Chương 1 - Tiền Vay Cuộc Đời

Tám nghìn tệ, tối qua vừa vào tài khoản.

Hai trăm tệ, số dư sáng nay.

Tôi ngồi xổm trước cây ATM duy nhất trên trấn, kiểm tra lại tới ba lần.

200.00 tệ.

Về đến nhà, mẹ tôi đang phơi chăn ngoài sân.

“Mẹ, tiền vay vốn sinh viên trong thẻ…”

“Mẹ rút tạm đóng học phí cấp ba cho em trai con rồi.”

Bà rũ rũ tờ ga giường, đầu không thèm ngẩng lên.

“Con đến trường xin làm thêm là được, đâu có chết đói.”

Bảy nghìn tám.

Tiền ký túc xá, tiền sách vở, tiền sinh hoạt phí của cả một năm trời.

Ngày kia là khai giảng rồi.

Tôi đứng giữa sân, tay siết chặt tấm thẻ ngân hàng.

Không khóc.

Tôi quay lưng bước ra khỏi nhà, đi bộ lại chỗ cây ATM đó, bấm nút “In sao kê giao dịch”.

Thời gian rút tiền: 11 giờ 07 phút tối qua.

Địa điểm rút: Ngân hàng Công Thương đường Kiến Thiết trên huyện.

Tôi gấp gọn tờ giấy mỏng dính ấy lại, nhét vào ngăn trong cùng của balo.

01

Lúc tôi cầm tờ sao kê về đến nhà, thằng em trai Giang Duệ đang ngồi ở phòng khách ăn dưa hấu.

Dưới chân nó là đôi Nike mới tinh, màu trắng, đế giày sạch bong.

Tôi nhìn chằm chằm đôi giày ấy mất hai giây.

Tháng trước mẹ bảo nhà đang kẹt tiền, bảo tôi học kỳ cuối cấp ba tiêu xài dè sẻn chút.

Trưa nào tôi cũng chỉ ăn một cái bánh bao kẹp dưa cải muối tiết kiệm được bốn trăm tệ đưa cho bà.

Giang Duệ ngẩng lên nhìn tôi một cái, rồi lại cúi xuống lướt điện thoại.

iPhone 15.

Màn hình đang sáng, là giao diện của một trò chơi.

“Chị, ngày kia chị đi rồi à?” Nó vừa ngậm dưa hấu vừa lúng búng hỏi.

“Ừ.”

“Thế lên đại học chị nhớ mua gửi về cho em một đôi giày bản giới hạn nhé, bạn em đứa nào cũng có.”

Tôi không đáp, bước vào phòng trong bắt đầu dọn dẹp đồ đạc.

Cái vali này là đồ chị họ dùng suốt bốn năm rồi thải ra, khóa kéo hỏng mất một bên, phải buộc bằng dây thừng.

Quần áo bên trong, chẳng có bộ nào là đồ mới.

Hai cái quần đồng phục giặt đến bạc màu, ba cái áo phông là hàng lỗi mẹ tôi lấy từ xưởng may về.

Phần chỉ thừa ở ống tay áo là tôi tự lấy kéo cắt đi, nhìn xa thì cũng tạm ổn.

Tôi lục tìm ở tận đáy tủ ra một chiếc hộp sắt.

Trong đó chứa những thứ tôi dành dụm suốt ba năm cấp ba.

Một tờ giấy khen Học sinh ba tốt, một bảng điểm thi đại học, và một tờ giấy báo trúng tuyển.

Tôi lấy tờ giấy báo trúng tuyển ra xem lại lần nữa.

Đại học trọng điểm của tỉnh, chuyên ngành Luật.

Hôm biết điểm thi, mẹ tôi đứng trước bếp, hiếm hoi nở một nụ cười.

“Đường Đường giỏi quá, mẹ nuôi con.”

Chỉ vì một câu nói ấy, tôi đã vui vẻ suốt cả mùa hè.

Mãi sau này đi làm thủ tục vay vốn sinh viên tôi mới hiểu, ba chữ “mẹ nuôi con” ấy có nghĩa là: Tự con đứng tên vay, thẻ để mẹ giữ.

Tôi cất giấy báo trúng tuyển lại vào hộp sắt, đặt cùng chỗ với tờ sao kê.

Mẹ tôi đẩy cửa bước vào, dựa người vào khung cửa.

“Mua vé xe cho ngày kia chưa?”

“Rồi ạ. Ghế cứng, 67 tệ.”

“Đến trường việc đầu tiên là đi xin làm thêm đi nhé, nghe bảo làm ở nhà ăn một tiếng được mười tệ đấy.”

Bà nói rất trơn tru, cứ như thể mọi thứ đã được sắp đặt sẵn.

“Mẹ, tám nghìn tệ đó là tiền vay vốn.” Tôi nhìn thẳng vào bà, “Là tiền phải trả đấy.”

“Mẹ biết.”

“Tiền lãi cũng do con phải trả.”

Bà cau mày: “Con tính toán rạch ròi với mẹ làm cái gì? Em trai con vào học cũng phải đóng tiền, cũng là con của mẹ, con không biết thông cảm một chút à?”

“Nhưng đó là tiền vay vốn sinh viên của con.”

“Gì mà của con với của mẹ, tiền trong cái nhà này chẳng phải là của chung à?”

Bà bắt đầu cao giọng.

“Con học đại học tốn bao nhiêu tiền rồi? Tiền báo danh, tiền khám sức khỏe, chăn màn, đồ dùng sinh hoạt, có thứ nào là không cần tiền?”

