Chương 13 - Lời Đòi Công Bằng

Dạo này, có quá nhiều người dùng đủ mọi lý do để tìm gặp, tạo quan hệ, xin tài trợ.

“Xin lỗi, mẹ tôi tuổi cao, sức khỏe yếu, hiện không còn tiếp khách nữa. Nếu anh có việc gì, có thể nói với tôi hoặc là…”

“Chu Dũng!” – Trần Viễn ở đầu dây bên kia bất ngờ ngắt lời, giọng cao hơn vài phần, mang theo sự xúc động không giấu nổi. – “Anh không nhớ tôi sao? Tôi là bạn cùng bàn hồi cấp hai với anh đấy! Cái thằng từ quê chuyển lên, đen như cục than – Trần Viễn đây mà!”

Trần Viễn?

Cái tên đó như tia chớp xé toang lớp bụi trong ký ức tôi.

Trong đầu tôi hiện lên hình ảnh một cậu bé gầy gò, đen nhẻm, mặc bộ đồ không vừa người.

Hồi mới chuyển lên học ở thành phố, vì tự ti và giọng quê, cậu bị nhiều bạn trêu chọc. Lúc ấy, tôi là một trong số ít người làm bạn với cậu.

Người đối xử tốt nhất với cậu – chính là cô giáo dạy văn của chúng tôi khi ấy: Vương Tú Lan – mẹ tôi.

Bà thường gọi cậu vào phòng giáo viên để kèm thêm, còn hay mang cơm từ nhà đến cho cậu.

“Là cậu sao? Trần Viễn!” – Tôi mừng rỡ kêu lên – “Cậu… giờ là chủ tịch huyện Vân Sơn?”

“Đúng vậy.” – Giọng Trần Viễn cũng đầy xúc động – “Nói ra thì dài. Năm xưa nếu không có cậu và cô Vương, chắc tôi học không xong cấp hai, đừng nói đến chuyện đỗ đại học hay trở thành người như hôm nay. Cô Vương, chính là ân nhân tái sinh của tôi.”

Anh dừng lại một chút, rồi giọng nghiêm túc trở lại:

“Chu Dũng, lần này tôi tìm cô Vương, không phải để ôn chuyện cũ, cũng không phải xin tiền. Tôi muốn, vì ba mươi vạn dân huyện Vân Sơn chúng tôi, vì hơn một vạn đứa trẻ khao khát tri thức, xin một cơ hội.”

Trong nửa giờ tiếp theo, Trần Viễn kể cho tôi nghe tình hình chi tiết của huyện Vân Sơn.

Đó là một huyện nghèo cấp quốc gia, nằm sâu trong núi, giao thông cách trở, kinh tế lạc hậu – là một trong những nơi khó khăn nhất trong chiến dịch xóa đói giảm nghèo.

Sau khi tốt nghiệp đại học, Trần Viễn đã chủ động quay về quê hương, bắt đầu từ một cán bộ cấp xã, từng bước đi lên làm chủ tịch huyện.

“Tài sản lớn nhất của huyện chúng tôi, không phải khoáng sản, không phải dược liệu, mà là… những đứa trẻ.” – Giọng Trần Viễn tha thiết – “Bọn trẻ ở đây, học hành rất chăm chỉ. Các giáo viên phần lớn là giáo viên hợp đồng bám trụ hàng chục năm trong núi, chỉ nhận được vài trăm đồng trợ cấp mỗi tháng, nhưng chất lượng giảng dạy không hề thua ai.

Nhưng cơ sở vật chất của chúng tôi quá tệ.

Nhiều trường học là nhà nguy hiểm. Mùa đông trẻ phải sưởi than học bài, không có máy tính, không có thư viện tử tế, thậm chí không có lấy một bộ dụng cụ thí nghiệm hoàn chỉnh.”

“Tôi đã đọc tin cô Vương lập quỹ, xúc động đến mấy đêm không ngủ. Tôi nhìn thấy hy vọng.” – Giọng anh nghẹn lại – “Chu Dũng, tôi muốn đề xuất một lời mời với cô Vương.

