Chương 1 - Cục Xám và Dòng Dõi Phượng Hoàng
Người ta nuôi Phượng Hoàng vàng óng ánh, riêng ta nuôi Chu Tước ngày ngày đào đất bắt giun
Ổ Phượng Hoàng vách núi bên cạnh năm nào cũng ném trứng lỗi ra ngoài, năm nay có một quả lại rơi trúng ngay đầu ta.
Ta thầm nghĩ, của thiên trả địa, tội gì không nhặt.
Thế là ôm về ủ trong chăn ba ngày.
Phượng Hoàng nhà người ta vàng óng ánh, con chim nhà ta lại xám xịt, cánh thì ngắn ngủn như cánh gà.
Dạy nó bay, nó cắm đầu chui xuống đất.
Dạy nó phun lửa, nó hắt hơi một cái, làm sập luôn cái bếp nhà ta.
Ta chỉ vào mười tám cái hố to tướng ở sân sau mà mắng: “Rốt cuộc mày là Phượng Hoàng hay chuột chũi hả?”
Nó tủi thân đào thêm cái hố nữa, tự chôn mình luôn.
Cho đến một đêm nọ, hai vệt lửa xé toạc bầu trời đêm, hai con chim khổng lồ rơi rầm xuống sân nhà ta.
Bọn chúng nhìn thấy con chim xám đang ngậm giun đất thò đầu ra từ cái lỗ, ngay lập tức khóc rống lên: “Trời cao đất dày ơi, tìm Ngài suốt ba năm, đường đường là Chu Tước, sao Ngài lại sống như một con chuột đồng thế này?”
01
Ta sống ở tận cùng phía đông của Ngô Đồng Lĩnh.
Vách núi bên cạnh là một ổ Phượng Hoàng.
Nói là vách núi bên cạnh, nhưng thực ra cách ba ngọn núi, hai con suối và một Rừng Dâu Lửa cứ cháy trụi rồi lại tự mọc lại.
Nhưng Phượng Hoàng thì to mồm lắm.
Nhà chúng cãi nhau, ta ngồi băm củ cải dưới bếp cũng nghe rõ mồn một.
Đặc biệt là mỗi độ xuân về.
Trong ổ Phượng Hoàng thế nào cũng ầm ĩ một trận.
Một bầy chim lớn vàng chóe quây quanh tổ, bắt đầu chọn trứng.
Quả đẹp thì giữ lại.
Quả ánh sáng yếu, vứt.
Quả nứt nhiều, vứt.
Quả màu không chuẩn, vứt.
Lần đầu tiên thấy cảnh ấy, ta còn tưởng trên trời mưa đá.
Sau này mới biết, đó gọi là đào thải.
Tộc Phượng Hoàng gọi việc này là “Tịnh Sào” (lọc tổ).
Còn ta thì gọi là “thất đức”.
Nhưng thất đức thì thất đức, chẳng ai dám quản.
Phượng Hoàng chỉ cần vỗ cánh một cái là nửa ngọn núi nóng hầm hập suốt ba ngày.
Ta chỉ là một tán tu trồng linh thảo.
Bình thường kiếm sống bằng cách bán linh chi và cỏ cầm máu để đổi gạo, thỉnh thoảng đuổi vài con tà ma nhỏ cho dân làng dưới núi để kiếm tiền mua muối.
Ta rất có tinh thần tự giác.
Chuyện nhà Phượng Hoàng, ta tuyệt đối không chõ mõm vào.
Cho đến năm nay, chúng ném một quả trứng trúng ngay đầu ta.
Hôm đó ta cõng gùi tre, đi ngang qua Rừng Dâu Lửa.
Đỉnh đầu chợt có tiếng gió rít.
Ta vừa ngẩng lên thì trán ăn ngay một cú.
Bốp.
Mắt ta tối sầm, ngồi phịch xuống bùn.
Gùi tre lật úp, cỏ Xích Diệp vừa hái đổ vung vãi.
Kẻ đầu sỏ lăn lóc dưới chân ta.
Một quả trứng.
To hơn trứng ngỗng ba vòng.
Vỏ màu xám.
Xám rất đều.
Giống như bị lăn trong bếp lò ba ngày rồi lại ngâm nước một đêm.
Ta ôm trán chửi đổng: “Nhà đứa nào đẻ trứng không có mắt thế?”
Phía bên kia núi vọng lại vài tiếng phượng hót.
Nghe cực kỳ ghét bỏ.
Cứ như thứ chúng vứt đi không phải là trứng, mà là một cục bùn bẩn thỉu.
Ta ôm quả trứng lên.
Vẫn còn ấm.
Bên trong khẽ động đậy một cái.
