyển “5 năm thi đại học, 3 năm mô phỏng” bị xé mất một nửa, nửa còn lại tôi nhặt về.
Sách từ vựng tiếng Anh từng bị ngâm nước, tôi tách từng trang ra, đem phơi khô dưới nắng.
Sách toán cấp ba mất bìa, trên trang lót không biết học sinh nào viết một câu “Toán học chết đi”, tôi lại ôm nó trong lòng như bảo bối.
Về nhà không dám xem.
Nhà chỉ có mấy gian phòng.
Thẩm Hạo ở căn phòng lớn hướng nam.
Tôi ở trong một gian nhỏ cải tạo từ gầm cầu thang, ngay cả cửa sổ cũng không có.
Nhưng tôi có một chiếc đèn pin.
Đó là năm tôi sáu tuổi, chị hàng xóm đưa cho tôi trước khi chị ấy đến xưởng giày.
Chị nói: “Tiểu Lộc, em phải học hành cho tử tế.”
Tôi siết chặt chiếc đèn pin ấy, gật đầu.
Chị không biết tôi có hiểu lời chị nói hay không.
Thật ra tôi hiểu.
Tôi vẫn luôn hiểu.
Chỉ là không thể nói.
Mỗi đêm, đợi cả nhà ngủ hết.
Tiếng Thẩm Hạo chơi game ở phòng bên dừng lại, tiếng ngáy của bố vang lên, tiếng mẹ trở mình cũng không còn nữa.
Tôi mới bật đèn pin.
Trùm chăn kín đầu.
Đọc từng trang một.
Từ sách tiểu học đến sách cấp hai, từ cấp hai đến cấp ba.
Chỗ nào không hiểu thì đọc đi đọc lại, xem ví dụ, tự suy công thức.
Mỗi bài tôi đều làm lại một lần, rồi dùng bút đỏ dò đáp án.
Không có bút đỏ, tôi dùng son trên bàn trang điểm của mẹ.
Có mấy lần mẹ phát hiện son bị hao đi, chửi suốt cả ngày, nói nhà có trộm.
Thẩm Hạo nói là “con Lộc ngốc ăn cắp”.
Tôi ngồi xổm trong góc, nước dãi chảy ra, cười ngây ngô với bà.
Bà tức đến mức đá tôi một cái.
Dấu son đỏ ấy về sau đã trở thành những ghi chú sửa bài chi chít trong vở toán của tôi.
Tôi giấu chúng trong ruột gối.
Mười hai năm.
Tôi chưa từng sơ suất dù chỉ một lần.
Ngày tháng cứ thế trôi qua.
Ở trong nhà này, tôi giống như một luồng không khí.
Không.
Còn không bằng không khí.
Ít ra không khí không bị đánh.
Khi Thẩm Hạo tâm trạng không tốt, nó sẽ đến đá tôi vài cái.
Khi bố uống say, ông sẽ chỉ vào tôi mắng: “Đồ vô dụng, nuôi mày phí cơm.”
Mẹ bắt tôi giặt quần áo cho cả nhà, quét nhà cho cả nhà, rửa bát cho cả nhà.
Sau đó cho tôi một bát cơm trắng.
Nếu hôm đó tâm trạng bà tốt, bà sẽ chan lên cơm một thìa nước canh rau.
Tôi đều nhận lấy.
Vừa cười ngốc, vừa chảy nước dãi, vừa xúc cơm vào miệng.
Trong lòng thì thầm đọc công thức toán ngày mai phải học.
Tôi biết kỳ thi đại học sắp đến rồi.
Tôi đã tra từ rất lâu.
Kỳ thi đại học là kỳ thi thống nhất toàn quốc, đăng ký bằng tên thật, phòng thi có camera giám sát, sau khi có điểm sẽ có xếp hạng toàn tỉnh.
Không ai có thể cướp đi điểm số của bạn.
Không ai cả.
Không giống thi lên cấp hai, không giống thi vào cấp ba, suất học có thể bị thay thế, điểm số có thể bị tráo.
Thi đại học thì không.
