Chương 1 - Chiếc Đồng Hồ Của Bà Nội
Bà nội hấp hối đưa tôi chiếc đồng hồ cũ, mở két sắt bằng mật mã xong cả nhà im lặng
Ba ngày sau khi bà nội mất, bác cả đã bắt đầu lục tủ của bà.
Tôi đứng ở cửa, nhìn ông ta ném từng bộ quần áo của bà xuống đất.
Bác dâu đứng bên cạnh chỉ đạo:
“Cái ngăn kéo dưới cùng ấy, lục kỹ thêm đi.”
Lúc bà nội ra đi, bà nắm chặt tay tôi.
Tay bà lạnh ngắt.
Bà nhìn tôi, nói sáu chữ:
“Đồng hồ, đừng cho ai xem.”
1.
Bà nội mất vào rạng sáng thứ Tư.
Lúc nhận được điện thoại, tôi đang tăng ca trong căn phòng trọ.
Khi tôi chạy đến bệnh viện, người đã đi rồi.
Bác cả đứng ngoài hành lang gọi điện.
Giọng rất lớn.
“Mẹ mất rồi… Ừ, hôm nay… Chú mau về đi, chuyện trong nhà phải bàn bạc.”
Ông ta cúp máy, liếc tôi một cái.
“Niệm Niệm đến rồi à?”
“Vâng.”
“Bố cháu đâu?”
“Đang trên đường đến.”
Bác cả gật đầu, lại bấm gọi một cuộc khác.
Tôi bước vào phòng bệnh.
Bà nội nằm trên giường.
Gương mặt rất bình yên.
Trên tủ đầu giường đặt một chiếc đồng hồ cũ.
Mặt đồng hồ đã ngả vàng, dây da nứt nẻ vài chỗ.
Đây là chiếc đồng hồ hôm qua bà đưa cho tôi.
Hôm qua bà vẫn còn nói được.
Bà mò dưới gối lấy chiếc đồng hồ này ra, nhét vào tay tôi.
“Niệm Niệm.”
“Bà ơi?”
“Cái này cho cháu.”
Ngón tay bà dùng sức nắm chặt cổ tay tôi.
“Đừng cho người khác xem.”
“Cất kỹ.”
Tôi cứ tưởng bà nói mê.
Bây giờ bà đi rồi, tôi siết chặt chiếc đồng hồ trong lòng bàn tay.
Bác cả ló đầu vào cửa.
“Niệm Niệm, cháu giúp dọn dẹp trước đi. Xe của nhà tang lễ sắp đến rồi.”
Tang sự làm trong ba ngày.
Toàn bộ đều do bác cả phụ trách.
Chú ba từ nơi khác vội về.
Thím ba đi theo phía sau, ánh mắt cứ đảo quanh căn nhà của bà nội.
Bố tôi là người đến cuối cùng.
Ông làm ở xưởng, xin nghỉ không dễ, bị trừ mất ba ngày lương.
Đến nơi, bố đứng trước linh đường, không nói một lời.
Mắt đỏ rất lâu.
Bác cả vỗ vai ông:
“Lão nhị, nén đau.”
Bố tôi gật đầu.
Đến ngày đầu thất, bác cả đề nghị chia di sản.
“Mẹ đi rồi, chuyện trong nhà phải rõ ràng.”
Ông ta ngồi ở vị trí chủ trong phòng khách nhà bà nội.
Bác dâu ngồi bên cạnh.
Chú ba, thím ba ngồi đối diện.
Bố tôi ngồi trên chiếc ghế đẩu nhỏ trong góc.
Tôi đứng ở cửa.
Bác cả liếc tôi một cái.
“Niệm Niệm, cháu vào bếp đun ít nước đi.”
“Bác cả, cháu…”
“Người lớn nói chuyện, trẻ con đứng nghe làm gì?”
Bác dâu chen vào một câu.
Tôi nhìn bố.
Ông cúi đầu, không nói gì.
Tôi vào bếp.
Nhưng tôi vẫn nghe được tiếng trong phòng khách.
Giọng bác cả rất lớn.
“Những thứ đứng tên mẹ, tôi đều kiểm tra rồi. Căn nhà cũ ở trung tâm thành phố là tên mẹ. Còn có một cuốn sổ tiết kiệm, tôi tìm thấy trong ngăn kéo, ba trăm hai mươi nghìn. Còn lại chỉ là ít đồ gỗ cũ, quần áo cũ.”