Ta cúi đầu nhìn nó.
Nó cũng chẳng biết đang dùng chỗ nào để nhìn ta.
Ta đứng chết trân nửa ngày.
Theo quy củ, loại trứng bị Phượng Hoàng vứt đi này không ai dám nhặt.
Người thì bảo sẽ mang lại tai họa.
Kẻ lại bảo nở ra toàn giống tàn tật.
Lại có người nói, đồ Phượng Hoàng vứt đi đã dính nhân quả nhà Phượng Hoàng, ai nhặt người nấy xui.
Ta suy nghĩ một lát.
Đời ta đã đủ nghèo rồi.
Còn có thể xui xẻo đến mức nào nữa?
Hơn nữa, trứng nhặt được không mất tiền, dại gì không lấy.
Nuôi lớn, dù không làm Phượng Hoàng được thì để giữ nhà cũng xong.
Dạo này sân sau nhà ta hay có chồn vàng đến trộm gà.
Ta ôm quả trứng về nhà.
Trên đường gặp Lão Mạnh bán củi.
Lão nhìn thấy thứ trong lòng ta, mặt mày xanh lét.
“Khương Lê, cô không muốn sống nữa à?”
Ta đáp: “Muốn chứ.”
Lão chỉ vào quả trứng: “Thế cô ôm thứ này làm gì?”
Ta đáp: “Nuôi.”
Lão Mạnh lùi lại ba bước: “Đồ Phượng Hoàng vứt đi mà cô dám nuôi?”
Ta xóc xóc quả trứng: “Nó đập trúng đầu ta.”
Lão Mạnh không hiểu.
Ta nói tiếp: “Tiền thuốc men.”
Khóe miệng Lão Mạnh giật giật nửa ngày: “Cô đang lấy mạng ra để ăn vạ Phượng Hoàng đấy.”
Ta mặc kệ lão.
Về nhà, ta đặt quả trứng vào chăn.
Nhét thêm hai cái lò sưởi nhỏ vào.
Tối đến, ta ngủ mép giường.
Trứng ngủ giữa giường.
Ta chân còn không dám duỗi thẳng.
Đêm đầu tiên, nó không nhúc nhích.
Đêm thứ hai, nó cựa quậy hai cái.
Đêm thứ ba, lúc nửa đêm, nó đột nhiên kêu “rắc” một tiếng.
Ta giật mình tỉnh giấc.
Trong nhà tối om.
Chỉ có ánh trăng ngoài cửa sổ hắt lên giường.
Quả trứng xám nứt ra một khe hở.
Ta nín thở.
Từ khe hở, một cái móng vuốt nhỏ thò ra trước.
Mỏng manh.
Đen nhẻm.
Đầu móng vẫn còn dính dịch trứng.
Tiếp đó, một cái đầu nhỏ xíu ướt sũng chui ra.
Nó nhìn ta một cái.
Ta cũng nhìn nó.
Im lặng hồi lâu.
Ta nói: “Đằng ngoại nhà mày bảo mày là Phượng Hoàng.”
Con vật nhỏ há mỏ: “Chiếp.”
Ta thắp đèn dầu lên.
Dưới ánh đèn, lòng ta càng lạnh ngắt.
Nó không có màu vàng.
Không màu đỏ.
Không màu trắng.
Nó màu xám.
Xám từ đầu đến đuôi.
Lông ốp sát vào người, trông như một cục bông gòn bị mưa làm hỏng.
Cánh ngắn củn như hai miếng cánh gà.
Đầu thì lại tròn vo.
Mắt cũng sáng.
Nhưng mắt sáng thì làm được gì.
Thứ ta cần là vệ sĩ, chứ không phải con gà trụi lông chuẩn bị đem hầm.
Con vật nhỏ chằm chằm nhìn ta.
Rồi mổ một cái vào ngón tay ta.
Không đau.
Giống như đang nhận mặt người.
Ta cúi xuống nhìn nó.
Nó cũng ngẩng đầu nhìn ta.
Ta thở dài: “Thôi được rồi.
Từ nay gọi mày là Cục Xám.”
Cục Xám lại “chiếp” một tiếng.
Có vẻ như đồng ý.
Sáng hôm sau, ta bế nó ra sân phơi nắng.
Ngọn núi bên cạnh vọng lại tiếng hót lảnh lót của Phượng Hoàng.
Ánh sáng vàng rực một góc trời.
Còn trong sân nhà ta, Cục Xám đứng cạnh chuồng gà.
Con gà mái già nhà ta đi tới nhìn nó.
Cục Xám cũng nhìn con gà mái.
Gà mái già mổ một cái vào đầu nó.