Chỉ cần tôi bước vào phòng thi ấy, viết xuống tên và số báo danh của mình.
Mỗi một điểm trên bài thi đó đều là của tôi.
Không ai lấy được.
Vì vậy tôi nhất định phải chống đỡ đến ngày đó.
Nhưng bố tôi không định để tôi chống đỡ đến ngày ấy nữa.
Tối hôm đó, trong nhà có một người đàn ông lạ mặt đến.
Hơn bốn mươi tuổi, hói đầu, mặt đầy thịt, mặc một chiếc áo da bẩn thỉu.
Lúc ông ta bước vào, tôi đang cho gà ăn trong sân.
Ông ta đặt hai thùng sữa xách theo lên bàn, ánh mắt liếc về phía tôi.
“Đây là đứa nhà ông à?”
Bố tôi cười nịnh nọt, kéo tay ông ta đi vào nhà.
“Đúng đúng, anh Lưu, anh xem đi. Tuy đầu óc nó không được tốt lắm, nhưng người khỏe, làm việc được, đẻ con cũng được.”
Mẹ tôi đứng bên cạnh phụ họa:
“Đúng vậy, anh Lưu cứ yên tâm. Con bé này nghe lời lắm, bảo làm gì là làm nấy.”
Người đàn ông tên Lưu Đại Dũng kia lại nhìn tôi một cái, rồi bóp bóp cánh tay tôi.
Tôi không tránh.
Miệng vẫn nở nụ cười ngốc nghếch như thường.
Chương 3
3
“Được,” ông ta nói, “tám vạn. Đến lúc đó tôi tới nhận người.”
Tám vạn.
Đó là giá của tôi.
Thẩm Hạo thò đầu ra từ trong phòng, cười nói:
“Bố, bán con Lộc ngốc đi rồi mua cho con cái điện thoại mới nhé?”
Bố tôi cười mắng một câu:
“Cút đi.”
Sau đó, ông đếm số tiền đặt cọc Lưu Đại Dũng để lại, trong mắt toàn là ánh sáng.
Tối hôm đó, tôi trở về gian gầm cầu thang.
Bật đèn pin lên.
Trải từng tờ đề toán nhặt được lên giường.
Đề thật năm năm gần nhất, tôi đã làm bốn lần.
Lần cuối cùng đạt điểm tuyệt đối.
Tôi nhìn những dấu tích đỏ, bỗng nhiên hơi muốn khóc.
Nhưng tôi không khóc.
Vì ngày mai tôi còn một bộ đề tổ hợp khoa học tự nhiên phải làm.
Khóc thì lãng phí thời gian.
Tối hôm đó, lần đầu tiên trong đời tôi không làm đề.
Tôi lấy từng món đồ mình đã cất giấu suốt mười hai năm ra, sắp xếp lại.
Đèn pin.
Chiếc đèn chị hàng xóm tặng, đã dùng mười hai năm, thay không biết bao nhiêu lần pin, bóng đèn cũng từng thay hai lần.
Vở ghi chép.
Từ tiểu học đến cấp ba, xếp chồng lên còn cao hơn cả cái gối của tôi. Nét chữ từ xiêu vẹo đến ngay ngắn, rồi dần thành những nét viết nhanh như bay, ghi lại bí mật mười hai năm của một “đứa ngốc”.
Chứng minh thư.
Thứ này là quan trọng nhất.
Chứng minh thư được làm năm tôi mười sáu tuổi.
Cả làng làm thống nhất. Bố tôi chê mất mặt, không muốn làm cho tôi. Cán bộ thôn nói “ai cũng phải có”, ông mới miễn cưỡng đưa tôi đi.
Lúc chụp ảnh, tôi cố ý nghiêng đầu, ánh mắt đờ đẫn, miệng hơi há ra.
Ảnh chụp ra đúng chuẩn một tấm ảnh giấy tờ của “đứa ngốc”.
Bọn họ nhìn thấy tấm ảnh đó chỉ biết cười.
Sẽ không ai nghĩ rằng chủ nhân của tấm chứng minh thư này, ba ngày sau sẽ bước vào phòng thi đại học.