“Căn nhà chia thế nào?” chú ba hỏi.
“Tôi là con trưởng.” Bác cả nói. “Nhà thuộc về tôi.”
“Vậy sổ tiết kiệm thì sao?” thím ba lập tức hỏi.
“Sổ tiết kiệm thuộc về lão tam.” Bác cả nói. “Bên lão nhị…”
Ông ta khựng lại một chút.
“Nhà lão nhị điều kiện không tốt, lúc còn sống mẹ cũng biết. Mấy món đồ gỗ cũ này cho lão nhị vậy.”
Phòng khách yên lặng vài giây.
Tôi xách ấm nước đi ra.
“Bác cả.”
“Ừ?”
“Còn cháu thì sao?”
Bác dâu bật cười.
“Cháu? Cháu là cháu gái, chia di sản gì?”
“Cháu chăm sóc bà tám năm…”
“Chăm sóc bà là chuyện nên làm.” Bác dâu nói. “Ai bảo cháu là cháu gái.”
Bà ta liếc chiếc đồng hồ cũ trên tay tôi.
“Không phải đã cho cháu cái đồng hồ rồi sao?”
Bà ta cười thành tiếng.
“Một cái đồng hồ rách.”
“Cũng coi như tấm lòng của bà nội rồi.”
Thím ba cũng cười.
“Niệm Niệm à, cháu cũng đừng nghĩ nhiều. Nếu bà nội thật sự coi trọng cháu, có khi nào chỉ cho cháu một cái đồng hồ không?”
Bác dâu tiếp lời.
Giọng không lớn, nhưng từng chữ tôi đều nghe rõ.
“Đúng là đồ con gái lỗ vốn, bà nội cũng biết cháu chẳng đáng tiền.”
Tôi đứng đó.
Ấm nước trong tay run lên.
Bố tôi cuối cùng cũng ngẩng đầu một chút.
Nhưng ông nhìn bác cả một cái, rồi lại cúi xuống.
Không nói gì.
Chuyện chia di sản cứ thế được định đoạt.
Bác cả lấy nhà.
Chú ba lấy sổ tiết kiệm.
Bố tôi lấy đồ gỗ cũ.
Tôi lấy một chiếc đồng hồ cũ.
Lúc rời khỏi nhà bà nội, trời đã tối.
Bác dâu xách một túi trang sức vàng của bà nội, cười nói với thím ba:
“Mấy thứ này tôi giữ trước, quay lại định giá sau.”
Thím ba gật đầu:
“Được, chị xem mà làm.”
Không ai hỏi tôi.
Không ai nhìn tôi.
Tôi đi cuối cùng.
Trong lòng bàn tay vẫn siết chiếc đồng hồ ấy.
Vỏ đồng hồ cấn vào lòng bàn tay.
Hơi đau.
2.
Năm bà nội bảy mươi ba tuổi, bà bị ngã một lần.
Bác cả làm ăn trong thành phố, nói bận.
Chú ba ở nơi khác, nói xa.
Bố tôi phải đi làm, không đi được.
Cuối cùng là tôi xin nghỉ, đến bệnh viện chăm bà.
Năm đó tôi hai mươi tuổi.
Từ đó về sau, cuối tuần nào tôi cũng đến nhà bà nội.
Mua đồ ăn, nấu cơm, giặt quần áo, lau nhà, đưa bà đi bệnh viện tái khám.
Tám năm.
Hơn bốn trăm cuối tuần.
Bác cả đến được mấy lần?
Tôi từng tính.
Tám năm, tổng cộng đến mười một lần.
Trong đó năm lần là dịp Tết.
Ba lần là sinh nhật bà nội, nhưng chỉ ở lại nửa tiếng, chụp ảnh xong là đi.
Còn ba lần là lúc bà nội nằm viện, ông ta đến, đứng mười phút, nói “có việc đi trước”.
Nhưng trong trang cá nhân của ông ta, toàn là ảnh “ở bên mẹ”.
Chú ba còn ít hơn.
Tám năm đến sáu lần.
Mỗi lần đến đều dẫn theo thím ba.
Mỗi lần thím ba đến đều hỏi:
“Mẹ, cuốn sổ tiết kiệm của mẹ để đâu rồi? Con giữ giúp mẹ.”
Bà nội không nói gì.
Thím ba liền tự lục.
Có một lần tôi đến nhà bà nội, phát hiện bà ngồi trên giường, mắt đỏ hoe.
“Bà ơi, sao vậy?”
