Chương 1 - Bán Lợn Để Chịu Đựng

Mẹ tôi nuôi lợn, bị phạt 23.000 tệ.

Kẻ tố cáo không ai khác, lại chính là đứa cháu ruột do một tay bà nuôi lớn.

Ngày mẹ tôi biết được sự thật, bà nằm bẹp trên giường suốt hai ngày không bước ra ngoài. Từ đó về sau, mọi chuyện hiếu hỉ của nhà cậu, mẹ tôi tuyệt nhiên không tham gia. Mọi người đều chê bà cạn tình cạn nghĩa.

Cho đến vụ thu hoạch mùa thu, mợ tôi gọi điện đến, giọng vẫn cười hỉ hả:

“Chị ơi, năm nay được mùa quá, chị bảo cháu nó lái xe sang kéo giúp một chuyến nhé.”

Mẹ tôi nghe xong, không ừ hử một tiếng, cúp máy.

Thế mà sau đó, mợ lại dám dẫn người mò đến tận nhà…

Phần 1

Tờ biên lai phạt 23.000 tệ nằm chễm chệ trên bệ bếp, dấu mộc đỏ chót.

Mẹ tôi nhìn chằm chằm vào tờ giấy, tay vẫn còn vương cám lợn.

23.000 tệ, bà phải bán đi mười hai con lợn. Từ đầu năm đến cuối năm, trời chưa sáng đã phải dậy trộn cám, nửa đêm còn phải ra chuồng ngó chừng. Cả một năm trời đằng đẵng.

Bố tôi ngồi trên bậu cửa hút thuốc, hết điếu này đến điếu khác, dụi tắt vứt tàn xuống đất rồi lại châm điếu mới.

“Đứa nào tố cáo?”

Bố tôi không nói gì.

“Rốt cuộc là đứa nào?”

Bố tôi di di tàn thuốc dưới đế giày.

“Bà tự đi mà hỏi em trai bà ấy.”

Mẹ tôi sững người.

Cậu tôi có hai đứa con trai, đứa lớn tên Vương Lỗi, đứa nhỏ tên Vương Bằng. Vương Lỗi là do một tay mẹ tôi chăm bẵm từ bé.

Bà ngoại tôi mất sớm, cậu tôi khi ấy làm ở lò gạch, đi sớm về khuya. Mợ chê thằng lớn xấu xí nên không thương, suốt ngày chỉ ôm ấp thằng nhỏ trong lòng.

Năm Vương Lỗi bốn tuổi bị sốt cao, mợ bận đánh mạt chược nên chẳng màng tới. Chính mẹ tôi nửa đêm đạp xe cọc cạch đèo thằng bé, ráng đạp rã rời suốt mười một dặm đường lên bệnh viện tuyến huyện. Bác sĩ bảo, chỉ trễ một tiếng nữa thôi là người không còn.

Từ dạo ấy, Vương Lỗi gần như lớn lên ở nhà tôi. Ăn cơm nhà tôi, mặc áo nhà tôi, tiền sách vở đi học cũng là mẹ tôi rút ví. Học hết cấp hai thì nghỉ, mẹ tôi lại nhờ người tìm cho nó công việc sửa xe trên huyện. Đến lúc nó cưới vợ, mẹ tôi mừng cưới tận sáu nghìn tệ.

Sáu nghìn tệ, ở cái làng của chúng tôi, là một con số đụng trần rồi. Mẹ tôi nỡ chi cho nó còn hơn cả cho tôi.

Bà hay bảo: “Thằng Lỗi số khổ, chẳng ai thương nó, mình không thương thì ai thương.”

Kết quả, chính cái thằng Lỗi ấy, lại đi tố cáo trại lợn của mẹ tôi.

Nó bảo trại xây dựng trái phép, bảo gây ô nhiễm nguồn nước. Người trên thị trấn xuống, đo đạc đất đai, chụp ảnh, rồi lập biên bản phạt.

23.000 tệ.

Mẹ tôi cầm tờ biên lai bước vào trong nhà. Nồi thịt trên bếp vẫn đang hầm, lửa chưa tắt. Bà đóng sập cửa lại.

Tôi đứng ngoài gọi hai tiếng. Không ai thưa.

Bố tôi xua xua tay: “Đừng gọi nữa.”

Tối hôm đó, tôi bưng nồi thịt trên bếp xuống. Đã khét lẹt.

Đến trưa hôm sau, mẹ tôi vẫn không ra ngoài.