Cục Xám bị mổ đến mức ngã ngửa ra đất.
Ta cạn lời.
Cục Xám cũng nín lặng.
Một lát sau, nó bò dậy, há mỏ về phía con gà mái.
Mắt ta sáng lên.
Phượng Hoàng thì ít nhiều cũng phải biết phun lửa chứ?
Dù chỉ là phun một ngọn lửa nhỏ, cũng chứng tỏ nó có tiền đồ.
Cục Xám nín nhịn nửa ngày.
Rồi nấc một cái.
Một luồng khói đen xì phọt ra.
Gà mái già sợ hãi vỗ cánh bỏ chạy.
Ta chằm chằm nhìn luồng khói đó.
Cục Xám thì tự hào ưỡn ngực.
Ta chỉ vào chuồng gà: “Mày làm trứng bị ám khói hết rồi.”
Cục Xám cúi đầu.
Trong chuồng có ba quả trứng gà, đen thui cả ba.
Ta hít một hơi thật sâu: “Không sao.
Biết xì khói cũng coi như có tài.”
Cục Xám vui sướng chạy vòng quanh ta hai vòng.
Rồi nó đột nhiên cúi đầu, dùng vuốt cào mạnh xuống đất một cái.
Đất bay tứ tung.
Ta chưa kịp phản ứng, nó đã đào xong một cái hố nhỏ.
Ta ngồi xổm xuống xem.
Cục Xám cắm đầu vào hố.
Mông chổng lên trời.
Hai cái cánh nhỏ xíu vỗ vỗ rất nỗ lực.
Ta túm lấy lông gáy, nhổ nó lên.
Trong mỏ nó ngậm một con giun đất.
Ta nhìn nó.
Nó nhìn ta.
Nó đặt con giun vào lòng bàn tay ta.
Giống như dâng bảo vật.
Ta bóp con giun đất, đầu bắt đầu nhức bưng bưng.
Đúng lúc đó, chiếc chuông đồng treo dưới mái hiên đột nhiên tự kêu.
Kính.
Kính.
Kính.
Ta ngẩng đầu.
Gió núi đã ngừng.
Phía ổ Phượng Hoàng xa xa, mọi tiếng chim hót cũng dứt bặt.
Con giun thứ hai trong mỏ Cục Xám rơi xuống đất.
Nó rụt người lại bên chân ta, run lên một cái.
Ta nhìn về phía Rừng Dâu Lửa ở phía tây.
Sâu trong rừng, có thứ gì đó lóe sáng.
Giống như một con mắt.
02
Hôm sau, phía Rừng Dâu Lửa khôi phục lại động tĩnh.
Ổ Phượng Hoàng lại bắt đầu kêu.
Kêu to hơn cả bình thường.
Ta đứng giữa sân cho gà ăn.
Cục Xám ngồi xổm bên chân ta, học gà mổ thóc.
Nó mổ một cái, lại ngẩng lên nhìn ta một cái.
Như sợ ta bỏ chạy mất.
Ta đẩy nửa bát thóc vụn sang: “Ăn đi.”
Nó cúi đầu mổ hai cái.
Rồi chê bai nhổ ra.
Ta hỏi: “Mày còn kén ăn à?”
Nó quay người cào đất.
Ba cái.
Năm cái.
Một cái hố mới xuất hiện.
Nó kéo từ dưới hố lên nửa con giun béo múp, ăn cực kỳ ngon lành.
Ta bưng bát, trong lòng rất vững vàng: Nhà Phượng Hoàng vứt nó đi không phải là không có lý do.
Ta nuôi nó, cũng phải trả giá cả.
Quá ngọ, Lão Mạnh lại đến.
Lão gánh củi, đứng ngoài cổng nhất quyết không chịu vào.
“Vẫn còn sống cơ à?”
Ta nói: “Ông hỏi ta hay hỏi nó?”
Lão Mạnh nhìn Cục Xám.
Cục Xám đang cắm đầu xuống hố, chỉ chừa cái mông và cái đuôi bên ngoài.
Khóe miệng Lão Mạnh co giật: “Đây là Phượng Hoàng?”
Ta nói: “Đằng ngoại nhà nó bảo thế.”
“Phượng Hoàng biết đào đất?”
“Chắc giống ta.”
Lão Mạnh liếc ta một cái: “Cô biết đào đất à?”
Ta đưa tiền củi cho lão: “Ta biết nghèo.”
Lão Mạnh cạn lời.
Lão chằm chằm nhìn Cục Xám hồi lâu: “Khương Lê, tốt nhất cô đừng để nó lại gần ổ Phượng Hoàng.”
Ta hỏi: “Vì sao?”