Chương 1 - Khoảng Trời Không Còn Tiền

Vào cái ngày xưởng mua đứt tuổi nghề, tôi nhận được ba ngàn tám.

Khoản tiền này, vốn dĩ tôi định để dành đóng học phí trung cấp cho con trai, rồi đem sửa lại cái mái nhà đang bị dột.

Nhưng tối về nhà, hộp sắt đã trống rỗng.

Chồng tôi là Lương Thành Bách nói, nhà em gái Lương Tú Phân xảy ra chuyện gấp, em rể bị chủ nợ cờ bạc ép tới cửa, anh ấy làm anh trai không thể trơ mắt đứng nhìn.

Kiếp trước, tôi chạy đến nhà Lương Tú Phân để đòi tiền.

Lương Tú Phân ngồi bệt xuống đất khóc lóc, nói tôi ép cô ta đi vào chỗ chết.

Lương Thành Bách ngay đêm đó đã chạy lên xưởng, nói tôi âm thầm buôn lậu lương thực dầu mỡ của nhà ăn, hại tôi mất đi công việc ổn định cuối cùng.

Sau này tôi phải dựa vào việc rửa bát thuê, đơm cúc áo để nuôi con trai ăn học thành tài.

Nhưng đến ngày con trai bàn chuyện sính lễ cưới xin, nó lại chặn tôi ở ngoài cửa phòng bao.

“Mẹ, cô út bây giờ mở cửa hàng rồi, bố con cũng có thể diện, mẹ vào trong đó đừng mở miệng, quê mùa lắm.”

Mở mắt ra lần nữa, tôi nhìn chiếc hộp sắt trống rỗng, khẽ cười.

“Được, nếu cái nhà này mang họ Lương, vậy thì tôi đi.”

Lương Thành Bách đang ngồi uống trà ở gian nhà chính, nghe thấy câu này, chén trà trong tay khựng lại.

Lúc này anh ta vẫn còn trẻ, tóc đen nhánh, mặc bộ quần áo lao động vải xanh xưởng phát, xắn ống tay lên đến tận cẳng tay, lộ ra một đoạn chai sần do quanh năm bưng vác hàng hóa. Kiếp trước tôi luôn cảm thấy anh ta đáng tin cậy, cảm thấy anh ta biết lo cho gia đình, chỉ là quá thương em gái, quá trọng tình thân.

Sau này tôi mới biết, thứ tình thân mà đàn ông hay nhắc đến, đôi khi lại chuyên nhắm vào tiền của vợ để nói.

Lương Thành Bách đặt chén trà xuống, cau mày nhìn tôi: “Khương Hòa, cô nói vậy là có ý gì? Chỗ Tú Phân chủ nợ đã chặn tới cửa rồi, cô ấy thân đàn bà dẫn theo đứa con sợ hãi khóc lóc, tôi có thể trơ mắt không lo sao?”

Tôi đóng nắp hộp sắt lại.

Hộp sắt vốn được đặt ở dưới cùng của tủ quần áo, bên trong ngoài ba ngàn tám, thì còn có giấy thông báo dự thu học phí trung cấp của con trai Lương Tiêu, báo giá của thợ nề sửa mái nhà, cùng với tờ biên lai đóng dấu của xưởng lúc tôi mua đứt tuổi nghề.

Bây giờ tiền mất rồi, giấy vẫn còn.

Nghĩ lại cũng giống hệt cái nhà này.

Phàm là những thứ bắt tôi phải gánh vác, đều được giữ lại nguyên vẹn. Phàm là tiền có thể giúp tôi thở phào nhẹ nhõm, chớp mắt đã chui tọt vào cửa nhà người khác.

Lương Thành Bách thấy tôi không cãi cọ, sắc mặt ngược lại trầm xuống một chút: “Cô đừng có bày ra cái vẻ mặt này. Tiền lúc tôi lấy đi đã nói qua với Lương Tiêu rồi, nó cũng biết nhà cô út đang gấp. Cô làm mẹ, cũng nên hiểu chuyện một chút.”

Tôi ngẩng đầu nhìn anh ta: “Giấy vay nợ đâu?”

Lương Thành Bách như nghe thấy lời gì khó nghe lắm, mi tâm vặn xoắn lại: “Anh em ruột thịt với nhau còn viết giấy vay nợ gì?”

