Chương 1 - Sự Thay Đổi Bất Ngờ
Vào ngày 20 triệu được chuyển khoản vào tài khoản, tôi lập tức chặn 500 lời mời vào nhóm.
Ba năm trước, khi họ đuổi tôi ra khỏi nhóm gia tộc, có 53 người, không một ai lên tiếng.
Hôm nay, điện thoại tôi bắt đầu rung từ 6 giờ sáng.
Tôi mở WeChat.
Danh sách tin nhắn kéo mãi không thấy đáy.
“Tô Vãn, còn nhớ tôi không? Tôi là cô của con đó…”
“Vãn Vãn à, dì hai đây, lâu rồi không liên lạc…”
“Em gái à, anh có chuyện muốn bàn với em một chút…”
Yêu cầu kết bạn: 147 người.
Lời mời vào nhóm: 58 nhóm.
Vẫn đang tiếp tục tăng.
Tôi liếc nhìn thông báo từ app ngân hàng.
20,000,000.00 RMB.
Tôi khẽ cười.
Sau đó, bắt đầu chặn từng người một.
1.
Ba năm trước.
Đó là ngày tôi khốn đốn nhất trong đời.
Tôi ở trong căn phòng trọ, nhìn chằm chằm vào màn hình điện thoại, gửi một tin nhắn.
“Chào mọi người, tôi là Tô Vãn. Hiện tại tôi đang khởi nghiệp, cần xoay vòng vốn, muốn mượn 5.000 tệ, ba tháng sau sẽ trả, có lãi. Có ai giúp được không?”
Tôi gửi trong nhóm gia đình.
Tên nhóm là “Đại gia tộc họ Tô”.
53 người.
Gửi xong, tôi cứ nhìn màn hình.
Một phút.
Năm phút.
Mười phút.
Không ai trả lời.
Ngay cả một sticker cũng không có.
Cả nhóm im lặng như chết.
Tôi đợi thêm nửa tiếng.
Rồi tôi thấy dòng thông báo nhóm thay đổi.
“Bạn đã bị mời ra khỏi nhóm.”
Người đá tôi ra khỏi nhóm chính là mẹ tôi.
Tôi sững người rất lâu.
Rồi tôi gọi cho mẹ.
Không ai bắt máy.
Gọi cho ba.
Cũng không nghe.
Gọi cho anh trai.
Reo ba tiếng, rồi tắt.
Tôi ngồi bệt xuống sàn căn phòng trọ.
Ngoài trời mưa tầm tã.
Trần nhà dột, chiếc chậu hứng nước kêu tí tách.
Tối hôm đó tôi không ăn.
Không phải vì không có tiền.
Mà là không thấy đói.
Về sau tôi mới biết, trước khi tôi bị đá ra nhóm, mẹ tôi đã gửi một đoạn ghi âm:
“Mọi người đừng để ý đến nó. Nó cứng cáp rồi, chê nhà mình nghèo. Về sau chuyện của nó, ai cũng đừng quan tâm.”
53 người, không một ai hỏi: “Có chuyện gì vậy?”
Không ai.
Một người cũng không.
2.
Thật ra từ nhỏ đến lớn, trong nhà tôi luôn là người dư thừa.
Anh trai tôi – Tô Minh – lớn hơn tôi bốn tuổi.
Từ khi có ký ức, mọi thứ tốt nhất trong nhà đều thuộc về anh ấy.
Tết đến, đồ mới của anh có đủ.
Còn tôi thì mặc đồ cũ của anh.
Đồ của anh là kiểu con trai, tôi cũng phải mặc.
Hồi tiểu học, có lần bạn nữ trong lớp cười tôi mặc đồ con trai.
Tôi về nhà nói với mẹ:
“Mẹ ơi, mẹ mua cho con cái váy được không?”
Mẹ tôi nói:
“Đồ anh mày còn tốt thế, phí tiền làm gì?”
Tôi bảo:
“Nhưng đó là đồ con trai…”
Mẹ ngẩng đầu liếc tôi một cái.
“Mặc quần áo còn phân biệt nam nữ à? Rườm rà.”
Năm đó tôi tám tuổi.
Lên cấp hai, tôi học giỏi, đứng thứ ba toàn lớp.
Anh tôi thì lẹt đẹt cuối bảng.
