Chương 1 - Khi Nhà Không Còn Là Nhà
Bố chồng sang tên nhà cho em chồng, tôi tháo sạch 5 cái điều hòa
Người của công ty chuyển nhà hỏi tôi:
“Chị muốn tháo mấy cái điều hòa?”
Tôi đáp:
“Năm cái. Không để lại cái nào.”
Anh thợ khựng lại, ngẩng đầu nhìn căn nhà ba tầng trước mặt.
“Tất cả ạ?”
“Tất cả.”
Tôi đứng trong sân, nhìn căn nhà mình đã sống suốt tám năm, cũng là căn nhà tôi bỏ ra hai trăm tám mươi nghìn tệ để sửa sang.
Hôm qua bố chồng tôi đã sang tên nó cho em chồng.
Hôm nay, tôi dọn từng món đồ thuộc về mình ra khỏi nơi này.
1
Tám năm trước, khi tôi cưới Trần Kiến Quốc, căn nhà này vẫn chỉ là nhà thô.
Nhà ba tầng, tường gạch đỏ, bên trong nền xi măng, tường quét vôi trắng, đến cái nhà vệ sinh tử tế cũng chưa có.
Bố chồng tôi nói:
“Kiến Quốc, con là anh cả. Căn nhà này cho vợ chồng con ở. Còn sửa sang thế nào thì hai đứa tự lo.”
Khi ấy, tôi thấy bố chồng như vậy là công bằng.
Nhà cho chúng tôi ở, chúng tôi bỏ tiền sửa, cũng hợp lý thôi.
Tôi bàn với Kiến Quốc, đem toàn bộ tiền tiết kiệm ra.
Hai trăm tám mươi nghìn tệ.
Cải tạo điện nước: ba mươi hai nghìn.
Gạch men, sàn nhà: bốn mươi tám nghìn.
Chống thấm nhà bếp, nhà vệ sinh, làm trần, tủ bếp: sáu mươi nghìn.
Thay toàn bộ cửa ra vào, cửa sổ: hai mươi lăm nghìn.
Sơn tường, đèn trần, rèm cửa: ba mươi mốt nghìn.
Từ tầng một đến tầng ba, lắp tổng cộng năm cái điều hòa Gree, tính cả công lắp đặt: ba mươi bốn nghìn.
Đồ điện trong nhà gồm tủ lạnh, máy giặt, bình nóng lạnh, máy hút mùi, bếp, hai cái tivi: tổng cộng năm mươi nghìn.
Những con số ấy, tôi nhớ rất rõ.
Vì từng khoản tiền đều được chuyển ra từ tài khoản ngân hàng của tôi.
Lúc đó Kiến Quốc vừa bỏ công trường để chuyển sang chạy xe tải, trong tay chẳng có bao nhiêu tiền.
Tôi làm kiểm hàng ở xưởng dệt trên thị trấn, lương mỗi tháng bốn nghìn rưỡi.
Hai trăm tám mươi nghìn ấy là tiền tiết kiệm trước hôn nhân của tôi, cộng thêm mười vạn tôi vay bố mẹ ruột.
Bố tôi từng nói:
“Con gái à, sổ đỏ đứng tên bố chồng con. Con bỏ nhiều tiền sửa nhà như vậy, có đáng không?”
Tôi nói:
“Bố, Kiến Quốc đối xử với con rất tốt. Bố chồng cũng nói rồi, căn nhà này là cho bọn con ở.”
Bố tôi thở dài, không nói thêm nữa.
Sửa xong, chúng tôi dọn vào.
Tầng một bố chồng ở, tầng hai vợ chồng tôi ở, tầng ba để trống.
Cuộc sống khi ấy eo hẹp, nhưng tôi thấy vẫn có tương lai.
Lúc đó tôi chưa biết, câu “cho hai đứa ở” trong miệng bố chồng hoàn toàn khác với điều tôi hiểu.
Ý ông là: ở thì được, nhưng nhà không phải của các người.
2
Em chồng tôi, Trần Kiến Quân, nhỏ hơn Kiến Quốc sáu tuổi.
Khi tôi về làm dâu, cậu ta đang đi làm xa, mỗi năm về nhà một lần.
Lần nào về cũng tay không.
Bố chồng chưa từng nói cậu ta câu nào.
Kiến Quốc mỗi tháng đưa bố chồng một nghìn rưỡi tiền sinh hoạt.
Tôi lo toàn bộ cơm nước trong nhà.
Lễ tết, tôi mua quần áo, rượu, đồ bổ cho bố chồng.
Còn Kiến Quân thì sao?
Tết về ăn vài bữa cơm, nhận lì xì bố chồng cho, rồi đi.
Tôi từng nói với Kiến Quốc:
“Kiến Quân có phải cũng nên góp chút tiền sinh hoạt không?”
