Chương 2 - Kiếp Trước Không Thể Đổi
“Đưa đây. Cặp sách của Việt Việt hỏng rồi, phải mua cái mới. Khai giảng còn phải đóng học phí, mua tập bút nữa.”
“Học phí của Việt Việt không phải chỉ có 120 tệ sao?”
“Cộng thêm cặp, đồ dùng học tập, đồng phục, gần năm trăm.”
Tôi lật sổ tính toán: “Đồng phục Việt Việt mua năm ngoái, mặc chưa tới một năm, vẫn còn dùng được. Đồ dùng học tập kỳ trước còn cả đống, tôi đã xem rồi. Cặp khâu lại vẫn dùng được. Tính ra, 130 là đủ.”
Mẹ tôi sững người.
Chắc bà không ngờ tôi biết tính toán.
Kiếp trước tôi không biết. Kiếp trước tôi chỉ biết nói: “Vâng, mẹ, con đưa mẹ.”
“130.” Tôi đếm ra từ hộp thiếc, đặt lên bàn.
“Còn lại con để dành đóng học phí.”
Mẹ tôi nhìn chằm chằm vào 130 tệ đó, vẻ mặt rất phức tạp.
Bà không lấy, quay người đi ra.
Hôm sau, Việt Việt mang về một cái cặp mới.
Màu xanh in hình siêu nhân Ultraman, trông không hề rẻ.
“Ai mua cho vậy?” Tôi hỏi.
“Bác cả mua á!” Việt Việt giơ lên khoe, “Bác bảo em ngoan, thưởng cho em đó!”
Bác cả Trình Mỹ Hoa, chị ruột của ba tôi, gả lên huyện, chồng làm ở công ty thuốc lá, cuộc sống khá giả.
Kiếp trước, bác cả luôn rất tốt với Việt Việt, lễ Tết bao giờ cũng có lì xì.
Còn tôi, không nhận được dù chỉ một đồng.
Hồi đó tôi nghĩ là vì Việt Việt đáng yêu, dễ thương.
Sau này tôi mới biết, trong lòng bác có một phép tính—
Việt Việt là đứa con trai duy nhất của nhà họ Trình.
Nuôi tử tế, sau này sẽ lo cho bà khi về già.
Còn tôi, con gái gả ra ngoài, trong mắt bà chẳng khác gì một món lỗ vốn.
“Đẹp đấy.” Tôi xoa đầu Việt Việt, “Phải học thật giỏi nhé.”
Việt Việt gật đầu, chạy ra ngoài chơi.
Tối hôm đó, tôi lại mở chiếc rương sắt của mẹ.
Sổ tiết kiệm vẫn ở đó.
Số dư vẫn là 0.
Nhưng tôi để ý một chi tiết trước đó không để ý.
Tên chủ sổ—
Không phải ba tôi, Trình Kiến Quốc.
Mà là mẹ tôi, Hàn Ngọc Phương.
Sáu vạn đó, không phải rút từ tài khoản của ba tôi.
Mà là từ tài khoản của mẹ.
Một người phụ nữ nông thôn quanh năm làm ruộng, khi nào lại có đến sáu vạn tệ tiền gửi?
Trừ khi, số tiền đó vốn dĩ được chuyển từ nơi khác tới.
Tôi đặt lại sổ tiết kiệm.
Bức tranh vẫn còn thiếu vài mảnh.
Không sao. Không vội.
04
Ngày 1 tháng 9, tôi bước qua cánh cổng của Nhất Trung Nam Lăng.
Kiếp trước, cánh cổng này tôi chỉ từng bước vào trong mơ.
Nhất Trung nằm ở phía đông huyện, cách nhà hơn ba mươi cây số, phải ở ký túc xá.
Phí nội trú một học kỳ là 200, học phí 950, tiền ăn tính theo mức tối thiểu mỗi tháng 150, nửa năm là 900.
Tổng cộng 2050 tệ.
