Chương 1 - Cây ATM Của Gia Đình

Chương 1

“Niệm Niệm , tiền trong thẻ của con, mẹ dùng trước rồi nhé.”

Giọng mẹ tôi ở đầu dây bên kia nhẹ tênh, như thể bà chỉ đang nói: “Hôm nay mẹ mua bó rau.”

Tôi vừa xuống máy bay sau một tuần đi công tác, tay kéo vali đứng ở cửa ra của sân bay. Gió tháng Ba lùa vào cổ áo. Tôi sững lại mất hai giây.

“Mẹ dùng bao nhiêu?”

“Cũng không nhiều.” Bà ngập ngừng một chút. “Mua nhà ở Bắc Kinh cho em trai con. Tiền đặt cọc với tiền sửa nhà, trong thẻ của con vừa đủ.”

Vừa đủ.

Tôi há miệng, bàn tay cầm điện thoại bắt đầu run.

“Mẹ, mẹ biết trong thẻ đó có bao nhiêu tiền không?”

“Biết chứ, hơn sáu triệu tệ mà.” Trong giọng bà thậm chí còn có chút ý cười. “Niệm Niệm , người một nhà thì của con cũng là của mẹ. Con giúp em trai con một chút thì sao? Nó bươn chải ở Bắc Kinh đâu có dễ.”

Gió thổi rất mạnh. Tôi đứng chết lặng tại chỗ, nghe rõ cả tiếng tim mình đập.

Hơn sáu triệu tệ.

Là số tiền tôi dành dụm từng đồng trong mười hai năm.

Tôi không đáp lại, chỉ nói “con cúp máy trước”, rồi mở ứng dụng ngân hàng.

Số dư: 0,00 tệ.

Tôi nhìn con số đó ba lần.

Không.

Tôi bấm vào lịch sử giao dịch. Trong hai tuần gần nhất có mười lăm khoản chuyển tiền, mỗi khoản từ bốn trăm đến năm trăm nghìn tệ. Người nhận: Chu Quế Lan.

Tên mẹ tôi.

Chiếc vali đổ xuống đất, tôi cũng không buồn dựng dậy.

Tài xế taxi bấm còi hai tiếng, tôi mới hoàn hồn, kéo vali lên xe.

“Đi đâu?”

“… Về nhà.”

Tôi dựa vào lưng ghế, nhìn những ngọn đèn đường lướt qua ngoài cửa sổ. Mười hai năm. Từ lúc tôi hai mươi ba tuổi tốt nghiệp đại học vào công ty, đến giờ ba mươi lăm tuổi. Mười hai năm đẹp nhất của tôi.

Mẹ tôi biết mật khẩu của tôi bằng cách nào?

Tôi nghĩ mất ba giây rồi nhớ ra.

Ba năm trước, dịp Tết về quê, bà nói muốn giúp tôi gửi tiết kiệm kỳ hạn vì lãi cao. Tôi đã nói mật khẩu cho bà. Sau đó khoản tiết kiệm ấy không gửi được, tôi cũng quên đổi mật khẩu.

Tôi đã nghĩ bà là mẹ tôi.

Tôi đã nghĩ bà sẽ không…

Điện thoại lại reo. Là em trai tôi, Lâm Hạo.

“Chị!” Giọng nó phấn khích. “Cảm ơn chị nhé! Mẹ nói chị đồng ý rồi. Đợi em sửa nhà xong, chị lên Bắc Kinh chơi, em mời chị ăn một bữa thật ngon!”

Tôi nắm chặt điện thoại, không nói gì.

“Chị?”

“… Ừ.”

Tôi cúp máy.

Ngoài cửa kính taxi, ánh đèn neon của thành phố nhấp nháy. Tôi nhìn những vệt sáng ấy, bất giác nhớ lại rất nhiều chuyện của ngày xưa.

Năm 2005, tôi đỗ đại học. Học phí một năm sáu nghìn tệ, phí ký túc xá một nghìn hai. Mẹ nói nhà đang khó khăn, con tự tìm cách đi.

Tôi vay vốn sinh viên, từ năm nhất đã đi làm thêm ở căng tin, tám tệ một giờ. Buổi trưa người khác ăn thịt kho, tôi ăn cơm trắng với canh miễn phí. Tiền tiết kiệm được, tháng nào tôi cũng gửi ba trăm tệ về nhà.

“Em trai con cần học thêm,” mẹ nói trong điện thoại. “Con là chị, giúp nó một chút.”

Tôi chẳng nói gì.

Em trai tôi, Lâm Hạo, kém tôi năm tuổi. Từ nhỏ đến lớn, học phí, tiền học thêm, tiền tiêu vặt của nó đều do nhà lo. Mẹ nói nó là con trai, sau này còn phải gánh vác gia đình.