Kiến Quốc đáp:
“Nó đi làm ngoài đó cũng không kiếm được bao nhiêu. Thôi bỏ đi.”
Tôi không nói nữa.
Đến năm thứ ba, bố chồng phát hiện bị tiểu đường, phải nằm viện.
Kiến Quốc đang chạy xe bên ngoài, không kịp về.
Tôi xin nghỉ làm, ở bệnh viện chăm ông suốt bốn mươi lăm ngày.
Đổ bô, lau người, cho uống thuốc đúng giờ, ngày ba bữa mang cơm từ nhà vào.
Tôi xin nghỉ ở xưởng một tháng rưỡi, bị trừ hơn năm nghìn tiền lương.
Còn Kiến Quân?
Tôi gọi điện cho cậu ta:
“Bố nhập viện rồi, chú về thăm một chút đi.”
Cậu ta nói:
“Chị dâu, bên em không nghỉ được. Chị chăm bố trước giúp em.”
Bốn mươi lăm ngày, cậu ta không về một lần.
Em dâu tương lai khi ấy còn chưa cưới, cũng nói với tôi qua điện thoại:
“Chị dâu, Kiến Quân bận việc bên này, bọn em cũng không có cách nào.”
Ngày bố chồng xuất viện, tôi sụt tám cân.
Ông nắm tay tôi, nói:
“Tiểu Phương, con vất vả rồi. Bố nhớ cái tốt của con.”
Tôi nói:
“Bố, người một nhà cả mà, đừng nói vậy.”
Tôi thật sự đã tin.
3
Năm thứ năm, Kiến Quân chuẩn bị kết hôn.
Bố chồng gọi tôi và Kiến Quốc xuống phòng khách tầng một.
“Kiến Quân cưới vợ, nhà gái đòi sính lễ tám mươi tám nghìn.”
Tôi nhìn bố chồng.
Ông nói tiếp:
“Trong tay bố không có nhiều tiền như vậy. Hai đứa đưa trước sáu mươi nghìn, phần còn lại bố tự nghĩ cách.”
Kiến Quốc nhìn tôi.
Sáu mươi nghìn.
Tôi vừa mới trả xong mười vạn vay bố ruột.
Số tiền tiết kiệm trong tay là do tôi tiết kiệm từng đồng suốt ba năm.
Tôi nói:
“Bố, bọn con cũng không dư dả gì…”
Mặt bố chồng lập tức sa xuống.
“Kiến Quốc là anh trai, giúp em một tay chẳng phải điều nên làm à?”
“Hồi nhỏ hai anh em lớn lên cùng nhau, con quên rồi sao?”
“Bố có nói là không trả đâu. Đợi Kiến Quân ổn lại rồi sẽ trả.”
Kiến Quốc ngồi bên cạnh nói:
“Phương, cứ cho Kiến Quân mượn trước đi.”
Sáu mươi nghìn.
Tôi chuyển khoản.
Đến tận bây giờ, một đồng cũng chưa trả.
Tôi từng nhắc một lần, Kiến Quân nói:
“Chị dâu, bọn em vừa mua xe, trong tay hơi kẹt. Đợi thêm chút nữa.”
Bố chồng thì nói:
“Người một nhà mà tính toán cái gì? Con so đo như vậy, bảo sao cuộc sống không khá lên được.”
So đo.
Hai trăm tám mươi nghìn sửa nhà, sáu mươi nghìn tiền sính lễ, tám năm hầu hạ.
Tôi là người so đo.
4
Sau khi Kiến Quân kết hôn, em dâu Lý Mỹ Lệ dọn lên tầng ba.
Lúc đầu tôi không nghĩ nhiều. Tầng ba vốn bỏ trống, vợ chồng họ ở cũng được.
Nhưng rất nhanh, tôi nhận ra có gì đó không ổn.
Từ khi em dâu dọn vào, bố chồng thay đổi.
Trước đây, ông ăn cơm tôi nấu, chưa bao giờ chê gì.
Em dâu đến rồi, ông bắt đầu kén cá chọn canh.
“Hôm nay đồ ăn mặn quá.”
“Sao canh lại là rong biển trứng nữa? Mỹ Lệ nói muốn uống canh sườn.”
Có lần tôi nấu bốn món, em dâu ngồi trên bàn ăn nói:
“Bố, con đang mang thai, tự nhiên thèm ăn tôm.”
Bố chồng nhìn tôi một cái.
“Tiểu Phương, ngày mai mua ít tôm.”
Không phải “Tiểu Phương, phiền con nhé.”
Cũng không phải “Kiến Quân, con đi mua đi.”
Mà là “Tiểu Phương, ngày mai mua ít tôm.”
Cứ như đang sai bảo một người giúp việc.
Từ khi em dâu có thai, mọi chuyện càng quá đáng.