Tôi làm thêm để dành được 420, mấy ngày cuối hè lại cày thêm ở quán ăn, chắt chiu đủ 500.
Vẫn còn thiếu 1550.
Tôi tìm đến thầy Phương ở phòng giáo vụ.
“Hoàn cảnh gia đình khó khăn?” Thầy Phương lật hồ sơ của tôi, “Cha mất do tai nạn lao động, mẹ làm nông, còn có em trai tám tuổi?”
“Vâng ạ.”
“Thi tốt nghiệp xếp hạng 11 toàn huyện?”
“Vâng.”
Thầy ngẩng đầu nhìn tôi một cái.
“Có giấy xác nhận hộ nghèo không?”
“Có ạ.” Tôi đưa tờ giấy có đóng dấu của ủy ban thôn.
Thầy Phương ký tên: “Miễn toàn bộ học phí, giảm nửa phí nội trú. Em đến gặp giáo viên chủ nhiệm trao đổi thêm về học bổng, mỗi học kỳ có thể được 750 tệ.”
Cộng với 500 tôi có sẵn.
1250, đủ rồi.
Tôi đứng trước cửa phòng giáo vụ, hít sâu một hơi.
Nắng trắng sáng chiếu lên tòa nhà học mới toanh.
Kiếp trước tôi đứng máy trong xưởng suốt 18 năm, chưa từng một ngày được nhìn thấy ánh nắng như thế này.
Tuần đầu tiên đi học, mẹ gọi ba cuộc điện thoại.
Cuộc đầu: “Việt Việt nói nhớ con, khi nào con về?”
Cuộc thứ hai: “Nhà gần hết gạo rồi, con gửi ít tiền về đi.”
Cuộc thứ ba: “Bác con bảo con học nội trú tốn kém quá, chi bằng về thị trấn kiếm việc làm.”
Ba cuộc, ba kiểu chiêu.
Thẻ tình cảm, chiêu tài chính, bài uy quyền.
Kiếp trước, bất kỳ chiêu nào cũng đủ kéo tôi quay về.
Kiếp này, tôi trả lời ba chữ.
“Con đang học.”
Rồi cúp máy.
Giáo viên chủ nhiệm họ Ôn, cô giáo hơn ba mươi, làm việc rất gọn gàng.
Tuần thứ hai sau khai giảng, cô gọi tôi lên trao đổi.
“Trình Tri Hạ, cô đã nắm được tình hình của em. Trường có suất làm thêm tiết kiệm học phí, phụ trách sắp xếp sách trong thư viện, mỗi tháng 80 tệ, làm hai tiếng thứ Bảy và Chủ Nhật. Em có muốn không?”
“Em muốn ạ.”
“Còn có chỗ phụ bếp ở căng tin, từ năm rưỡi đến sáu rưỡi sáng, được một bữa sáng và thêm 30 tệ phụ cấp.”
“Cái đó em cũng muốn làm ạ.”
Cô Ôn nhìn tôi, môi mấp máy, như muốn nói gì đó, cuối cùng chỉ nói: “Cố gắng học nhé.”
Tôi gật đầu.
Cuộc sống bắt đầu quay như chiếc đồng hồ lên dây cót.
Sáng năm rưỡi phụ bếp, sáu rưỡi ăn sáng rồi đến lớp, ban ngày học, tối tự học đến mười giờ. Cuối tuần sắp xếp giá sách ở thư viện, xong thì ngồi đọc sách luôn.
Kiếp trước, học vấn của tôi dừng lại ở cấp hai.
Nhưng 18 năm lăn lộn ngoài xã hội đã dạy tôi một điều—
Điều gì mới thực sự quan trọng.
Không phải mấy lời kiểu “con gái thì cần gì học” của bác cả.
Cũng không phải “con là chị mà” của mẹ tôi.
Mà là chính bản thân tôi.
Giữa tháng Mười, có bài kiểm tra tháng đầu tiên.
Lớp có 48 người, tôi xếp hạng 3.
Toàn khối có 820 học sinh, tôi đứng thứ 17.