Chương 1 - Người Cướp Hồ Sơ Của Tôi Là Ai

1.

Vào cái ngày danh sách được về thành phố dán lên bảng thông báo, tên tôi nằm chễm chệ ở hàng thứ ba.

Bùn đất trên tay còn chưa kịp rửa sạch, tôi vừa vác bao thóc cuối cùng từ sân phơi về, lòng bàn tay vẫn còn hằn hai vệt rướm máu do dây thừng siết chặt.

Nhưng tôi còn chưa kịp mỉm cười, thì đã thấy chị kế Diêu Tú Trân ôm khư khư cái túi hồ sơ bằng giấy xi măng của tôi, bước từ cửa Ban quản lý thanh niên ra.

Trên túi dán một tờ giấy trắng, con dấu đỏ chót in rõ rành rành ba chữ:

Văn Chiếu Huỳnh.

Tên của tôi.

Tôi trừng mắt nhìn ba chữ đó, bùn đất dưới chân như bỗng chốc đóng băng.

Diêu Tú Trân nhìn thấy tôi, nụ cười trên mặt cứng đờ, tay theo bản năng giấu vội túi hồ sơ vào lòng. Tôi lao tới chỉ trong vài bước, tóm chặt lấy miệng túi.

“Hồ sơ của tôi, dựa vào cái gì mà nằm trong tay chị?”

Tất cả những người đang đứng trước cửa Ban quản lý đều ngoái lại nhìn. Mấy người đang vác gùi bên sân phơi nghe thấy tiếng động cũng dỏng tai hóng chuyện.

Mặt Diêu Tú Trân trắng bệch, hốc mắt muốn đỏ là đỏ lên ngay được.

“Chiếu Huỳnh, em đừng làm loạn ở đây.”

Giọng cô ta yếu ớt, nhưng tay thì giữ chặt không buông. Cái túi giấy xi măng bị hai chúng tôi giằng co đến nhăn nhúm, phần bìa cứng bên trong cọ vào khớp ngón tay tôi đau điếng.

Tôi tiến thêm một bước, ép thẳng cô ta vào bậu cửa.

“Tôi hỏi chị, dựa vào cái gì?”

Lão Phạm – cán bộ Ban quản lý vội chạy từ trong nhà ra, tay vẫn còn cầm cái ca tráng men. Vừa thấy cảnh này, mặt lão biến sắc.

“Ây da, đồng chí Văn Chiếu Huỳnh, có gì từ từ nói, đừng động tay động chân.”

Tôi không thèm nhìn ông ta, mắt vẫn ghim chặt vào Diêu Tú Trân.

“Tên tôi nằm trên bảng thông báo, giấy tiến cử của tôi là do đội sản xuất đóng dấu, điểm công của tôi đứng đầu toàn khu thanh niên.”

“Cô ta họ Diêu, túi hồ sơ ghi tên Văn Chiếu Huỳnh.”

“Cán bộ Phạm, ông nói cho tôi biết, ai cho phép cô ta nhận hồ sơ?”

Môi lão Phạm mấp máy, nước trà trong ca sóng sánh rớt mấy giọt xuống mũi giày.

Diêu Tú Trân luống cuống, ngước mắt nhìn ông ta.

“Chú Phạm, chẳng phải đã nói xong rồi sao…”

Nói được nửa câu, cô ta vội vàng ngậm miệng.

Ngón tay tôi siết chặt lại. “Nói xong cái gì?”

Diêu Tú Trân cắn môi, nước mắt tuôn rơi lách tách.

“Chiếu Huỳnh, chị biết em muốn về thành phố, nhưng mẹ bảo rồi, nhà mình chỉ được đi một người thôi. Cơ thể của chị em cũng biết đấy, nếu còn ở lại nông thôn, chị chống đỡ không nổi đâu.”

Tôi nhìn cái khuôn mặt “gió thổi là bay” của cô ta, bỗng bật cười một tiếng. Tiếng cười ngắn ngủn, sắc lẹm như dao chém vào đá.

“Chị chống đỡ không nổi?”

Tôi xắn thẳng ống tay áo của mình lên. Trên cánh tay chi chít những vết cắt nhỏ do đi gặt lúa để lại, có mấy vết mới kết vảy, còn dính đầy bùn đất.

“Hôm qua đi gặt chạy mưa, ai ngất xỉu giữa ruộng?”

“Là tôi.”

“Đêm hôm kia kênh mương bị sạt lở, ai lội xuống đắp bờ?”

“Là tôi.”

“Mùa đông năm ngoái gánh phân ngã xuống mương, sốt li bì ba ngày vẫn bị mẹ chị dựng đầu dậy đi kiếm điểm công, là ai?”