“Vậy ngày trả tiền là bao giờ?”

Anh ta gõ mạnh chén trà xuống bàn: “Triệu Đức Quý dạo này bị người ta ép gắt quá, cứ để Tú Phân vượt qua lúc này đã. Đợi nhà bọn họ xoay vòng vốn được, tự nhiên sẽ trả.”

Tôi gật đầu, ôm cái hộp sắt lên, đi về phía gian nhà trong.

Tiọng Lương Thành Bách từ phía sau đuổi theo: “Cô đi làm gì đấy?”

“Thu dọn đồ đạc.”

“Thu dọn đồ đạc gì? Khương Hòa, tôi cảnh cáo cô, đừng có sang nhà Tú Phân quậy phá. Nó sức khỏe yếu, không chịu nổi cô hành hạ đâu. Cô mà ép người ta xảy ra chuyện gì, tôi không để yên cho cô đâu.”

Kiếp trước, chính vì bị câu nói này khích tướng nên tôi mới lao đến nhà Lương Tú Phân.

Tôi đứng trước cửa nhà Lương Tú Phân đòi tiền, cô ta đầu tóc rũ rượi ngồi bệt dưới đất khóc, Triệu Đức Quý trốn trong nhà không ra, hàng xóm vây quanh hết lớp này đến lớp khác. Lương Tú Phân vừa lau nước mắt, vừa nói mình không có tài cán gì, làm liên lụy anh trai chị dâu, nếu chị dâu không chứa chấp được cô ta, cô ta sẽ dẫn con ra bờ sông nhảy xuống.

Lúc đó Lương Thành Bách chạy tới, trước mặt tất cả mọi người lôi tuột tôi về nhà.

Ngay tối hôm đó, anh ta đã lên xưởng.

Ngày hôm sau, chủ nhiệm nhà ăn gọi tôi qua trên bàn bày một bức thư tố cáo, nói có người phản ánh tôi buôn lậu lương thực dầu mỡ của nhà ăn, lấy đồ của xưởng mang về đắp đổi cho nhà đẻ.

Tôi đã giải thích, đã cầu xin, cũng đã tìm người làm chứng. Nhưng Lương Thành Bách là chồng tôi, anh ta nói nghe giống thật hơn bất kỳ ai.

Xưởng sau khi mua đứt vốn dĩ đã không thiếu người nghỉ, công việc tạm thời giữ lại ở nhà ăn này của tôi, cũng mất luôn.

Lần này, tôi lười phải dựng rạp diễn kịch thay bọn họ.

Tôi vào gian nhà trong, lôi cái rương gỗ long não ra.

Cái rương này là mẹ tôi để lại, bên ngoài bọc một lớp vải xanh cũ, ổ khóa đã ngả màu đen. Tôi mò chìa khóa từ dưới ván giường ra, mở ra, lớp trên cùng ép mấy bộ quần áo mùa đông cũ, xuống dưới nữa, là một chiếc túi giấy dầu được bọc bằng vải đỏ.

Lương Thành Bách đi theo đến cửa, nhìn thấy tôi lục rương, giọng điệu có chút đanh lại: “Cô lục lọi mấy thứ này làm gì?”

Tôi không để ý đến anh ta, lấy chiếc túi giấy dầu ra, đặt lên đùi từ từ mở.

Bên trong là sổ đỏ, sổ hộ khẩu, biên lai mua nhà năm xưa, còn có tờ giấy chứng nhận in dấu tay của bố tôi.

Ngôi nhà có khoảng sân nhỏ này vốn là nhà cũ phân sửa lại bán cho bố mẹ tôi ở xưởng. Trước khi bố đi, mẹ lấy toàn bộ tiền tiết kiệm chắt bóp cả đời ra, lại mượn cậu một khoản, thay tôi mua lại căn nhà này. Lúc đó tôi và Lương Thành Bách mới kết hôn chưa lâu, mẹ nói phụ nữ trong tay luôn phải có một chỗ dừng chân, cho dù vợ chồng có tốt đến mấy, cũng đừng xỏ chân mình vào giày người khác.

Lúc đó tôi còn cười bà đa tâm.

Bây giờ nghĩ lại, mắt nhìn người của mẹ tôi, còn tỉnh táo hơn tôi nhiều.

