Chương 1 - Điểm Thi Đại Học Và Những Bí Ẩn Đằng Sau
Ngày điểm thi đại học được công bố, cả tỉnh đều nhắc đến tên tôi.
Lâm Viễn, 714 điểm, đứng nhất toàn tỉnh. Trần Tiêu, 712 điểm, đứng thứ hai toàn tỉnh.
Chỉ hơn kém nhau 2 điểm, nhưng thủ khoa tỉnh thì chỉ có một người.
Ngày hôm sau, Văn phòng Tuyển sinh tỉnh gọi điện cho tôi, nói hồ sơ cộng điểm diện con liệt sĩ của bố tôi “có nghi vấn”, yêu cầu tôi phối hợp điều tra.
Tôi không nói gì.
Năm bố tôi hy sinh trong đám cháy, tôi mới sáu tuổi. Vậy mà bây giờ có người nói giấy chứng nhận liệt sĩ của bố tôi là giả.
Trần Tiêu cậy có ông cậu làm phó thị trưởng, ép tôi viết đơn từ bỏ điểm cộng.
Cậu ta nói, nếu tôi viết thì sau này vẫn có thể vào một trường đại học tốt. Nếu không viết, đến cả điểm thi đại học của tôi cũng khó mà giữ được.
Bọn họ nghĩ tôi sinh ra ở nông thôn, bố mẹ mất sớm, không có chỗ dựa.
Nhưng họ không biết rằng, khi còn sống, mẹ tôi có một người bạn. Bây giờ người đó là Giám đốc Sở Giáo dục tỉnh.
Chương 1
Ngày điểm thi đại học được công bố, cả tỉnh đều nhắc đến tên tôi.
Lâm Viễn, 714 điểm, đứng nhất toàn tỉnh. Trần Tiêu, 712 điểm, đứng thứ hai toàn tỉnh.
Chỉ hơn kém nhau 2 điểm, nhưng thủ khoa tỉnh thì chỉ có một người.
Ngày hôm sau, Văn phòng Tuyển sinh tỉnh gọi điện cho tôi, nói hồ sơ cộng điểm diện con liệt sĩ của bố tôi “có nghi vấn”, yêu cầu tôi phối hợp điều tra.
Tôi không nói gì.
Năm bố tôi hy sinh trong đám cháy, tôi mới sáu tuổi. Vậy mà bây giờ có người nói giấy chứng nhận liệt sĩ của bố tôi là giả.
Trần Tiêu cậy có ông cậu làm phó thị trưởng, ép tôi viết đơn từ bỏ điểm cộng.
Cậu ta nói, nếu tôi viết thì sau này vẫn có thể vào một trường đại học tốt. Nếu không viết, đến cả điểm thi đại học của tôi cũng khó mà giữ được.
Bọn họ nghĩ tôi sinh ra ở nông thôn, bố mẹ mất sớm, không có chỗ dựa.
Nhưng họ không biết rằng, khi còn sống, mẹ tôi có một người bạn. Bây giờ người đó là Giám đốc Sở Giáo dục tỉnh.
01
Ngày thứ hai sau khi có điểm, Văn phòng Tuyển sinh tỉnh gọi điện tới.
“Em là Lâm Viễn đúng không? Tôi là nhân viên của Văn phòng Tuyển sinh tỉnh.”
“Chúng tôi nhận được đơn tố cáo có danh tính, phản ánh rằng hồ sơ cộng điểm diện con liệt sĩ của em có dấu hiệu làm giả. Chúng tôi cần em phối hợp điều tra.”
Tôi cầm điện thoại, tưởng mình nghe nhầm.
“Làm giả? Bố tôi là liệt sĩ. Giấy chứng nhận do tỉnh cấp, trong hệ thống của các anh chị có thể tra được.”
“Cụ thể thế nào phải chờ kết quả điều tra. Hiện tại điểm gốc của em là 694 thì tạm thời không có vấn đề, nhưng mục điểm cộng đang bị nghi ngờ.”
“Nếu cuối cùng xác định là làm giả, tổng điểm của em sẽ bị trừ 20 điểm, điều chỉnh còn 674 điểm.”
674 điểm.
Tôi sẽ từ hạng nhất toàn tỉnh rơi thẳng xuống ngoài vài trăm hạng.
“Ai tố cáo tôi?”
“Theo quy định, thông tin người tố cáo không được tiết lộ.”
Cúp máy xong, tôi vẫn đứng ngây ra đó.
Mười phút sau, Trần Tiêu đăng một bài lên vòng bạn bè.
“Trước điểm số, ai cũng bình đẳng. Điểm cộng mà có, cuối cùng vẫn không phải của mình.”