Năm tôi học năm cuối, nó thi đỗ một trường đại học dân lập hạng ba. Học phí một năm mười lăm nghìn, ký túc xá hai nghìn. Mẹ nói: Con đi làm rồi đúng không? Chuyển cho em ít tiền đi.

Tôi vừa vào công ty, lương tháng bốn nghìn. Mỗi tháng chuyển về nhà một nghìn rưỡi.

Sau này lương tôi tăng. Mười nghìn, ba mươi nghìn, năm mươi nghìn, tám mươi nghìn. Mẹ không biết con số cụ thể, nhưng bà biết tôi “kiếm được nhiều”.

“Con là con gái,” bà nói, “kiếm nhiều tiền thế để làm gì?”

Tôi không trả lời.

Tôi chỉ lặng lẽ gửi tiết kiệm, từng chút một.

Mười hai năm. Sáu triệu rưỡi.

Tôi xuống taxi, đứng trước căn hộ mình thuê.

Ba mươi lăm tuổi, chưa kết hôn. Bố mẹ ở quê, em trai ở Bắc Kinh. Một mình tôi ở Thượng Hải, sống trong căn hộ một phòng ngủ giá thuê tám nghìn tệ một tháng.

Tôi đã nghĩ số tiền ấy là tiền tôi dành cho bản thân.

Tôi đã nghĩ mình có thể mua một căn nhà nhỏ ở Thượng Hải, yên ổn sống nốt nửa đời sau.

Bây giờ, số dư là không.

Tôi mở cửa, đẩy vali vào nhà.

Khi dọn đồ, tôi lục được một quyển sổ cũ. Nhật ký thời đại học.

Mở trang đầu tiên, nét chữ của tôi khi ấy còn non nớt:

“Hôm nay đi làm kiếm được 80 tệ, gửi cho em trai 50 tệ.”

Tôi nhìn dòng chữ đó rất lâu.

Điện thoại lại reo. Là mẹ.

“Niệm Niệm , con về đến nhà chưa? Mai về ăn cơm nhé. Em con hiếm khi về, cả nhà tụ họp một bữa.”

Tôi hít sâu một hơi.

“Con biết rồi.”

Chương 2

Ngày hôm sau, tôi không về.

Tôi xin nghỉ một ngày, ngồi trong căn hộ thuê, xem lại toàn bộ sao kê ngân hàng từ đầu đến cuối.

Mười lăm khoản. Khoản sớm nhất là hai tuần trước, ngày 2 tháng 3. Khoản muộn nhất là hôm qua ngày 15 tháng 3.

Bà biết tôi đi công tác.

Bà cố ý chọn lúc tôi không có ở nhà để chuyển tiền.

Tôi nhìn chằm chằm những con số đó, đầu óc rối bời.

Sáu triệu rưỡi.

Tôi đã tính rồi. Với thu nhập mấy năm gần đây của tôi, sau khi trừ thuế và chi phí sinh hoạt, muốn tích được số tiền này phải mất mười lăm năm. Nhưng tôi may mắn, tám năm trước công ty lên sàn, tôi có một ít quyền chọn cổ phiếu và bán ra được hai triệu. Cộng thêm tiền thưởng cuối năm mấy năm nay, tôi mới đủ số này.

Đây là tiền phòng thân của tôi. Tôi dự định trước bốn mươi tuổi sẽ mua một căn hộ ở Thượng Hải, trước năm mươi tuổi trả xong nợ, trước sáu mươi tuổi tích đủ tiền dưỡng già.

Giờ thì mất sạch.

Điện thoại reo. Là mẹ.

Tôi không nghe.

Lại reo. Là bố.

Tôi bắt máy.

“Niệm Niệm , mẹ con bảo con về ăn cơm, sao con không về?”

“Bố,” tôi nói, “mẹ chuyển hết tiền của con đi rồi. Bố biết không?”

Đầu dây bên kia im lặng vài giây.

“Mẹ con có nói với bố.” Giọng ông hơi trầm xuống. “Chuyện này… em con thật sự cần. Con là chị, giúp nó một chút đi.”

“Bố, đó là sáu triệu rưỡi.”

“Bố biết.”

“Bố không thấy chuyện này… sai à?”

Ông lại im lặng.

“Niệm Niệm ,” ông nói, “mẹ con biết mình đang làm gì. Đừng làm loạn.”

Tôi cầm điện thoại, không nói nên lời.

“Mẹ con biết mình đang làm gì.” Câu này tôi nghe từ nhỏ đến lớn.

Mỗi lần tôi cãi nhau với mẹ, bố đều nói vậy. Mỗi lần tôi thấy bất công, bố cũng nói vậy.

Ông chưa từng đứng về phía tôi.

Thật ra ông cũng chẳng đứng về phía ai. Ông chỉ im lặng, chỉ bảo “đừng làm loạn”, chỉ nhắc “người một nhà”.