Chúng tôi không xin tiền. Chúng tôi xin hợp tác.

Tôi, với tư cách chính quyền huyện Vân Sơn, trân trọng mời Quỹ Giáo dục Tú Lan đến thành lập một điểm mẫu về hỗ trợ giáo dục dài hạn và chuyên sâu.

Quỹ các anh lo tài chính, phương pháp.

Chúng tôi lo chính sách, nhân lực, và giám sát!

Tôi, Trần Viễn, lấy danh dự Đảng viên và chức vụ hiện tại để đảm bảo: mỗi đồng tiền của quỹ sẽ được sử dụng công khai, minh bạch, có sổ sách rõ ràng, chấp nhận giám sát từ quỹ và toàn xã hội.

Chúng tôi muốn biến Vân Sơn thành mô hình mẫu của xóa nghèo bằng giáo dục!”

Những lời của anh khiến tim tôi rộn ràng.

Đây không còn là một hoạt động từ thiện nhỏ lẻ nữa – mà là một dự án lớn, hệ thống, đủ sức thay đổi tương lai cả một vùng đất.

Chẳng phải đây chính là điều mẹ tôi mong ước nhất sao?

“Trần Viễn, chờ chút.”

Tôi cầm điện thoại, bước đến trước mặt mẹ, thuật lại nguyên văn những lời của Trần Viễn.

Mẹ tôi lặng lẽ lắng nghe.

Khi nghe đến tên “Trần Viễn”, trong đôi mắt đục của bà hiện lên ánh nhìn hiền từ.

Khi nghe đến hoàn cảnh khó khăn của huyện Vân Sơn, bà khẽ nhíu mày.

Và khi nghe đến kế hoạch “hợp tác xây dựng điểm mẫu”, mắt bà bỗng sáng rực lên.

Đó là ánh sáng chỉ có ở một nhà giáo khi nhìn thấy một vùng đất màu mỡ đang chờ được gieo trồng.

“Hãy nói với nó.” – Mẹ nắm tay tôi, giọng không to, nhưng vô cùng kiên định – “Mẹ đồng ý.”

Bà dừng lại một chút, ngẩng đầu nhìn ra cửa sổ, như thể đã nhìn thấy dãy núi xa xôi ấy.

“Dũng à, con giúp mẹ đặt vé. Mẹ muốn… đích thân đến huyện Vân Sơn, để nhìn thấy những đứa trẻ nơi đó, và gặp lại học trò tên Trần Viễn ấy.”

Khoảnh khắc ấy, tôi nhìn thấy trong mắt mẹ – một ngọn lửa từng tắt suốt hai mươi năm qua – nay lại cháy bừng lên rực rỡ.

19

Quyết định của mẹ tôi về việc đến huyện Vân Sơn giống như một tảng đá lớn ném vào mặt hồ yên ả.

Người đầu tiên gọi điện tới là Lưu Kiến Quốc, giọng đầy bất mãn và lo lắng.

“Cô Vương muốn đến huyện Vân Sơn? Chu Dũng, cậu điên rồi à? Để cô ấy đến nơi đó sao?” – Anh gần như gào lên qua điện thoại.

“Huyện Vân Sơn là loại nơi gì chứ? Huyện nghèo cấp quốc gia, đường núi khúc khuỷu, giao thông, chỗ ở, y tế đều không đảm bảo! Cô Vương đã hơn bảy mươi tuổi rồi, sức khỏe chịu sao nổi? Lỡ xảy ra chuyện gì, ai chịu trách nhiệm đây?”

Phản ứng của anh, hoàn toàn nằm trong dự đoán của tôi.

“Kiến Quốc, anh bình tĩnh.” – Tôi trấn an – “Đây là quyết định của mẹ tôi. Và anh nghĩ xem, bà vì điều gì mới đưa ra quyết định đó?”

Lưu Kiến Quốc im lặng. Anh hiểu quá rõ tính cách của Vương Tú Lan.