Ảnh đính kèm là ảnh chụp màn hình điểm số 712 của cậu ta.
Bên dưới, bình luận đều ủng hộ cậu ta.
“Anh Tiêu nói đúng!”
“Đám sống nhờ điểm cộng bị điều tra là đáng đời!”
“Công bằng chính nghĩa có thể đến muộn, nhưng sẽ không vắng mặt.”
Bài đăng đó là do bạn cùng lớp chụp màn hình gửi cho tôi.
Cả lớp đều biết “đám sống nhờ điểm cộng” mà cậu ta nói chính là tôi.
Trần Tiêu, bạn cùng lớp của tôi.
Điểm gốc 692, cộng 20 điểm diện dân tộc thiểu số, tổng điểm 712.
Đứng thứ hai toàn tỉnh.
Với điểm số đó, cậu ta vốn vẫn có thể vào Thanh Hoa hoặc Bắc Đại theo chỉ tiêu khoa học tự nhiên của tỉnh chúng tôi.
Nhưng cậu ta không thỏa mãn.
Cậu ta nói “điểm cộng mà có không phải của mình”.
Vậy 20 điểm của chính cậu ta là sao?
Trần Tiêu không phải người dân tộc thiểu số.
Bố cậu ta là người Hán, mẹ cậu ta cũng là người Hán.
Em gái của bà ngoại cậu ta lấy một người dân tộc thiểu số. Quan hệ vòng vèo xa lắc như vậy mà vẫn cạy được một tờ giấy chứng nhận dân tộc thiểu số.
Chuyện này cả lớp đều biết.
Nhưng không ai nói.
Vì cậu của cậu ta là Trần Kiến Quốc, phó thị trưởng phụ trách mảng giáo dục.
Trong thành phố này, người làm trong ngành giáo dục không ai là không biết cái tên ấy.
Bà nội đến vào ngày thứ ba.
Bà bảy mươi hai tuổi, một mình bắt xe khách nhỏ từ thị trấn lên huyện, rồi từ huyện chuyển xe lên tỉnh.
Bà không biết đường, đi đến đâu hỏi đến đó. Trong tay bà nắm chặt giấy chứng nhận liệt sĩ của bố tôi.
Khi tôi chạy đến cổng Văn phòng Tuyển sinh tỉnh, bà đã ngồi trên bậc thềm cả buổi chiều.
“Bà nội!”
Bà ngẩng đầu nhìn thấy tôi, rồi ôm chặt giấy chứng nhận liệt sĩ của bố tôi vào lòng.
“Bà sợ họ lấy mất.”
Nước mắt tôi lập tức trào ra.
“Đi, chúng ta vào trong.”
Bước vào tòa nhà của Văn phòng Tuyển sinh tỉnh, ở sảnh tầng một có quầy tiếp nhận.
“Xin chào, tôi là Lâm Viễn. Tôi nhận được điện thoại của các chị, nói hồ sơ điểm cộng của tôi cần điều tra.”
Cô ta nhướng mắt nhìn tôi một cái.
“Bộ phận nào?”
“Văn phòng Tuyển sinh tỉnh, hôm qua gọi điện cho tôi.”
“Tên gì?”
“Lâm Viễn.”
Cô ta lật tập hồ sơ trên bàn, mặt không chút cảm xúc.
“Hồ sơ đang được rà soát. Về nhà chờ thông báo.”
“Chờ bao lâu?”
“Khi nào cần thông báo thì sẽ thông báo cho cậu.”
Bà nội bước lên một bước, giơ túi vải ra trước cửa kính.
“Đồng chí, đây là giấy chứng nhận liệt sĩ của con trai tôi, do tỉnh cấp. Cô xem đi.”
Cô gái trẻ nhíu mày.
“Tôi đã nói rồi, về chờ thông báo!”
Tôi đỡ vai bà.
“Bà nội, chúng ta về trước.”
Đi đến cửa, tôi ngoái đầu nhìn quầy lễ tân.
Cô gái trẻ kia đang cúi đầu nghịch điện thoại, đến đầu cũng chẳng buồn ngẩng lên.
Chương 2
02
Giáo viên và bạn học cũng thay đổi.
Trong nhóm WeChat của lớp 12-6, không khí đã khác hẳn.
Trước đây tôi gần như không có cảm giác tồn tại trong nhóm.
Nhưng hai ngày nay, số tin nhắn nhắc đến tôi nhiều hơn hẳn bình thường.
“Nghe nói điểm cộng của Lâm Viễn bị điều tra rồi à?”
“Giấy chứng nhận liệt sĩ cũng làm giả được sao?”
“Khó nói lắm, bây giờ có cái gì là không làm giả được đâu?”