Nước mắt trên mặt Diêu Tú Trân khựng lại. Tôi cúi xuống nhìn túi hồ sơ trong lòng cô ta.

“Bây giờ chị nói với tôi, chị chống đỡ không nổi?”

Giọng cô ta bắt đầu run rẩy: “Đó là do mẹ xót chị…”

“Bà ta xót chị, nên có quyền lấy hồ sơ của tôi à?”

Tôi giật mạnh túi hồ sơ về phía mình. Diêu Tú Trân không kịp phòng bị, lảo đảo lùi lại, eo đập thẳng vào khung cửa.

Lão Phạm lập tức đưa tay ra cản: “Đồng chí Văn Chiếu Huỳnh!”

Tôi gạt phắt tay ông ta ra: “Đừng có chạm vào tôi.”

Xung quanh im phăng phắc. Mặt lão Phạm sượng trân, ông ta trầm giọng: “Cô đang có thái độ gì đấy hả? Rút hồ sơ là chuyện gia đình cô đã đồng ý rồi, chính mẹ cô tự tay điểm chỉ cơ mà.”

Tôi quay sang nhìn ông ta: “Chính bản thân tôi đã điểm chỉ chưa?”

Lão Phạm đứng hình.

Tôi liếc mắt vào trong văn phòng Ban quản lý. Trên bàn gỗ vẫn còn chất một đống tài liệu, quyển sổ đăng ký nằm cạnh lọ mực, con dấu đỏ còn chưa cất đi. Tôi chỉ thẳng vào quyển sổ đó.

“Lấy ra đây.”

Lão Phạm cau mày: “Cái này không phải thứ cô được phép xem.”

“Hồ sơ của tôi bị người khác nẫng mất, ông nói tôi không được xem?” Tôi bước tới một bước. “Vậy bây giờ tôi lên thẳng Ủy ban xã hỏi cho ra nhẽ, xem quy trình rút hồ sơ về thành phố có phải chỉ cần người nhà nói một câu, không cần chính chủ ký tên hay không nhé.”

Mặt Diêu Tú Trân lúc này tái nhợt. Lão Phạm cũng xuống nước, không còn cái giọng điệu hống hách lúc nãy nữa.

Ông ta hạ giọng: “Chiếu Huỳnh, chuyện này không cần làm ầm lên. Mẹ cô cũng chẳng dễ dàng gì, hai đứa con gái thì cũng phải lo cho đứa nào khổ hơn chứ.”

“Khổ hơn á?”

Tôi nhìn ông ta, bỗng nhớ lại nửa miếng dưa muối mà mẹ tôi, Đường Quế Vân, gắp vào bát tôi trước khi ra khỏi nhà sáng nay. Bà ta bảo: “Chiếu Huỳnh, hôm nay danh sách mà có xuống thật thì mày cũng đừng mừng vội, đừng có sốt sắng. Chuyện trong nhà, để về bàn bạc lại.”

Lúc đó tôi còn tưởng bà ta không nỡ xa tôi. Tôi còn thầm nghĩ trong bụng, đợi về thành phố đứng vững rồi, tháng lương đầu tiên tôi sẽ gửi phiếu mua vải về cho bà ta may áo bông mới.

Hóa ra không phải bà ta không nỡ. Mà là bà ta đã tính toán xong xuôi hết cả rồi.

Con đường của tôi vừa le lói chút ánh sáng, đã bị bà ta bứng đi lót đường cho kẻ khác.

Tôi kéo gọn túi hồ sơ vào lòng, Diêu Tú Trân nhào tới định cướp lại. Tôi nghiêng người né, tiện tay bắt chéo khóa chặt cổ tay cô ta. Cô ta đau đớn kêu lên oai oái: “Chiếu Huỳnh! Mày điên rồi!”

Tôi trừng mắt: “Túi này ghi tên tôi, chị giỏi thì cướp thử một cái nữa xem.”

Người bu trước cửa mỗi lúc một đông. Đỗ Xảo Vân ở chung khu thanh niên chen từ trong đám đông ra, nhìn thấy túi hồ sơ tôi đang ôm cũng ngớ người: “Chiếu Huỳnh, sao hồ sơ của bà lại nằm trong tay Diêu Tú Trân?”

Tôi không trả lời, chỉ nhìn chằm chằm lão Phạm: “Sổ đăng ký.”

Trán lão Phạm rịn mồ hôi. Lão chưa kịp nhúc nhích thì ngoài cửa ủy ban bỗng vang lên tiếng bước chân vội vã. Mẹ tôi – Đường Quế Vân khoác cái túi vải cũ, thở hồng hộc chạy tới. Vừa liếc thấy tôi đang ôm hồ sơ, mặt bà ta biến sắc ngay lập tức.

“Chiếu Huỳnh!”