Tôi há miệng định nói, rồi lại ngậm chặt.

Tiền báo danh 180, tiền khám sức khỏe 45, chăn màn là đồ cũ nhà trường phát, đồ dùng sinh hoạt tôi tự mua ở cửa hàng đồng giá 10 nghìn.

Cộng lại chưa đến 300 tệ.

Nhưng qua lời bà, nghe cứ như tôi đã tiêu mất của bà ba vạn tệ rồi vậy.

Tôi không nói thêm lời nào nữa.

Nhét chiếc hộp sắt vào tận đáy vali, rồi buộc chặt dây lại.

Bữa tối, mẹ tôi xào bốn món.

Thịt kho tàu, sườn xào chua ngọt, trứng rán, khoai tây xào cay.

Ba món mặn được đẩy hết sang phía Giang Duệ.

Trước mặt tôi chỉ là đĩa khoai tây xào.

“Ăn nhiều vào, mai là không được ăn cơm mẹ nấu nữa đâu.” Bà gắp cho Giang Duệ một miếng sườn, tiện miệng nói một câu.

Tôi cắm cúi lùa cơm, không gắp thức ăn.

Ăn xong tôi rửa bát, về phòng đóng chặt cửa lại.

Nằm trên giường, tôi móc tờ sao kê ra, mượn ánh sáng màn hình điện thoại xem lại lần nữa.

11 giờ 07 phút tối qua.

Giờ đó, tôi đã ngủ rồi.

Bà đã đợi tôi ngủ say mới lén đi rút tiền.

02

Từ trấn lên đến trường, đi vé ghế cứng mất bảy tiếng đồng hồ.

Lúc tôi đến nơi là ba giờ chiều, nắng tháng chín vẫn còn rất gắt.

Tôi kéo cái vali buộc dây thừng bước vào cổng trường, bánh xe lăn trên gạch phát ra tiếng rít chói tai.

Hai bên đường toàn là phụ huynh đưa con đến báo danh.

Có một người mẹ đang che ô chống nắng cho con gái, ông bố thì vác hai cái vali mới toanh, đằng sau còn có một người bà đang xách trái cây.

Tôi thu ánh mắt lại, cúi đầu nhìn bản đồ chỉ đường.

Tòa ký túc xá nằm ở tận cùng phía bắc khuôn viên trường, đi bộ phải mất hai mươi phút.

Quầy hỗ trợ sinh viên nghèo nằm ở tầng một tòa nhà Hành chính.

Tôi qua đó trước.

Nhân viên ở đó là một cô giáo trẻ, cô xem giấy báo trúng tuyển và biên lai vay vốn của tôi.

“Em Giang Đường, tiền vay vốn sinh viên của em đã được giải ngân rồi đúng không? Theo quy trình, học phí sẽ được trừ trực tiếp vào khoản vay này.”

“Thưa cô, khoản vay của em tổng cộng là tám nghìn, sau khi trừ học phí thì phần còn dư…”

Tôi khựng lại một nhịp.

“Số dư hiện tại chỉ còn hai trăm tệ ạ.”

Cô giáo ngẩng lên nhìn tôi.

“Hai trăm?”

“Vâng.”

Cô không hỏi thêm lý do, cúi xuống điền vài chữ vào tờ biểu mẫu, rồi đưa cho tôi một tờ giấy.

“Em cầm tờ này, ra nhà ăn làm thẻ trợ cấp ăn uống tạm thời, mỗi tháng được ba trăm tệ. Rồi điền thêm vào đơn xin việc làm thêm này nữa.”

Tôi nhận lấy, nói một tiếng cảm ơn.

Cô lại gọi tôi lại.

“À này, cố vấn học tập của khoa Luật các em là cô Triệu, em có khó khăn gì thì cứ trao đổi trực tiếp với cô ấy nhé.”

Tôi gật đầu, kéo vali về ký túc xá.

Phòng bốn người.

Lúc tôi tới, ba người kia đều đã đến rồi.

Trên giường họ trải toàn chăn ga gối đệm mới tinh, màu hồng, màu tím, họa tiết hoa nhí, chăn phồng lên như kẹo bông gòn.

Tôi mở vali, lôi bộ chăn gối mang từ nhà đi.

Tấm ga giường đã giặt quá nhiều lần, màu xanh nguyên bản đã phai thành màu trắng xám, trên đó còn có một vệt mực mờ.

Là do hồi lớp tám tôi lỡ tay làm đổ vào, giặt thế nào cũng không sạch.

Cô bạn giường cạnh cửa sổ quay đầu lại, tên là Lâm Tiểu Hòa.

Cậu ấy nhìn lướt qua cái chăn của tôi, chẳng nói chẳng rằng, lôi từ trong tủ ra một chiếc khăn mặt mới tinh đưa cho tôi.

“Khăn trường phát đấy, tớ tự mang ở nhà đi rồi, cậu dùng đi.”

Tôi nhận lấy.

“Cảm ơn cậu.”

Một người bạn cùng phòng khác tên Phương Du, đang bày mỹ phẩm lên bàn.

Cả một hàng chai lọ đủ loại, chai kem dưỡng ở ngoài cùng, tôi nhận ra thương hiệu đó, từng thấy nó trong tủ kính của tiệm thuốc trên trấn.

298 tệ một chai.

Còn nhiều hơn toàn bộ tài sản hiện có của tôi 98 tệ.