“Bố cậu ta chẳng phải đã mất rất nhiều năm rồi sao? Giấy tờ hồi đó…”
“Bố tôi nói, thời đó nhiều giấy chứng nhận liệt sĩ đều là bổ sung sau, độ tin cậy không cao đâu.”
“Nếu cậu ta bị trừ 20 điểm, người đứng nhất sẽ là Trần Tiêu nhỉ?”
“Chứ còn gì nữa. 714 thành 674, từ hạng nhất rơi thẳng xuống ngoài top 100.”
“Anh Tiêu 712 điểm thì đương nhiên thành hạng nhất rồi.”
Tôi đọc từng tin một.
Từ đầu đến cuối, không có một ai lên tiếng bênh tôi.
Tôi rời khỏi nhóm chat.
Cô Trương, giáo viên chủ nhiệm, gọi điện cho tôi.
“Lâm Viễn à, phía nhà trường cũng không còn cách nào khác. Văn phòng Tuyển sinh tỉnh đã thông báo, nói hồ sơ của em đang bị điều tra, trường phải phối hợp.”
“Phối hợp chuyện gì?”
“Tư cách học sinh ưu tú cấp tỉnh của em tạm thời phải hủy. Còn suất tuyển thẳng kia…”
“Đưa cho ai?”
Cô im lặng vài giây.
“Trần Tiêu.”
Tôi cầm điện thoại, không nói gì.
“Lâm Viễn, em nghe cô nói đã. Trước hết em cứ phối hợp điều tra. Nếu hồ sơ không có vấn đề…”
“Giấy chứng nhận liệt sĩ của bố em không có vấn đề.”
“Cô biết, nhưng cấp trên muốn kiểm tra.”
“Vậy giấy chứng nhận dân tộc thiểu số của Trần Tiêu thì sao? Các cô đã kiểm tra chưa?”
Đầu dây bên kia im bặt.
“Cô ơi, Trần Tiêu không phải người dân tộc thiểu số, cả lớp đều biết. Giấy chứng nhận đó được làm ra thế nào, các cô cũng rõ.”
“…Lâm Viễn, chuyện đó cô không quản được.”
“Vậy chuyện của em, cô cũng đừng quản nữa.”
Tôi cúp máy.
Ngày hôm sau, Cục Dân chính huyện cũng gọi điện tới.
“Đồng chí Lâm Viễn, trợ cấp dành cho gia đình liệt sĩ của bố cậu, từ tháng sau sẽ tạm dừng chi trả.”
“Tại sao?”
“Vì cuộc điều tra hồ sơ cộng điểm của cậu có liên quan đến việc xác nhận thân phận liệt sĩ. Chúng tôi cần kiểm tra lại.”
“Kiểm tra cái gì? Lúc bố tôi hy sinh, chính cục của các ông cấp giấy. Bây giờ các ông tự kiểm tra lại chính mình à?”
“Đây là quy định.”
“Một tháng bao nhiêu tiền?”
“…Bảy trăm năm mươi tệ.”
Bảy trăm năm mươi tệ.
Không nhiều, nhưng đó là tiền thuốc mỗi tháng của bà nội.
“Kiểm tra mất bao lâu?”
“Khó nói, khoảng một đến ba tháng.”
“Nếu cuối cùng hồ sơ không có vấn đề thì sao?”
“Vậy sẽ truy lĩnh bù.”
“Nếu không có vấn đề, ba tháng này ai chịu trách nhiệm?”
Đầu dây bên kia không trả lời.
Tôi cúp máy, ngồi xuống mép giường trong căn phòng thuê.
Bà nội bưng cháo từ bếp ra, nhìn tôi một cái.
“Tiểu Viễn, sau khi bố cháu mất, bà học được một chuyện.”
“Chuyện gì ạ?”
“Trời không sập được đâu. Cho dù có sập thật, cũng phải ăn cơm trước đã.”
Chương 3
03
“Cậu là Lâm Viễn?”
Cửa căn nhà thuê giá rẻ bị người bên ngoài mở ra.
Sau lưng chủ nhà là Trần Tiêu.
Trần Tiêu bước vào, nhìn quanh một lượt.
“Cậu ở chỗ này à?”
“Không liên quan đến cậu.”
“Lâm Viễn, một thằng con trai lớn tướng mà sống trong cái ổ rách nát thế này, không thấy mất mặt à?”
Cậu ta đi đến cạnh giường, nhìn bức ảnh trên tủ đầu giường của tôi.
“Bố cậu à? Lính cứu hỏa trông cũng đẹp trai đấy.”
“Lâm Viễn, hôm nay tôi đến là muốn giúp cậu.”
“Giúp tôi?”