Tôi bưng bát cháo vào, đặt trên tủ đầu giường. Bà quay lưng ra cửa, trùm chăn kín mít đến tận vai.

“Mẹ, mẹ ăn chút gì đi.”

Bà không nhúc nhích.

“Mẹ.”

“Đi ra ngoài.”

Chỉ vỏn vẹn ba chữ. Tôi đành khép cửa lại.

Sáng ngày thứ ba, bát cháo đã nguội ngắt, bà chưa động đến một miếng.

Bố tôi sốt ruột, đập cửa mấy cái: “Bà định tuyệt thực cho chết đấy à?”

Bên trong vẫn im lìm.

Bố quay sang nhìn tôi, hốc mắt hơi đỏ lên, rồi lại cố kìm nén nuốt ngược vào trong. Ông ngồi xổm ngoài sân, châm một điếu thuốc.

“Mẹ mày cả đời này chưa bao giờ bị người dưng bắt nạt đến rơi nước mắt.” Ông rít một hơi thuốc. “Thế mà lại ngã gục bởi chính người nhà mình.”

Chạng vạng ngày thứ ba, mẹ tôi tự bước ra.

Trên mặt không lộ chút biểu cảm nào. Bà xuống bếp hâm lại chút cơm nguội, và vội vài miếng. Sau đó, bà cẩn thận gấp gọn tờ biên lai nộp phạt, đè xuống tận đáy tủ.

Tôi cứ ngỡ chuyện thế là qua.

Nhưng không.

Ngay tối hôm đó, mẹ tôi gọi điện cho dì cả.

“Chị, em bảo chị chuyện này, từ nay về sau việc của nhà họ Vương, đừng gọi em nữa.”

Dì cả đầu dây bên kia sững sờ: “Sao thế? Vợ chồng cậu mợ lại cãi nhau à?”

“Không cãi.”

“Thế sao vậy?”

“Không sao cả. Không đi nữa.”

Nói xong, bà cúp máy.

Từ ngày đó, mọi việc lớn nhỏ của nhà cậu, mẹ tôi tuyệt nhiên không dính dáng tới.

Phần 2

Khởi đầu cho sự đoạn tuyệt là bữa tiệc đầy tháng con trai của Vương Bằng.

Mợ tôi gọi điện dặn dò từng người trước cả tuần lễ. Gọi đến máy mẹ tôi, lúc đó bà đang cho lợn ăn. Điện thoại đổ chuông ba tiếng, bà liếc nhìn người gọi rồi bấm tắt.

Mợ lại gọi. Lại tắt.

Đến lần thứ ba, mẹ tôi tắt nguồn luôn.

Hôm ăn đầy tháng, bố tôi hỏi một câu: “Không đi à?”

“Không đi.”

“Tiền mừng cũng không gửi?”

“Không gửi.”

Bố tôi không hỏi thêm.

Người trong làng bắt đầu xì xào to nhỏ.

“Nghe bảo con dâu nhà họ Chu tuyệt giao với nhà ngoại rồi?”

“Nghe đâu vì chuyện tiền bạc.”

“Việc nhà em trai ruột mà cũng không tới, cạn tình quá.”

Bà nội tôi cũng không ngồi yên được. Chống gậy cọc cạch sang, ngồi giữa nhà chính, đập bàn nói:

“Chị làm dâu hàng chục năm nay, có bao giờ đoạn tuyệt qua lại với nhà đẻ đâu?”

“Mẹ, con có đoạn tuyệt với ai đâu.”

“Thế sao chị không đi? Cháu đích tôn nhà thằng Bằng đầy tháng mà chị không ló mặt, người ta nhìn vào đánh giá thế nào?”

“Ai muốn nhìn thế nào thì tùy.”

Bà nội tôi tức giận, chống gậy gõ cộp cộp xuống đất: “Chị nói xem chị có phải là gàn dở không? Em trai chị có mỗi bà chị gái, chị không chống lưng cho nó thì ai chống?”

Mẹ tôi vẫn ngồi xổm giặt quần áo, tay không ngừng vò: “Mẹ, chuyện này mẹ đừng can thiệp vào.”

“Sao tôi lại không can thiệp? Chị làm dâu nhà họ Chu ba mươi năm, có bao giờ làm tôi mất mặt đâu?”

Động tác tay của mẹ tôi dừng lại. Bà đứng lên, hắt toẹt chậu nước giặt đi.

“Mẹ, mẹ về đi.”