Bà ta lao tới, thò tay định giật. Tôi lùi lại một bước, bà ta vồ hụt, tay khựng lại giữa không trung. Ánh mắt mọi người đổ dồn vào bà ta.

Đường Quế Vân thở dốc hai hơi, nặn ra một nụ cười: “Cái con bé này, sao lại cứng đầu thế? Chuyện trong nhà thì về nhà đóng cửa bảo nhau, đừng có làm trò cười ở đây.”

Tôi nhìn thẳng mặt bà ta: “Ai làm trò cười?”

Ánh mắt bà ta né tránh, nhưng rất nhanh đã sầm mặt lại ra vẻ uy quyền: “Tú Trân sức khỏe yếu, nó không ở nông thôn được lâu đâu. Mày từ bé đã khỏe mạnh dẻo dai, ở lại thêm hai năm thì chết ai?”

“Ở lại thêm hai năm?” Tôi giơ cao túi hồ sơ.

“Mẹ à, mười sáu tuổi tôi theo mẹ tái giá vào nhà họ Diêu, mười tám tuổi đi thanh niên xung phong thay cho Diêu Tú Trân. Mẹ bảo chị ta phải chuẩn bị thi tuyển công nhân, tôi nghe.”

Cơ mặt Đường Quế Vân căng cứng. Tôi không dừng lại.

“Hai mươi tuổi, tiêu chuẩn về thăm nhà đến lượt tôi, mẹ bảo Diêu Tú Trân muốn về thăm người yêu, bảo tôi nhường, tôi cũng nghe.”

Diêu Tú Trân gọi lí nhí: “Chiếu Huỳnh…”

Tôi không thèm liếc cô ta lấy nửa cái.

“Hai mươi hai tuổi, đội đề cử làm giáo viên dạy thay cấp 1, rõ ràng tôi biết chữ nhiều hơn, mẹ lại bảo Tú Trân sức khỏe yếu, xuống ruộng làm không nổi, bảo tôi nhường cơ hội cho chị ta.”

Túi hồ sơ trong tay tôi bị gió thổi kêu xột xoạt.

“Bây giờ suất về thành phố có rồi, mọi người lại bảo, nhà mình chỉ được đi một người.”

“Đường Quế Vân, cái nhà này, rốt cuộc có chỗ cho tôi đứng hay không?”

Mắt bà ta bỗng chốc đỏ hoe, không phải vì xót xa, mà là vì thẹn quá hóa giận.

“Mày đến mẹ mà cũng không thèm gọi nữa à?”

“Là bà không coi tôi là con gái trước.”

Câu nói vừa dứt, đám đông xung quanh hít một ngụm khí lạnh. Đường Quế Vân giơ tay định tát tôi. Tôi không né. Bàn tay bà ta dừng ngay trước mặt tôi, mấy ngón tay run bần bật.

Tôi nhìn bà ta: “Đánh đi.”

“Hôm nay bà cứ đánh thẳng mặt tôi trước mặt tất cả mọi người đi.”

“Để tôi xem thử, lúc cái nhà này cướp hồ sơ của tôi, ra tay tàn nhẫn đến mức nào.”

Đường Quế Vân không dám hạ tay xuống. Diêu Tú Trân khóc lóc đỡ lấy bà ta: “Mẹ, thôi bỏ đi, lỗi tại con tất, con không về nữa đâu, nhường cho Chiếu Huỳnh về đi.”

Miệng thì nói nhẹ bẫng, nhưng tay cô ta lại lén lút thò về phía túi hồ sơ trong lòng tôi. Tôi cúi đầu nhìn thấy, tóm chặt lấy tay cô ta.

“Bớt diễn đi.”

Diêu Tú Trân cứng đờ người.

Tôi giơ cao tay cô ta lên cho tất cả những người ngoài cửa cùng xem.

“Miệng thì bảo không về, thế tay chị đang thò đi đâu đấy?”

Nước mắt cô ta tèm lem trên mặt, môi run rẩy, nửa ngày không rặn ra được chữ nào. Tôi hất tay cô ta ra, quay người bước vào văn phòng. Lão Phạm theo phản xạ chắn trước bàn.

Tôi đập mạnh túi hồ sơ xuống bàn: “Sổ đăng ký.”

Con dấu đỏ bị chấn động lăn lóc ra mép bàn, suýt rơi xuống đất. Căn phòng trong chớp mắt im lặng đến mức chỉ còn nghe thấy tiếng rè rè của đài phát thanh ngoài cửa.

Lão Phạm liếc nhìn Đường Quế Vân. Mặt Đường Quế Vân xám ngoét, môi mấp máy: “Chiếu Huỳnh, về nhà mẹ nói chuyện với con…”

Tôi ấn tay lên bìa sổ đăng ký. “Nói ngay tại đây.”