“Con biết rồi,” tôi nói. “Con có chút việc, cúp máy trước.”

Tôi cúp máy, nằm xuống giường, nhìn trần nhà.

Tôi nhớ lại ba năm trước.

Khi ấy tôi có bạn trai, chuẩn bị kết hôn. Nhà anh ấy đưa hai trăm nghìn tệ sính lễ, mẹ tôi nhận hết.

“Sính lễ vốn là của bố mẹ,” bà nói. “Mẹ dùng mua xe cho em con.”

Tôi hỏi, còn con thì sao?

Bà nói, con còn cần gì nữa? Con gả đi rồi, ăn mặc không thiếu, còn muốn gì?

Đám cưới ấy cuối cùng không thành. Không phải vì sính lễ, mà vì chuyện khác. Nhưng tôi vẫn nhớ câu nói đó của mẹ.

“Sính lễ vốn là của bố mẹ.”

Bây giờ tôi mới hiểu, trong mắt bà, tiền của tôi cũng “vốn là” tiền của gia đình.

Tôi là cây ATM của nhà này.

Từ trước đến nay vẫn luôn như vậy.

Nắng ngoài cửa sổ rất đẹp. Tôi nằm trên giường, nước mắt chảy vào tóc.

Tôi không khóc thành tiếng.

Tôi chỉ đang tự hỏi, mười tám năm qua rốt cuộc tôi đã cố gắng vì điều gì.

Chương 3

Ngày thứ ba, tôi về nhà một chuyến.

Mẹ nấu một bàn đầy món: thịt kho tàu, sườn chua ngọt, cá hấp. Em trai Lâm Hạo ngồi ở vị trí chính, cười hớn hở.

“Chị đến rồi!”

Tôi ngồi xuống đối diện nó.

Bố ngồi bên cạnh xem tivi, không nói gì.

“Niệm Niệm ,” mẹ bưng món ăn ra, “sao hai hôm trước không về? Em con hiếm khi về, cả nhà ăn với nhau một bữa.”

“Con hơi bận.”

“Bận gì thì bận,” bà ngồi xuống, gắp cá cho Lâm Hạo. “Công việc bận mấy cũng phải ăn cơm. Nào, Hạo Hạo, ăn cá đi.”

Tôi nhìn động tác của bà, không nói.

“Chị,” Lâm Hạo vừa nhai thịt vừa nói, “tiền đó em sẽ trả chị.”

“Trả?”

“Đợi em kiếm được tiền rồi trả.”

Tôi nhìn nó. Hai mươi tám tuổi, làm nhân viên kinh doanh ở một công ty nhỏ tại Bắc Kinh, lương tháng tám nghìn tệ.

“Lương tháng của em bao nhiêu?”

“Tám nghìn.”

“Sáu triệu rưỡi, em định trả trong bao nhiêu năm?”

Nó sững một chút, nụ cười hơi gượng. “Chị, sao chị nói chuyện kiểu đó? Người một nhà mà…”

“Người một nhà thì sao?”

“Niệm Niệm .” Mẹ đặt đũa xuống. “Thái độ của con là gì đấy? Em con muốn lập nghiệp ở Bắc Kinh, mua nhà là chuyện lớn. Con kiếm được nhiều như vậy, giúp em một chút thì sao?”

“Mẹ,” tôi nói, “đó là tiền của con.”

“Tiền của con?” Giọng bà cao lên. “Con ăn của mẹ, uống của mẹ mà lớn. Bây giờ kiếm được tiền rồi, giúp gia đình không phải là chuyện nên làm à?”

“Học phí đại học của con là con tự kiếm.”

“Có vài nghìn tệ mà con cũng tính?”

“Sau khi đi làm, tháng nào con cũng chuyển tiền về nhà…”

“Không phải điều nên làm à?” Bà cắt ngang tôi. “Con là người nhà này. Con kiếm được tiền, tiêu cho gia đình thì sao? Nó là em ruột con. Con giúp nó thì sao?”

“Mẹ,” tôi nói, “mẹ không nghĩ lẽ ra mẹ phải hỏi con trước sao?”

“Hỏi gì? Hỏi con có đồng ý hay không à?” Bà cười lạnh. “Mẹ là mẹ con. Mẹ lấy tiền của con còn phải hỏi con sao?”

Tôi nhìn bà.

Bà cũng nhìn tôi.

Bàn ăn yên tĩnh vài giây.

Điện thoại của em trai reo. Nó liếc nhìn màn hình, sắc mặt hơi đổi, nói “em nghe điện thoại chút”, rồi đứng dậy đi ra ban công.

Tôi nhìn bóng lưng nó, không nói.