Người phụ nữ già hiền hòa ấy, bên trong lại cứng cỏi và kiên định đến đáng kinh ngạc.

Một khi bà đã quyết định điều gì liên quan đến giáo dục, thì mười con trâu cũng không kéo nổi.

“Nhưng vẫn không được!” – Lưu Kiến Quốc vẫn không yên tâm – “Nếu nhất định phải đi, thì để tôi thu xếp! Tôi cử phi cơ riêng đưa mọi người đi, kèm theo một đội ngũ y tế theo sát toàn bộ hành trình, khách sạn, an ninh – tất cả phải theo tiêu chuẩn cao nhất!”

“Kiến Quốc, chúng tôi không phải đi khảo sát, cũng không đi du lịch.” – Tôi kiên nhẫn giải thích – “Mẹ tôi đi là để gặp học trò, là để nhìn thấy những đứa trẻ ở nơi đó.

Anh làm rình rang như vậy, là giúp đỡ hay là gây rối thêm?

Chỉ riêng chi phí tiếp đãi của huyện cho anh, cũng đủ xây được một ngôi trường rồi.”

Những lời của tôi cuối cùng cũng khiến anh bình tĩnh lại.

“Vậy… vậy phải làm sao? Tôi chẳng lẽ chỉ biết trơ mắt nhìn cô Vương mạo hiểm sao?”

“Yên tâm đi.” – Tôi đáp – “Trần Viễn là bạn học cũ của tôi, cũng là học trò của mẹ, tôi tin nhân cách anh ấy.

Anh ấy sẽ sắp xếp chu đáo mọi việc.

Lần này chúng tôi đi là để khảo sát thực tế, không phải để thể hiện.

Nếu anh thật sự muốn giúp, thì hãy trông coi kỹ lưỡng công việc bên quỹ.

Chờ chúng tôi đem kế hoạch cụ thể về, khi ấy sẽ có rất nhiều việc cần anh bỏ tiền và bỏ sức.”

Sau một hồi trò chuyện dài, Lưu Kiến Quốc cuối cùng cũng miễn cưỡng đồng ý, nhưng vẫn không yên tâm.

Anh cử một trợ lý đắc lực nhất, mang theo một bộ cấp cứu cá nhân, với danh nghĩa “quan sát viên của quỹ”, đi cùng chúng tôi.

Trước ngày khởi hành, mẹ tôi còn háo hức hơn cả tôi.

Bà không chuẩn bị quần áo đẹp đẽ gì, mà lục lại trong rương cũ mấy chiếc áo khoác cũ bền chắc và khó bẩn.

Suốt hai ngày liền, bà chạy khắp các nhà sách và chợ sỉ văn phòng phẩm lớn nhất Giang Thành, tự tay lựa chọn hơn trăm quyển sách tham khảo và một thùng đầy đồ dùng học tập đủ loại.

“Bọn trẻ nơi đó chắc chưa từng thấy mấy thứ này.” – Vừa cẩn thận xếp sách vào thùng, bà vừa lẩm bẩm – “Bộ truyện cổ tích này, mấy bé trai chắc thích lắm.

Bộ ‘Vạn câu hỏi vì sao’ này, giúp mở mang đầu óc.

Mấy quyển vở này, bìa đẹp thật đấy – tụi nhỏ mà nhận được chắc tiếc không nỡ dùng…”

Nhìn dáng vẻ chăm chú của bà, tôi như thấy lại hình ảnh của bốn mươi năm trước – người cô giáo trẻ lần đầu tiên bước lên bục giảng.

Thời gian có thể làm đổi thay dung nhan bà, nhưng không làm thay đổi trái tim đầy nhiệt huyết yêu trẻ và yêu giáo dục ấy.

Chúng tôi không đi máy bay, mà theo ý mẹ, đi tàu cao tốc một ngày để đến thành phố cấp địa gần huyện Vân Sơn nhất.

Vừa ra khỏi ga, một người đàn ông trung niên cao to, da ngăm, khí chất chững chạc đã đợi sẵn ở cửa.