Chương 2 - Khi Người Hiền Lành Đứng Lên

Tám mươi phần trăm mã nguồn cốt lõi của dự án này đều do tôi viết. Nếu tôi bỏ ngang, họ phải tìm người khác tiếp quản, tiến độ ít nhất sẽ bị chậm một tháng.

Thiệt hại trong một tháng đó còn lớn hơn khoản thưởng cuối năm của tôi rất nhiều.

Vì vậy, người nên sợ là họ chứ không phải tôi.

Mười hai giờ trưa.

Tôi tắt máy tính đúng giờ.

Đi xuống căng tin ăn cơm.

Trước đây tôi luôn đợi đến mười hai giờ rưỡi mới đi ăn, bởi vì muốn tránh giờ cao điểm, tranh thủ làm thêm nửa tiếng.

Nhưng bây giờ tôi không làm như thế nữa.

Tôi cứ muốn đi ăn vào lúc đông người nhất.

Xếp hàng, lấy cơm, tìm chỗ ngồi.

Lý Hiểu Phong bưng khay cơm ngồi xuống đối diện tôi.

“Lão Phương, hôm nay cậu thay đổi thật rồi.”

Tôi gắp một miếng rau.

“Ừ.”

Anh ấy hạ giọng:

“Cậu không sợ bị họ tìm cách gây khó dễ à?”

Tôi nhìn anh ấy.

“Hiểu Phong, anh có sợ không?”

Anh ấy sững người.

“Tôi sợ chứ, tôi còn phải trả nợ mua nhà.”

“Vậy anh có biết công ty đang nợ anh bao nhiêu tiền tăng ca không?”

Anh ấy lắc đầu.

“Tôi chưa tính bao giờ.”

“Tôi tính giúp anh nhé. Năm nay anh tăng ca ít nhất tám trăm tiếng. Theo luật lao động, công ty phải trả anh 120.000 tệ tiền tăng ca. Nhưng anh đã nhận được chưa?”

Anh ấy im lặng.

Tôi nói tiếp:

“Anh sợ mất công việc này nên anh nhịn. Anh nghĩ chỉ cần tiếp tục nhẫn nhịn, công ty sẽ nhìn thấy những đóng góp của anh. Nhưng thứ công ty nhìn thấy không phải sự cống hiến, mà là sự yếu đuối của anh. Anh càng mềm yếu, họ càng được đà lấn tới.”

Anh ấy cúi đầu.

Một lúc lâu sau, anh ấy mới nói:

“Nhưng tôi có thể làm gì được chứ?”

Tôi đáp:

“Anh có thể giống tôi, chấm công đúng giờ, từ chối tăng ca miễn phí, yêu cầu ký hợp đồng lao động bằng văn bản, yêu cầu công ty đóng bảo hiểm xã hội đầy đủ. Những điều này đều do pháp luật quy định, không phải ân huệ công ty ban phát.”

Anh ấy cười khổ.

“Nói thì dễ, làm mới khó.”

“Vậy anh cứ tiếp tục làm người dễ bảo đi, tiếp tục để họ bóc lột. Rồi một ngày nào đó, anh sẽ nhận ra tóc mình đã rụng sạch, cột sống bị thoát vị đĩa đệm, con cái không còn nhận ra bố, vợ cũng phát chán vì anh, nhưng khoản vay mua nhà thì vẫn chưa trả hết.”

Anh ấy không nói gì nữa.

Tôi ăn cơm xong.

Đúng một giờ quay lại bàn làm việc.

Tiếp tục viết mã.

Năm giờ rưỡi chiều.

Tôi tắt máy tính.

Thu dọn đồ đạc.

Chuẩn bị ra về.

Giám đốc Vương lại xuất hiện.

“Phương Ngôn, yêu cầu hôm nay sửa xong chưa?”

“Chưa.”

“Thế mà cậu định về rồi à?”

“Đúng vậy, đến giờ tan làm rồi.”