Bố chồng nói với tôi:
“Mỹ Lệ đang mang thai, con chăm sóc nó nhiều một chút.”
Ban ngày tôi đi làm, tối về nấu cơm cho sáu người trong nhà.
Em dâu không làm gì.
Kiến Quân cũng không làm gì.
Bố chồng xem đó là chuyện đương nhiên.
Có hôm tôi tăng ca đến tám giờ tối mới về, thấy bố chồng, Kiến Quân và em dâu ngồi xem tivi ở phòng khách tầng một.
Bếp trống trơn.
Không ai nấu cơm.
Bố chồng thấy tôi thì nói đúng một câu:
“Sao giờ này mới về? Đói chết rồi.”
Kiến Quốc không ở nhà. Anh chạy đường dài, đi một chuyến là cả tuần.
Tôi nhìn đống bát trong bếp, nhìn em dâu đang cắn hạt dưa ngoài phòng khách.
Tôi không nói gì.
Đi vào bếp.
Nấu cơm.
Rửa bát.
Lúc đó, tôi vẫn còn nhẫn nhịn.
5
Cuối năm thứ bảy, tôi phát hiện một chuyện.
Tết năm ấy, họ hàng đến chúc tết.
Bác cả uống chút rượu, ngồi nói chuyện với cô. Tôi từ bếp bưng đồ ăn ra, đúng lúc nghe được một câu.
Bác cả nói:
“Thằng Kiến Quân đúng là có phúc. Căn nhà của ông hai sửa đẹp thế này, chắc nhà vợ nó bỏ tiền ra nhỉ?”
Tay tôi đang bưng đĩa thức ăn khựng lại.
Cô nói:
“Đâu phải nhà vợ nó bỏ tiền. Chắc là ông cụ bỏ ra. Trước đây bố từng nói với tôi, sửa nhà tốn không ít tiền.”
Bác cả nói:
“Ông cụ lấy đâu ra nhiều tiền như vậy? Hơn hai trăm nghìn đấy. Tôi nghe nói là vợ chồng Kiến Quân bỏ.”
Đĩa thức ăn suýt rơi xuống đất.
Hai trăm tám mươi nghìn tiền sửa nhà, qua miệng họ hàng lại biến thành tiền của Kiến Quân.
Tôi quay vào bếp đặt đĩa xuống, dựa lưng vào tường đứng một lúc.
Tôi nhớ đến câu bố chồng từng nói: “Người một nhà không tính toán.”
Hóa ra không phải không tính.
Mà là đem công sức của tôi tính lên đầu người khác.
Tối đó, tôi mở điện thoại.
Mở nhóm gia đình bên nhà Kiến Quốc.
Bình thường tôi rất ít xem.
Tôi lục lại tin nhắn đến dịp Quốc khánh năm ngoái.
Bố chồng từng gửi một tin nhắn thoại.
Tôi bấm nghe.
“Vợ chồng thằng cả ở trong nhà này, cũng chẳng bỏ ra đồng nào. Nhà là tôi với Kiến Quân góp tiền sửa. Con Tiểu Phương ấy mà, các người biết rồi đấy, keo kiệt lắm. Mấy năm nay cũng chẳng sắm sửa thêm gì cho nhà.”
Tôi nghe đoạn ghi âm đó ba lần.
Từng chữ từng câu, nghe rõ mồn một.
Hai trăm tám mươi nghìn.
Năm cái điều hòa.
Toàn bộ đồ điện trong nhà.
Bốn mươi lăm ngày chăm bệnh viện.
Sáu mươi nghìn tiền sính lễ cho mượn.
Tám năm nấu cơm, giặt giũ, dọn dẹp, chăm nom.
Đổi lại một câu: “Cũng chẳng bỏ ra đồng nào.”
Và một chữ: “Keo kiệt.”
Tôi đặt điện thoại xuống.
Không khóc.
Không làm ầm.
Tôi mở app ngân hàng, chụp màn hình toàn bộ giao dịch liên quan đến sửa nhà, đồ điện và viện phí của bố chồng trong tám năm qua.
Sau đó, tôi mở một thư mục riêng.
Hợp đồng sửa nhà, hóa đơn đồ điện, phiếu lắp điều hòa, từng tờ một, tôi chụp ảnh lưu lại.
Tên trên từng tờ hóa đơn đều là tên tôi.
Lâm Tiểu Phương.
Làm xong, tôi tắt đèn.
Nằm trên giường, mở mắt đến sáng.
6
Sau Tết, vợ chồng Kiến Quân vẫn không dọn đi.
Tôi đợi bố chồng giải thích.
Ông không nhắc.
Tôi cũng không nhắc.
Tháng ba, Kiến Quốc chạy xe về, tôi kể cho anh nghe chuyện bố chồng nói trong nhóm gia đình.