Giọng không nặng, nhưng bà nội tôi không nói thêm được câu nào nữa.

Sau đó, đến kỷ niệm ngày cưới của Vương Lỗi mời khách, mẹ tôi không đi.

Cậu tôi phải phẫu thuật nằm viện, mẹ nhờ bố tôi mang vào một nghìn tệ. Người không đến.

Dì cả gọi điện khuyên nhủ: “Em trai mày đang nằm viện đấy, làm chị mà không đến nhìn một cái sao?”

“Tiền đến là được rồi.”

“Tiền đến mà người không đến, thì tính là cái gì?”

“Tính là cái gì thì chị đi mà hỏi con trai nó ấy.”

Dì cả im lặng một hồi lâu. “Rốt cuộc là có chuyện gì? Mày nói thật cho chị nghe xem nào.”

“Không có gì đâu chị, chị đừng bận tâm nữa.”

Từ đầu đến cuối, mẹ tôi không hề hé răng nửa lời về chuyện tố cáo với bất kỳ ai. Tuyệt nhiên không nhắc một chữ. Bà nuốt cục nghẹn ấy vào bụng, nhưng nuốt xuống không có nghĩa là quên.

Tiếng đàm tiếu trong làng ngày một nhiều. Có người nói thẳng mặt, có kẻ chỉ trỏ sau lưng. Nói mẹ tôi là con gái gả đi như bát nước hắt đi, nhẫn tâm. Nói mẹ tôi có tí tiền là không nhận người thân nghèo khó. Nói mẹ tôi nuôi được mấy con lợn phát tài, mắt để trên đỉnh đầu rồi.

Đến tai tôi, tôi tức đến mức muốn sang nhà cậu tính sổ. Mẹ cản tôi lại.

“Con sang đấy định nói gì? Nói anh họ con báo công an bắt mẹ à?”

“Nhưng nếu không nói, dựa vào cái gì mà bắt mẹ phải chịu ấm ức?”

“Mẹ không ấm ức.”

Bà xách xô cám lợn lên. “Con nhớ cho kỹ, nhà mình chẳng nợ nần ai. Người ta nói gì, không cần để tâm.”

“Nhưng mà—”

“Không có nhưng nhị gì hết.”

Bà bước vào chuồng lợn. Tôi đứng giữa sân, nhìn bóng lưng của bà. Lưng bà đã còng hơn, dáng đi cũng chậm chạp hơn năm ngoái. Tóc thì bạc trắng cả một mảng lớn. Năm ngoái vẫn chưa bạc nhiều đến thế.

Nửa năm trôi qua Mùa thu đến.

Trại lợn của mẹ tôi vẫn hoạt động, tiền phạt chia làm ba đợt, vừa nộp xong khoản cuối. Ngày nộp xong, mẹ lôi tờ biên lai dưới đáy tủ ra.

Tôi tưởng bà định xé. Nhưng không. Bà ghim ba tờ biên lai thu tiền với tờ quyết định xử phạt lại với nhau, rồi lại nhét xuống dưới.

“Mẹ giữ lại làm gì?” Tôi hỏi.

Bà không đáp. Đúng lúc ấy, cuộc gọi của mợ tôi đến.

Phần 3

“Chị ơi!”

Giọng mợ từ đầu dây bên kia vang lên, cười hỉ hả.

“Năm nay được mùa quá chị ạ, ngô chất đống không hết chỗ để.”

Mẹ tôi cầm máy, im lặng.

“Chị ơi, chị bảo cháu nó lái cái xe tải nhỏ sang kéo giúp vài chuyến nhé, cái xe ba gác nhà em chở không xuể.”

Khóe miệng mẹ tôi giật giật. Không nói gì.

“Chị ơi? Có nghe thấy không? Chắc sóng kém à?”

Mẹ tôi bấm tắt máy, ném điện thoại lên bàn.

Chưa đầy một phút sau, điện thoại lại đổ chuông. Vẫn số của mợ.

Mẹ tôi liếc mắt nhìn, không nghe.

Lại chuông. Không nghe.

Lần thứ ba. Vẫn không.

Đến lần thứ tư, đổi sang số của cậu tôi. Mẹ tôi nhìn chằm chằm màn hình mất hai giây. Vẫn mặc kệ.

Bố tôi ngồi cạnh đang bóc tỏi, ngẩng lên liếc một cái.

“Không nghe à?”

“Không.”

“Điện thoại của em trai bà cũng không nghe?”

“Không.”

Bố tôi không nói nữa, tiếp tục bóc tỏi.