Ông ta hít sâu một hơi.

“Được. Vậy sáng mai cậu trực tiếp đến văn phòng tôi một chuyến.”

“Vâng.”

Tôi đeo ba lô rồi rời đi.

Phía sau vẫn vang lên tiếng gõ bàn phím liên tục, hết đợt này đến đợt khác, giống như một nghi thức tôn giáo kỳ lạ.

Còn tôi chính là kẻ phản bội đầu tiên trốn thoát khỏi đó.

Bảy giờ tối.

Tôi về đến nhà.

Mẹ nhìn thấy tôi thì ngẩn người.

“Tiểu Ngôn, sao hôm nay con về sớm thế?”

“Con không tăng ca nữa.”

Bà lập tức căng thẳng.

“Công ty sắp cắt giảm nhân sự à?”

“Không, chỉ là con không muốn tăng ca nữa thôi.”

Bố tôi thò đầu ra từ trong bếp.

“Tiểu Ngôn, con đừng tùy hứng. Bây giờ tìm việc khó lắm, phải biết trân trọng công việc đang có.”

Tôi ngồi xuống ghế sofa.

“Bố, bố có biết luật lao động không?”

Ông ngẩn người.

“Biết chứ, sao thế?”

“Vậy bố có biết tăng ca thì phải được trả tiền tăng ca không?”

Ông bật cười.

“Tiểu Ngôn, thằng bé này, có công ty nào trả tiền tăng ca đâu? Chẳng phải mọi người đều sống như thế cả sao?”

Tôi nói:

“Vậy tức là mọi người đều đang bị bóc lột trái pháp luật, nhưng lại cảm thấy đó là chuyện đương nhiên sao?”

Mẹ tôi sốt ruột.

“Thằng bé này, con nói linh tinh gì thế? Công ty trả lương cho con thì con phải làm việc cho tử tế, sao lại lắm chuyện như vậy?”

Tôi không nói thêm nữa.

Bởi vì tôi biết mình không thể nói cho họ hiểu được.

Thế hệ của bố mẹ tôi đã bị uốn nắn thành như vậy.

Cam chịu, nhẫn nhịn, chịu thương chịu khó, coi bóc lột là rèn luyện, coi sự chèn ép là bồi dưỡng.

Nhưng tôi thì khác.

Thế hệ chúng tôi đã bắt đầu thức tỉnh.

Sáng hôm sau.

Tôi vẫn chấm công lúc tám giờ năm mươi chín phút như thường lệ.

Sau đó đi đến văn phòng giám đốc Vương.

Ông ta ngồi sau bàn làm việc, trước mặt đặt một tách cà phê đang bốc khói nghi ngút.

Ông ta ra hiệu bảo tôi ngồi xuống.

Tôi không ngồi, chỉ đứng tại chỗ.

Ông ta nhấp một ngụm cà phê.

“Phương Ngôn, tôi gọi cậu đến là muốn nói chuyện với cậu một chút.”

Tôi đợi ông ta nói tiếp.

“Cậu đã làm ở công ty ba năm rồi. Trước giờ tôi luôn coi cậu như người nhà, có dự án tốt nào cũng cho cậu tham gia, đúng không?”

“Đúng.”

“Vậy bây giờ cậu làm thế này là có ý gì? Từ chối tăng ca, đi làm và tan làm đúng giờ, cậu muốn đối đầu với công ty à?”

Tôi nói:

“Giám đốc Vương, tôi không đối đầu với công ty. Tôi chỉ đang tuân thủ hợp đồng lao động.”

Ông ta đặt tách cà phê xuống.

“Hợp đồng là thứ cứng nhắc, còn con người phải biết linh hoạt. Cậu cứ so đo từng li từng tí như thế, sau này làm sao sống nổi trong môi trường công sở?”

Tôi đáp:

“Nếu tuân thủ pháp luật bị coi là so đo, vậy tôi thà làm một người thích so đo.”