“Không có gì.”
“Có phải thím ba lại đến không?”
Bà nội không nói.
Sau này tôi mới biết, hôm đó thím ba lấy thẻ bảo hiểm y tế của bà nội đi.
Nói là “giữ giúp”.
Đến khi bà nội cần dùng, thím ba nói đã đổi mật khẩu rồi.
Mật khẩu mới không nói cho bà.
“Mẹ lớn tuổi rồi, lỡ làm mất thì sao. Con giữ giúp mẹ.”
Tôi muốn giúp bà đòi lại.
Bà kéo tôi lại.
“Đừng làm ầm.”
“Đều là người một nhà.”
Khi đó bà nội vẫn còn nói “người một nhà”.
Sau này bà không nói nữa.
Sau này bà chỉ nói chuyện với tôi.
Có lúc tôi nấu cơm trong bếp, bà sẽ chậm rãi đi tới, đứng ở cửa nhìn tôi.
“Niệm Niệm.”
“Dạ?”
“Thứ nên cho cháu, bà sẽ không thiếu cháu đâu.”
Tôi tưởng bà nói chuyện tương lai.
Tôi tưởng bà nói sau khi bà đi rồi.
Tôi không nghĩ nhiều.
Bây giờ bà đi rồi.
Thứ bà cho tôi là một chiếc đồng hồ cũ.
Tối hôm chia di sản, tôi về phòng trọ.
Một mình ngồi trên giường.
Đặt chiếc đồng hồ dưới đèn bàn.
Mặt đồng hồ rất cũ.
Kim giây vẫn đang chạy.
Tích, tích, tích.
Tôi lật mặt sau đồng hồ lên xem.
Mặt sau có vết xước.
Những vết xước rất cũ.
Nhưng có một chỗ khác lạ.
Gần góc dưới bên phải mặt lưng, có một khe rất mảnh.
Giống như nắp sau từng bị mở ra.
Không chỉ một lần.
Tôi bật đèn pin điện thoại soi vào.
Bên cạnh khe hở, trên mặt kim loại có một hàng vết khắc rất nông.
Không phải vết xước.
Là chữ số.
Rất nhỏ.
Cực kỳ nhỏ.
Tôi đưa điện thoại sát vào, phóng to hết mức.
Sáu chữ số.
“Một, chín, ba, tám, không, bảy.”
Tôi nhìn chằm chằm chuỗi số ấy.
Tim đập nhanh hẳn lên.
Câu nói của bà nội lại vang lên.
“Đồng hồ, đừng cho ai xem.”
Bà không hề nói mê.
Bà đang dặn dò.
3.
Tôi không lập tức nói cho bất kỳ ai.
Hôm đó bố tôi chở một xe đồ gỗ cũ về.
Nửa đêm, ông nhắn cho tôi một tin.
“Niệm Niệm, cái đồng hồ bà nội cho con, con cất kỹ nhé.”
“Vâng.”
“Đó là tấm lòng của bà nội.”
“Vâng.”
Tôi không nói với ông chuyện dãy số.
Tôi lên mạng tìm cả đêm.
Sáu chữ số.
Mật khẩu két sắt ngân hàng thường là sáu chữ số.
Lúc còn sống, bà nội từng đến ngân hàng nào?
Tôi nghĩ rất lâu.
Tôi nhớ có một lần đưa bà đi bệnh viện tái khám, đi ngang qua Ngân hàng Xây dựng, bà đột nhiên nói một câu:
“Ngân hàng này được đấy.”
Khi đó tôi không để ý.
Bây giờ tôi lấy những thứ của bà nội từng để lại chỗ tôi lúc nhập viện ra.
Một chiếc ví cũ.
Bên trong có bản sao căn cước, còn có một tấm danh thiếp.
Trên danh thiếp viết: Ngân hàng Xây dựng chi nhánh Triều Dương, quản lý khách hàng, Vương Phương.
Mặt sau có một dòng chữ viết tay, là nét chữ của bà nội.
“Gia hạn két sắt, tháng mười hai hằng năm.”
Tay tôi bắt đầu run.
Hôm sau là thứ Hai.
Tôi xin nghỉ nửa ngày.
Đến Ngân hàng Xây dựng chi nhánh Triều Dương.
Đến nơi, tôi hỏi quầy giao dịch:
“Cho hỏi, bà nội tôi thuê két sắt ở đây, bà đã qua đời rồi, tôi phải làm thế nào để mở?”