“Ai là người ký tên.”

“Ai là người nhận hồ sơ.”

“Ai là người ‘đồng ý’ thay tôi.”

Tôi gằn từng chữ một, chằm chằm nhìn bà ta.

“Hôm nay không làm cho ra nhẽ, đừng hòng ai mang cái túi này đi.”

2.

Cuốn sổ đăng ký bị lão Phạm đè chặt dưới tay. Ngón tay lão ta thô kệch, kẽ móng tay còn dính mực đỏ, ấn chặt lên bìa sổ như thể muốn ấn luôn sự thật vào trong. Nhưng tôi tuyệt đối không buông.

Người tụ tập bên ngoài mỗi lúc một đông. Có người xì xào: “Mạo danh thay thế thật à?” Có người lại chêm vào: “Cái con bé Chiếu Huỳnh bình thường làm việc giỏi thế, có tên trong danh sách về thành phố là chuyện hiển nhiên.”

Nghe thấy mấy lời đó, mặt Đường Quế Vân càng thêm khó coi. Bà ta bước vào phòng, tiện tay khép hờ cánh cửa lại, nhưng cũng chẳng cản nổi những cái đầu tò mò đang lấp ló ngoài kia.

“Chiếu Huỳnh, mày nhất quyết phải vạch áo cho người xem lưng à?”

Tôi nhìn bà ta. “Vạch áo cho người xem lưng?”

Tôi vỗ bộp bộp lên túi hồ sơ trên bàn. “Đây là hồ sơ của tôi. Lúc mấy người thò tay ra ăn cướp, sao không thấy nhục?”

Khóe miệng Đường Quế Vân giật giật. Bà ta cố nhịn, ép giọng xuống mức thấp nhất: “Chị mày sức khỏe yếu, nhà bên nhà trai cũng đang giục cưới. Chỉ cần lần này nó về thành phố, công việc được sắp xếp ổn thỏa là đám cưới sẽ chốt luôn.”

“Thế còn tôi?” Đường Quế Vân giật nảy mình ngẩng lên.

Tôi hỏi thẳng: “Công việc của tôi thì sao? Hôn sự của tôi thì sao? Hộ khẩu của tôi thì sao?”

Một tia cáu bẳn xẹt qua đáy mắt bà ta. Khoảnh khắc đó, tôi chợt hiểu ra tất cả.

Không phải bà ta không nghĩ đến tôi. Bà ta có nghĩ. Và rồi bà ta xếp tôi xuống cuối cùng trong mọi lựa chọn.

“Mày khác,” bà ta biện minh, “mày chịu khổ được.”

Tôi cười bật ra tiếng. “Tôi chịu khổ được, nên cái khổ của tôi chẳng đáng gọi là khổ?”

Đường Quế Vân nhăn mặt: “Mày đừng có cố chấp đâm đầu vào ngõ cụt.”

Tôi không thèm nhìn bà ta nữa, quay sang nhìn chòng chọc lão Phạm: “Mở sổ ra.”

Mồ hôi hột trên trán lão Phạm chảy ròng ròng xuống thái dương. “Đồng chí Văn Chiếu Huỳnh, sổ đăng ký này là tài liệu nội bộ của ủy ban, cô không thể tùy tiện xem được.”

Tôi gật đầu: “Được.”

Nói rồi, tôi ôm túi hồ sơ quay ngoắt đi ra ngoài.

Lão Phạm lập tức bật dậy: “Cô đi đâu?”

“Lên tìm Chủ nhiệm ủy ban.” Tôi ngoái lại nhìn lão. “Không được nữa thì tôi lên phòng quản lý thanh niên trên huyện. Tôi chỉ hỏi một câu thôi: Rút hồ sơ về thành phố mà không có chữ ký chính chủ, hồ sơ có được người khác lấy đi hay không.”

Diêu Tú Trân hoảng loạn, nhào tới cản tôi. “Chiếu Huỳnh, em đừng có làm ầm lên!”

Tôi khựng lại, nhìn cánh tay đang cản trước cửa của cô ta. Hôm nay cô ta mặc một chiếc áo vải xanh giặt sạch sẽ tươm tất, cổ tay áo còn viền chỉ trắng. Mới chiều hôm qua tôi mới gặp cô ta bên bờ mương. Lúc đó cô ta ngồi dưới bóng cây, cầm nửa cái gương soi soi vuốt vuốt tóc. Còn tôi thì ngâm mình trong bùn nước lạnh buốt đến tận đầu gối, răng đánh lập cập mà vẫn đắp đê ngăn nước.

Cô ta lúc đó còn nói: “Chiếu Huỳnh, tay chân em nhanh nhẹn, ráng gồng thêm tí nữa nha.”