Tôi từng dùng điện thoại tra quy trình đăng ký.
Đúng vậy, tôi có điện thoại.
Điện thoại cũ Thẩm Hạo thay ra, màn hình bị vỡ một góc nhưng vẫn dùng được.
Lúc phát hiện điện thoại mất, nó chửi suốt hai ngày, tưởng bị chó hoang đi ngang qua tha mất.
Nó không biết là tôi lấy.
Tôi càng không dám dùng trước mặt nó.
Chỉ vào đêm khuya, trùm kín trong chăn, tắt wifi, dùng sim dữ liệu để tra.
Học bạ cấp ba?
Tôi không có.
Nhưng thi đại học có thể đăng ký với thân phận “thí sinh tự do”. Chỉ cần có chứng minh thư và sổ hộ khẩu.
Sổ hộ khẩu ở trong ngăn kéo phòng bố tôi.
Tôi đã nắm rõ vị trí của nó.
Nhân lúc bọn họ đi chợ phiên, tôi lén lấy ra, đến phòng giáo dục trên thị trấn đăng ký.
Cô giáo tiếp nhận nhìn dáng vẻ của tôi, còn tưởng tôi đi nhầm cửa.
Tôi đưa chứng minh thư cho cô ấy. Cô ấy xem đi xem lại ba lần rồi hỏi:
“Em muốn đăng ký thi đại học?”
Tôi gật đầu.
Không cười ngốc, không chảy nước dãi, không ánh mắt đờ đẫn.
Chỉ gật đầu một cách bình thường.
Cô ấy sững người.
Tôi mở miệng.
Mười hai năm qua đây là lần đầu tiên tôi nói với một người ngoài một câu hoàn chỉnh.
Không nói lắp, không lí nhí, từng chữ đều rõ ràng.
“Thưa cô, em muốn đăng ký.”
Cô ấy nhìn tôi rất lâu.
Cuối cùng vẫn làm thủ tục cho tôi.
Cô ấy nói: “Ảnh của em… sao trông không giống em lắm?”
Tôi nói: “Tấm ảnh đó là do em diễn.”
Cô ấy không hỏi thêm nữa.
Có lẽ cô ấy tưởng tôi là một người có bệnh, nhưng chưa ngốc hẳn.
Cô ấy không biết, cái tên “Thẩm Lộc” ba ngày sau sẽ xuất hiện trong danh sách một trăm người đứng đầu toàn tỉnh.
Chương 4
4
Ngày 7 tháng 6.
Ngày đầu tiên của kỳ thi đại học.
Trời còn chưa sáng, tôi đã tỉnh.
Nói chính xác hơn là cả đêm tôi không ngủ.
Không phải vì căng thẳng.
Mà vì tôi sợ Lưu Đại Dũng đột nhiên đến nhận người.
Môn đầu tiên của kỳ thi bắt đầu lúc chín giờ sáng.
Thời gian vừa khít.
Sáu giờ, bố mẹ tôi vẫn chưa dậy.
Tôi lẻn ra khỏi gian gầm cầu thang, dùng nước lạnh đã chuẩn bị trước để rửa mặt.
Nhìn mình trong gương, tôi lặng đi một lúc.
Tóc rối bù, mặt bị nắng phơi đến đen sạm, khóe miệng còn dính hạt cơm tôi cố ý bôi lên hôm qua.
Tôi lau hạt cơm đi.
Buộc tóc lên.
Lấy từ trong túi ra một cặp kính cũ, nhặt được ở trạm phế liệu.
Độ kính không đúng lắm, nhưng sau khi đeo vào, ánh mắt đờ đẫn của tôi bị che đi hơn nửa.
Tôi đi ra từ cửa sau.
Không quay đầu.
Đến cổng điểm thi, tôi xếp hàng trong đám thí sinh.
Giám thị xem giấy báo dự thi của tôi, rồi lại nhìn tôi.
“Em là Thẩm Lộc?”
“Vâng.”
“Ảnh này… không giống lắm nhỉ.”