“Đúng. Cậu chủ động viết một bản tuyên bố, thừa nhận hồ sơ điểm cộng của cậu có vấn đề.”
“Khi đó tôi sẽ nói giúp cậu với Văn phòng Tuyển sinh tỉnh, giữ nguyên điểm thi của cậu, chỉ không cộng điểm thôi.”
“Điểm gốc của cậu là 694, không thấp. Dù không vào được Bắc Đại hay Thanh Hoa, vào một trường đại học trọng điểm vẫn không thành vấn đề.”
“Nếu cậu không phối hợp, họ sẽ điều tra tiếp. Điều tra đến hết mùa tuyển sinh, điểm của cậu cứ bị đóng băng mãi.”
“Đến lúc người ta nhập học hết rồi, cậu vẫn còn ngồi đây chờ. Cậu nói xem, có thiệt không?”
Tôi nhìn cậu ta.
“Cậu muốn làm thủ khoa tỉnh?”
Trần Tiêu khựng lại một chút.
“Tôi vốn đã là thủ khoa tỉnh. Hai mươi điểm cộng kia của cậu từ đâu mà có, tự cậu biết rõ.”
Tôi không tức giận, ngược lại còn bật cười.
“Tôi biết rõ chứ. Hai mươi điểm đó là bố tôi dùng mạng mình đổi lấy. Nhưng 20 điểm cộng của cậu từ đâu mà có, cậu có biết rõ không?”
Nụ cười của cậu ta hơi tắt đi.
“Cậu nói gì?”
Tôi hỏi: “Cậu là người dân tộc thiểu số à?”
“Em gái của bà ngoại cậu lấy một người dân tộc thiểu số, cậu gọi thế là dân tộc thiểu số?”
“Vậy cậu có biết, giấy chứng nhận liệt sĩ của bố tôi do tỉnh cấp không? Ông ấy hy sinh trong đám cháy. Năm đó tôi mới sáu tuổi.”
“20 điểm của cậu là giấy chứng nhận giả nhờ quan hệ mà có. Còn 20 điểm của tôi là bố tôi dùng mạng mình đổi lấy. Cậu còn mặt mũi nào mà cướp hạng nhất của tôi?”
Mặt cậu ta hoàn toàn sa sầm.
“Thì sao?”
“Cậu nói mấy chuyện này với tôi thì có ích gì? Bây giờ người bị điều tra là cậu, không phải tôi. Điểm của cậu bị đóng băng, điểm của tôi vẫn bình thường.”
“Đợi cậu bị trừ 20 điểm, thủ khoa toàn tỉnh sẽ là tôi. Tên tôi sẽ lên báo, còn tên cậu sẽ nằm trong thông báo điều tra.”
“Cậu tưởng thế giới này được quyết định bằng điểm số à?”
Tôi không nói gì.
“Lâm Viễn, tôi nói lần cuối. Viết tuyên bố, thừa nhận điểm cộng là giả. Chuyện này dừng ở đây.”
“Cậu vẫn có thể vào một trường đại học không tệ. Tiền thuốc của bà nội cậu cũng không cần lo.”
“Nếu tôi không viết thì sao?”
Cậu ta cười.
“Vậy cậu cứ chờ đi. Chờ hạng nhất của cậu biến thành hạng nhất của tôi.”
“Cái hộp sắt ở ngăn dưới cùng trong tủ quần áo của cậu, bên trong có huân chương quân công của bố cậu đúng không?”
Tim tôi thắt mạnh.
“Ngày mai sẽ có người đến lấy, cần ‘xác minh’ một chút. Cậu đừng tự ý động vào, động vào thì càng khó nói cho rõ.”
Cậu ta kéo cửa đi ra.
Tôi lập tức lao vào phòng ngủ, mở tủ quần áo.
Chiếc hộp sắt vẫn còn đó.
Huân chương vẫn còn. Lá thư tuyệt mệnh cũng vẫn còn.
Tôi ngồi xổm trước tủ, lấy lá thư ra đọc lại một lần nữa.
“Tiểu Viễn, bố có lỗi với con. Bố không thể ở bên con đến khi con trưởng thành. Nhưng bố không hối hận…”
Tôi áp lá thư vào ngực.
Không thể để bọn họ lấy chiếc hộp này đi.
Tuyệt đối không thể.
Ngày hôm sau, quả nhiên có người tìm đến cửa.
“Em Lâm Viễn, em chắc chắn không phối hợp?”
Người nói họ Triệu, tổ trưởng tổ điều tra của Văn phòng Tuyển sinh tỉnh.
“Hồ sơ của tôi không có vấn đề, không cần phối hợp chuyện gì cả,” tôi nói.
Tổ trưởng Triệu nhướng mày.