Trang đầu tiên của sổ đỏ ghi tên tôi.

Khương Hòa.

Sạch sẽ rõ ràng, không có nửa chữ dính líu gì đến Lương Thành Bách.

Lương Thành Bách đứng ngoài cửa, ánh mắt rơi vào cuốn sổ đỏ, ánh mắt thay đổi một chút: “Cô lấy sổ đỏ làm gì?”

“Mái nhà dột, tôi xem lại thủ tục.”

“Sửa mái nhà thì xem sổ đỏ làm gì?”

Tôi bọc lại sổ đỏ và biên lai như cũ, ngước mắt nhìn anh ta: “Tiền hết rồi, mái nhà không sửa được. Tôi xem một chút, trong lòng tự có tính toán.”

Anh ta có lẽ không ngờ tôi sẽ nói như vậy, nhất thời không tiếp lời được.

Bên ngoài truyền đến tiếng chuông xe đạp, tiếp đó là con trai Lương Tiêu đẩy cửa bước vào.

Lương Tiêu mười sáu tuổi, cặp sách đeo chéo trên vai, chiếc áo sơ mi trắng giặt đến cũ kỹ, nhưng cổ áo lại cài rất ngay ngắn. Kiếp trước sau khi đỗ trung cấp, nó trở thành người có tiền đồ nhất trong nhà. Vì nó, tôi từng đi rửa bát thuê, ra công trường khâu bạt rách, nửa đêm thức gấp túi giấy cho các xưởng nhỏ. Vết nứt nẻ trên tay quanh năm không kịp lành.

Sau này nó kết hôn, chê trong kẽ móng tay tôi có cặn dầu, chê tôi nói chuyện mang mùi chợ búa.

Bây giờ nó vừa bước vào cửa, trước tiên là nhìn Lương Thành Bách, sau đó mới nhìn cuốn sổ đỏ trong tay tôi.

“Mẹ, mẹ cầm cái này làm gì?”

Lương Thành Bách cướp lời nói trước: “Mẹ mày lại dở chứng. Nhà cô út mày xảy ra chuyện, bố cầm tiền mua đứt đi ứng cứu, mẹ mày liền tỏ thái độ.”

Lương Tiêu đặt cặp sách xuống ghế, môi mấp máy: “Mẹ, nhà cô út thực sự rất khó khăn.”

Tôi giấu kỹ chiếc túi giấy dầu vào người, đứng lên: “Mẹ biết rồi.”

Lương Tiêu rõ ràng thở phào nhẹ nhõm.

Lương Thành Bách cũng dịu sắc mặt, tưởng tôi bị con trai một câu khuyên can cản lại. Anh ta bước đến cạnh bàn, cầm cái ca tráng men uống một ngụm trà, giọng điệu mềm mỏng lại: “Người một nhà sống với nhau, ai chẳng có lúc khó khăn? Cô yên tâm, trong lòng tôi có tính toán. Tiền tôi đã lấy ra rồi, thì nhất định sẽ tìm cách bù vào. Tiền học của Lương Tiêu còn mấy ngày nữa, mái nhà cũng không gấp gáp một tối này.”

Tôi nhìn anh ta.

Kiếp trước, mỗi lần anh ta lấy tiền, đều nói trong lòng có tính toán.

Kết quả sự tính toán của anh ta, toàn bộ đều tính lên đầu tôi.

Gạo hết, tôi đi mượn. Học phí thiếu, tôi đi cầu xin. Mái nhà dột, tôi lấy chậu ra hứng. Con trai ốm, anh ta túc trực ở nhà Lương Tú Phân để kèm Triệu Lượng làm bài tập, quay lại còn chê tôi chăm sóc con không đủ chu đáo.

Tôi không nói chuyện tiền bạc nữa, chỉ hỏi Lương Tiêu: “Trường học bao giờ phải nộp khoản thu trước?”

Lương Tiêu nhìn Lương Thành Bách một cái: “Thầy giáo bảo trước thứ Sáu tuần này.”

Hôm nay là thứ Ba.

Còn ba ngày.

Lương Thành Bách lập tức nói: “Ba ngày là đủ rồi, ngày mai tôi sẽ đi tìm người mượn một ít.”