“Niệm Niệm ,” mẹ lại lên tiếng, “con cũng không còn nhỏ nữa. Ba mươi lăm tuổi rồi, không kết hôn, cũng không yêu ai. Một đứa con gái giữ nhiều tiền như vậy làm gì?”

Tôi không đáp.

“Con nhìn em con xem,” bà nói. “Nó có tiền đồ, mua được nhà ở Bắc Kinh. Còn con? Con kiếm nhiều tiền như vậy, làm được gì rồi?”

“Con kiếm bao nhiêu,” tôi nói, “liên quan gì đến mẹ?”

“Con nói chuyện với mẹ bằng thái độ gì đấy?”

Bố cuối cùng cũng mở miệng: “Được rồi được rồi, ăn cơm đi, đừng cãi nhau nữa.”

Đúng lúc đó, dì cả gọi điện đến. Mẹ bắt máy, giọng lập tức trở nên niềm nở.

“Chị à, không có gì đâu… Đúng, Hạo Hạo mua nhà rồi, ở Bắc Kinh, trong vành đai bốn… Tiền đặt cọc là nhà em bỏ…”

Tôi nghe bà khoe khoang, đặt đũa xuống bàn.

“Niệm Niệm à?” Bà liếc tôi. “Niệm Niệm bận, công việc bận.”

“Chị nói giúp em với,” bà nói với người bên kia. “Con bé này không hiểu chuyện. Em trai mua nhà mà nó còn có ý kiến.”

Dì cả nói vài câu, mẹ đưa điện thoại cho tôi.

“Dì cả tìm con.”

Tôi nhận máy. “Dì.”

“Niệm Niệm à,” giọng dì cả rất dịu, “mẹ con cũng vì em trai con thôi. Người một nhà mà, đừng tính toán. Con lương cao, giúp gia đình là chuyện nên làm.”

Tôi cầm điện thoại, không nói gì.

“Niệm Niệm ?”

“Dì,” tôi nói, “con biết rồi.”

Tôi trả điện thoại cho mẹ, đứng dậy.

“Con đi trước.”

“Ăn xong rồi hẵng đi!”

“Con không ăn nữa.”

Tôi cầm túi, quay người đi thẳng.

Sau lưng, mẹ vẫn mắng: “Con xem thái độ của con kìa! Đúng là đồ bất hiếu…”

Tôi đóng cửa, đứng trong hành lang.

Em trai vẫn đang nghe điện thoại ngoài ban công. Khi đi ngang qua tôi nghe nó hạ giọng nói: “Tôi biết, tôi đang nghĩ cách… Anh chờ thêm chút…”

Nó cúp máy, thấy tôi thì sắc mặt hơi mất tự nhiên. “Chị, chị đi à?”

“Ừ.”

“Chị,” nó gãi đầu, “chuyện tiền đó, chị đừng để trong lòng. Mẹ là vậy mà. Bà cũng vì nhà mình thôi.”

“Lâm Hạo,” tôi nhìn nó, “em biết đó là tiền của chị không?”

Nó sững lại, không nói.

“Em biết mẹ lấy được bằng cách nào không?”

“Em… em không biết chi tiết…”

“Em không biết?”

Nó tránh ánh mắt tôi. “Chị, thật sự em…”

“Thôi.” Tôi quay người đi xuống cầu thang. “Không nói nữa.”

“Chị!”

Tôi không quay đầu.

Chương 4

Trở lại Thượng Hải, tôi bắt đầu đi làm như bình thường.

Đồng nghiệp hỏi tôi sao trông sắc mặt tệ thế. Tôi nói không sao, chỉ hơi mệt.

Một tuần sau, mẹ gọi điện.

“Niệm Niệm , em con sửa nhà còn thiếu chút tiền, con giúp nó thêm đi.”

Tôi cầm điện thoại, đứng trong phòng trà của công ty.

“Bao nhiêu?”

“Cũng không nhiều, ba trăm nghìn.”

Ba trăm nghìn.

“Mẹ,” tôi nói, “sáu triệu rưỡi mẹ đã lấy hết rồi.”

“Đó là tiền đặt cọc với sửa nhà. Giờ sửa vượt ngân sách, còn thiếu ba trăm nghìn.”

Tôi nhắm mắt.

“Mẹ, con không còn tiền.”

“Con không còn?” Giọng bà cao lên. “Mỗi tháng con kiếm bao nhiêu, mẹ không biết à? Sao lại không còn?”

“Mẹ, sáu triệu rưỡi đó là toàn bộ tiền của con.”

“Con lừa ai đấy? Con kiếm nhiều như vậy, sao có thể không có tiền?”

“Mẹ…”

“Niệm Niệm , con là chị, giúp em con một chút thì sao? Ba trăm nghìn cũng đâu nhiều, vài tháng lương của con thôi.”

Tôi hít sâu một hơi.