Kiến Quốc im lặng rất lâu.
“Có lẽ bố chỉ tiện miệng nói vậy thôi.”
“Hai trăm tám mươi nghìn mà tiện miệng nói vậy thôi à?”
“Anh sẽ đi nói chuyện với bố.”
Anh không đi.
Tháng năm, con trai Kiến Quân chào đời.
Bố chồng vui lắm.
Ngày nào cũng bế cháu trai, gặp ai cũng khoe.
Em dâu ở cữ, bố chồng bảo tôi chăm.
Tôi nói:
“Bố, con còn phải đi làm.”
Mặt bố chồng khó coi hẳn.
“Mỹ Lệ ở cữ, con xin nghỉ mấy ngày thì sao?”
Kiến Quân đứng bên cạnh cũng nói:
“Chị dâu, giúp bọn em một chút đi. Bọn em cũng chẳng còn ai khác.”
Tôi nhìn họ.
Không xin nghỉ.
Bố chồng gọi điện cho Kiến Quốc:
“Vợ con đến cả ở cữ cũng không chịu chăm em dâu, là có ý gì?”
Kiến Quốc không nói gì.
Từ đó về sau, thái độ của bố chồng với tôi hoàn toàn thay đổi.
Lạnh nhạt, mỉa mai, lúc nào cũng khó chịu.
Em dâu hồi phục gần xong, ngồi ngoài phòng khách nói chuyện với bố chồng. Hễ thấy tôi về, giọng cô ta liền nhỏ xuống.
Có lần tôi nghe thấy em dâu nói:
“Bố, sau này căn nhà này…”
Vừa thấy tôi, cô ta im bặt.
Tôi vờ như không nghe.
Nhưng từ lúc đó, tôi bắt đầu để ý.
Tháng bảy, khi đi đóng phí quản lý, tôi tiện tay kiểm tra thông tin nhà đất.
Tên trên sổ đỏ: Trần Đức Phúc.
Bố chồng tôi.
Tám năm rồi, tôi chưa từng nghĩ sẽ yêu cầu ông sang tên nhà cho vợ chồng tôi.
Tôi tin lời ông.
“Căn nhà này là cho hai đứa ở.”
Nhưng ngay khoảnh khắc ấy, trong lòng tôi bỗng nặng xuống.
Tôi bắt đầu gom toàn bộ hóa đơn, sao kê chuyển khoản, hợp đồng vào một thư mục.
Bản giấy, tôi photo thêm một bộ.
Bản điện tử, tôi lưu lên cloud.
Đề phòng bất trắc.
7
Đến tháng chín, chuyện “đề phòng bất trắc” thành sự thật.
Chiều thứ bảy, Kiến Quốc không ở nhà.
Bố chồng gọi tôi xuống tầng một.
Kiến Quân và em dâu đều có mặt.
Bố chồng ngồi trên sofa, vẻ mặt nghiêm túc.
“Tiểu Phương, bố nói với con một chuyện.”
“Căn nhà này, bố định sang tên cho Kiến Quân.”
Tôi nhìn ông.
“Kiến Quân muốn nhập hộ khẩu ở thị trấn, sau này con nó đi học cần giấy tờ nhà đất. Con với Kiến Quốc có năng lực, sau này tự mua nhà cũng được.”
Em dâu ngồi bên cạnh cúi đầu, nhưng khóe miệng hơi cong lên, tôi thấy rất rõ.
Kiến Quân nói:
“Chị dâu, bọn em cũng hết cách. Chuyện con đi học…”
Bố chồng nói:
“Tuần sau bố đi làm thủ tục. Hôm nay nói với con một tiếng.”
Nói với tôi một tiếng.
Hai trăm tám mươi nghìn sửa nhà, năm cái điều hòa, toàn bộ đồ điện, tám năm hầu hạ.
Chỉ nói với tôi một tiếng.
Tôi hỏi:
“Bố, tiền sửa nhà tính thế nào?”
Mắt bố chồng hơi nheo lại.
“Tiền sửa nhà gì?”
“Hai trăm tám mươi nghìn. Căn nhà này là con bỏ tiền sửa.”
Bố chồng bưng tách trà lên uống một ngụm.
“Người một nhà ở chung với nhau, nói gì của con của bố? Con ở đây tám năm không trả tiền thuê nhà. Dù sửa nhà có tốn chút tiền, mấy năm tiền thuê cũng đủ bù rồi.”
Tiền thuê nhà.
Tôi bỏ hai trăm tám mươi nghìn sửa căn nhà thô của ông, ông lại nói coi như trừ vào tiền thuê nhà.
Lúc này, em dâu lên tiếng:
“Chị dâu, bố nói cũng đúng. Anh chị ở đây tám năm rồi mà. Tiền điện nước bố cũng đâu có thu của anh chị.”
Tiền điện nước.