Từ hôm đó, điện thoại của mẹ tôi hầu như lúc nào cũng để im lặng. Tôi lén xem thì thấy mợ gọi thêm bốn năm cuộc, toàn là gọi nhỡ.

Mãi sau, có số lạ gọi đến, mẹ tôi mới bắt máy. Đầu dây bên kia văng vẳng tiếng mợ.

“Chị, máy chị làm sao thế? Em gọi bao nhiêu cuộc không được.”

Mẹ tôi dập máy cái rụp.

Tôi cứ ngỡ mọi chuyện đến đây là dừng. Nhưng mợ không phải hạng người dễ dàng bỏ cuộc.

Nửa tháng sau, vào một buổi chiều, tôi đang lúi húi sửa ống nước ngoài sân. Một chiếc xe ba gác điện đỗ xịch trước cổng. Mợ tôi bước xuống, theo sau là cậu tôi.

Và cả Vương Lỗi nữa.

Vương Lỗi. Cờ-lê trên tay tôi trượt suýt rơi.

Lúc bước vào sân, trên mặt mợ vẫn nở nụ cười.

“Ái chà, sân vườn dọn dẹp sạch sẽ quá.”

Mẹ tôi từ trong nhà đi ra, tay bưng cái nia đựng lạc. Thấy mợ, bước chân bà khựng lại. Lại nhìn thấy cả Vương Lỗi. Bà đặt chiếc nia lên bàn đá.

Khuôn mặt tĩnh bơ, không chút cảm xúc.

“Chị, gọi điện thoại cho chị mãi chả được, em nghĩ bụng thôi đành đánh đường sang một chuyến vậy.” Mợ kéo chiếc ghế đẩu, tự nhiên ngồi xuống.

“Đến có việc gì?” Mẹ tôi vẫn đứng yên.

“Thì vẫn chuyện ngô lúa chứ chuyện gì. Năm nay trồng nhiều quá, chở không hết. Chị bảo thằng cu nhà chị lái cái xe tải nhỏ sang giúp hai chuyến.”

Cậu tôi đứng cạnh cứ xoa xoa hai tay vào nhau, im thin thít. Vương Lỗi đứng tít phía sau, cúi gằm mặt.

Mẹ tôi liếc nhìn nó. Đúng một cái nhìn.

“Không chở được.”

Mợ sững người.

“Sao lại không chở được? Xe đang để không đấy thôi.”

“Đang bận.”

“Bận gì cơ? Chẳng phải thu hoạch xong hết rồi sao?”

“Bận trại lợn.”

“Trại lợn thì có bận đến mức không rảnh giúp được tí việc nhỏ à?”

Mẹ tôi không tiếp lời. Bà cầm lấy nia lạc, tiếp tục nhặt.

Nụ cười trên mặt mợ sượng trân. Mợ quay sang nhìn cậu tôi. Cậu tôi khẽ ho hắng.

“Chị, chị xem, chuyện người một nhà—”

“Ai là người một nhà?”

Vỏ lạc trên tay mẹ tôi bóp nát vụn. Tiếng không lớn, nhưng cả cái sân vắng lặng như tờ. Cậu tôi há miệng, nhưng câu chữ mắc kẹt ở cổ họng.

Mợ tôi đứng phắt dậy.

“Chị, chị nói thế là có ý gì?”

“Ý gì chị không hiểu được à?”

“Chị cứ nói cho rõ ràng ra xem nào.”

Mẹ tôi dằn chiếc nia xuống bàn. Mấy củ lạc lăn lông lốc xuống đất. Bà đứng thẳng lên, nhìn xoáy vào mợ.

“Hai vạn ba.”

Chỉ ba chữ. Sắc mặt mợ biến đổi.

“Tôi bán lợn cả một năm trời, đem nộp hai vạn ba tiền phạt.” Mẹ tôi giọng không hề run. “Ai đi tố cáo, trong lòng chị tự rõ.”

Trong sân im bặt, không còn một âm thanh nào. Đầu Vương Lỗi càng cúi thấp hơn.

“Hôm nay các người vác mặt đến đây, bắt nhà tôi đi chở ngô giúp à?”

Mẹ tôi nhếch mép cười. Một nụ cười chua chát.

“Mặt mũi các người, cũng lớn thật đấy.”

Mặt mợ đỏ gay, miệng lắp bắp mãi mới rặn ra được một câu:

“Chuyện đó là do thằng Lỗi nó tự…”