Tôi cười cười: “Vậy thì đợi anh mượn.”

Anh ta nhìn chằm chằm tôi, dường như cảm thấy có chỗ nào không đúng.

Tôi quay người xếp lại mấy bộ quần áo cũ trong rương gỗ long não, động tác rất chậm, ép phẳng từng cái một. Lương Thành Bách đứng ở cửa một lát, cuối cùng bắt đầu bực bội: “Khương Hòa, cô đừng có im ỉm rồi ném cái mặt lạnh cho tôi. Cô có lời gì thì cứ nói, đừng có biến cái nhà này như thể thẩm vấn tội phạm.”

Tôi khóa cái rương lại.

“Lời nói xong rồi.”

Anh ta nghẹn họng.

Buổi tối Lương Thành Bách không nói chuyện với tôi nữa, tự mình xuống bếp, lục lọi nửa ngày mới tìm ra được nửa bát cơm nguội, lại nấu một nồi cháo loãng đến mức có thể soi gương. Lúc ăn cơm Lương Tiêu nhìn tôi mấy lần, đợi tôi giống như mọi khi đứng dậy đi rán trứng cho nó.

Tôi ngồi ở mép bàn, chỉ húp bát cháo của riêng mình.

Nó đợi đến cuối cùng, cũng không đợi được quả trứng nào.

Đêm đến, Lương Thành Bách xoay lưng về phía tôi nằm xuống, cố ý kéo chăn kêu sột soạt. Tôi mở to mắt, nhìn khung gỗ mốc đen vì ngấm nước mưa trên cửa sổ.

Chỗ dột nước mưa nằm ngay đuôi giường, kiếp trước không có tiền sửa, mùa mưa vừa đến, thau chậu bày kín nửa gian phòng. Lương Thành Bách nói cố nhịn đi, nhà Tú Phân còn khó khăn hơn nhà mình.

Tôi đã nhịn cả một đời.

Nhịn đến lúc con trai mặc bộ vest mới đứng trước cửa khách sạn, nói nhỏ bảo tôi đừng vào trong làm mất mặt nó.

Trời vừa sáng, tôi liền dậy đi đến phòng quản lý nhà đất của khu phố.

Trước cửa sổ tiếp dân có mấy người đang xếp hàng, tôi đưa sổ đỏ và biên lai mua nhà vào. Bà chị bên trong lật lật, lại đối chiếu với sổ đăng ký một lượt.

“Khương Hòa là chính cô à?”

“Vâng.”

“Ngôi nhà này đứng tên cá nhân cô, biên lai mua nhà và đăng ký khớp nhau. Hồ sơ này của cô phải cất cho kỹ, đừng vứt lung tung. Bây giờ người ta làm ầm ĩ chuyện mua đứt nhiều, trong nhà vì tiền mà cãi nhau không ít, sổ đỏ mà mất làm lại rất phiền phức.”

Tôi nhận lại hồ sơ, đầu ngón tay ấn chặt lên mép sổ đỏ.

“Cảm ơn chị.”

Lúc bước ra khỏi phòng quản lý nhà đất, đầu phố dán mấy tờ giấy tuyển dụng đủ màu sắc. Có người rủ đi Thâm Quyến vào xưởng điện tử, có người rủ đi chợ quần áo phía Nam, có người tuyển bốc vác, cũng có người tuyển phụ việc sạp hàng.

Gió thổi qua mấy tờ giấy ấy kêu sột soạt.

Tôi đứng tựa vào tường xem một lúc, xé một tờ giấy có ghi “Chợ bán buôn Bố Cát Thâm Quyến tuyển nữ công nhân, bao ăn ở, biết chữ biết tính toán ưu tiên” cất vào túi.

Về đến nhà, Lương Thành Bách đã đi đến xưởng.

Cặp sách của Lương Tiêu vẫn vứt trên ghế, tờ giấy thông báo thu tiền trước tối qua bị nó đè dưới sách giáo khoa Ngữ văn, lộ ra một con dấu đỏ.

Tôi gói lại sổ đỏ và sổ hộ khẩu, không cất lại vào rương gỗ long não nữa.

Lần này, những thứ đó sẽ đi theo tôi.

2

Buổi trưa lúc Lương Tiêu về nhà, sắc mặt rất khó coi.