Nhân viên yêu cầu tôi xuất trình giấy tờ.
Tôi mang theo giấy chứng tử của bà nội, căn cước của tôi, sổ hộ khẩu.
Quy trình rất rườm rà.
Xác minh thân phận, ký cam kết, cung cấp giấy tờ liên quan đến di chúc.
Nhân viên ngân hàng dẫn tôi vào phòng bảo quản dưới tầng hầm.
Từng hàng tủ sắt.
Số tủ là 072.
Nhân viên giúp tôi xác minh thân phận, mở khóa ngoài.
“Khóa mật mã bên trong, cô tự mở.”
Tôi đứng trước chiếc tủ.
Hít sâu một hơi.
Một.
Chín.
Ba.
Tám.
Không.
Bảy.
Cạch.
Khóa mở.
Cửa tủ bật ra một khe.
Tôi kéo cửa tủ ra.
Bên trong không lớn.
Một túi hồ sơ bằng da màu sẫm.
Một phong thư.
Một USB.
Tôi lấy túi hồ sơ ra trước.
Kéo khóa.
Bên trong là ba cuốn sổ đỏ.
Giấy chứng nhận bất động sản.
Ba cuốn.
Tôi mở cuốn đầu tiên.
Chủ sở hữu: Thẩm Ngọc Lan.
Chính là tên của bà nội.
Địa chỉ là một khu chung cư ở phía đông thành phố.
Tôi không biết bà nội có nhà ở phía đông thành phố.
Cuốn thứ hai.
Địa chỉ ở phía nam thành phố.
Cuốn thứ ba.
Địa chỉ ở khu công nghệ cao.
Ba căn nhà.
Tôi lại lục túi hồ sơ.
Bên dưới còn có một chứng chỉ tiền gửi.
Chứng chỉ tiền gửi giá trị lớn.
Số tiền: hai triệu không trăm mười bốn nghìn tệ.
Hai triệu không trăm mười bốn nghìn.
Tôi nhìn con số ấy.
Đầu ngón tay tê dại.
Dưới đáy túi hồ sơ còn có một tập giấy.
Bìa ghi: Văn bản công chứng.
Dấu nổi của phòng công chứng.
Tôi mở ra.
“Văn bản công chứng di chúc”.
Người lập di chúc: Thẩm Ngọc Lan.
Ngày tháng là hai năm trước.
Nội dung rất ngắn.
Tôi đọc hết.
Từng chữ một.
Trong bản di chúc công chứng viết:
Tôi, Thẩm Ngọc Lan, tinh thần minh mẫn, tự nguyện lập di chúc này.
Ba căn nhà đứng tên tôi tại phía đông thành phố, phía nam thành phố, khu công nghệ cao và chứng chỉ tiền gửi giá trị lớn tại Ngân hàng Xây dựng, toàn bộ do cháu gái Thẩm Niệm thừa kế.
Quyền sở hữu có hiệu lực kể từ ngày tôi qua đời.
Bản di chúc này đã được phòng công chứng công chứng, có hiệu lực pháp lý.
Tôi đặt giấy tờ trở lại.
Tay vẫn run.
Phong thư vẫn chưa mở.
Trên phong thư là chữ của bà nội.
“Gửi riêng Thẩm Niệm.”
Tôi cầm phong thư lên.
Bên dưới đè chiếc USB kia.
Trên USB dán một nhãn nhỏ.
Cũng là chữ của bà nội.
“Cho Niệm Niệm, xem xong rồi hãy quyết định có cho bọn họ xem hay không.”
4.
Tôi không mở thư ở ngân hàng.
Tôi nhét tất cả đồ vào túi, về phòng trọ.
Đóng cửa lại.
Ngồi trên giường.
Mở thư trước.
Thư là do bà nội tự tay viết.
Nét chữ hơi xiêu vẹo, nhưng từng nét đều rất mạnh.
“Niệm Niệm:
Khi cháu nhìn thấy lá thư này, bà đã không còn nữa.
Đời này, bà có lỗi nhất với hai người.
Một là bố cháu, một là cháu.
Từ nhỏ bố cháu đã thật thà, bác cả và chú ba của cháu đều bắt nạt nó. Bà biết, nhưng bà vô dụng, không bảo vệ được nó.
Cháu chăm sóc bà tám năm.
Cuối tuần nào cũng đến.
Mua đồ ăn, nấu cơm, giặt quần áo, đưa bà đi bệnh viện.
Bà đều nhớ.