Nhưng ba tôi vẫn đăng ký cho anh ba lớp học thêm.
Một học kỳ mất 12.000 tệ.
Tôi hỏi ba:
“Ba ơi, con cũng muốn học thêm.”
Ba nói:
“Con học giỏi rồi, học gì nữa. Anh con mới cần học.”
Tôi nói:
“Nhưng con muốn thi vào trường cấp ba trọng điểm…”
Ba tôi bảo:
“Con gái học giỏi để làm gì? Vừa vừa là được rồi.”
Cuối cùng tôi vẫn tự thi đỗ vào trường trọng điểm trong thành phố.
Anh tôi, học thêm hết 12.000, thì vào trường phổ thông bình thường.
Năm tôi thi đại học, được 612 điểm, đủ vào trường top.
Mẹ tôi rất vui.
Không phải vì tôi học giỏi.
Mà vì năm đó anh tôi thi trượt, cần học lại.
“Vãn Vãn à, con đi làm trước hai năm, tiết kiệm chút tiền, giúp anh con đóng học phí học lại nhé.”
Tôi nói:
“Con không muốn bỏ học đại học.”
Mặt mẹ lập tức sầm lại:
“Ai trả tiền cho con học? Nhà chỉ có bấy nhiêu. Anh con học lại cần 15.000 đấy.”
Tôi nói:
“Nhưng đó là tiền học của con mà…”
Mẹ tôi bảo:
“Con gái đi làm sớm không tốt à? Anh con là đàn ông, cần có học vấn.”
Tôi không bỏ cuộc.
Tôi đi vay vốn sinh viên, lại xin làm thêm trong căng-tin trường.
Ban ngày đi học, trưa rửa bát, tối làm thêm ở tiệm trà sữa.
Năm hai đại học, tôi chỉ còn 45kg.
Đi bệnh viện khám thì bị thiếu máu nhẹ và viêm loét dạ dày.
Tôi không nói với gia đình.
Nói cũng vô ích.
Vì năm đó, anh tôi cuối cùng cũng thi đậu cao đẳng.
Ba mẹ đãi cả nhà một bữa lớn.
Trong bữa cơm, mẹ tôi cười đến mức không khép được miệng:
“Nhà mình có đứa có tiền đồ rồi! Tô Minh thật là giỏi!”
Không ai nhắc đến việc tôi đang học trường đại học top.
Không ai hỏi tôi một mình ngoài kia sống thế nào.
Tôi ngồi trong góc.
Như một người ngoài.
3.
Năm tôi tốt nghiệp đại học, anh tôi cũng vừa tốt nghiệp.
Anh làm ở một công ty nhỏ được nửa năm, chê lương thấp rồi nghỉ việc.
Ở nhà ba tháng.
Sau đó lại đổi công ty, làm được bốn tháng thì cãi nhau với sếp, lại nghỉ.
Ba mẹ tôi chưa bao giờ trách mắng anh.
“Con trai mà, phải từ từ tìm, không thể uất ức bản thân được.”
Tôi thì sau khi tốt nghiệp vào làm ở một công ty Internet, làm mảng vận hành.
Lương không cao, mỗi tháng sáu ngàn tệ.
Tháng đầu tiên đi làm, mẹ gọi điện cho tôi.
“Vãn Vãn, con đi làm rồi, mỗi tháng gửi về nhà năm ngàn nhé.”
Tôi tưởng mình nghe nhầm.
“Bao nhiêu ạ?”
“Năm ngàn. Anh con vẫn chưa tìm được việc, nhà mình chi tiêu nhiều. Ba con bị đau lưng, không làm việc nặng được nữa.”
“Mẹ ơi, con chỉ có sáu ngàn một tháng, riêng tiền thuê nhà đã hai ngàn rồi. Còn năm ngàn thì con sống sao?”
“Thì con tiết kiệm chút. Con là con gái, tiêu gì cho lắm? Anh con khác, ở nhà cũng cần ăn uống sinh hoạt…”
“Vậy sao anh ấy không đi làm?”
Bên kia điện thoại im lặng hai giây.
Rồi giọng mẹ tôi thay đổi.
“Ý con là gì? Khinh anh con à?”
“Con không có—”
“Nó là anh ruột con! Bây giờ nó khó khăn, con giúp nó một tay thì sao? Hồi con đi học, nhà mình cũng nuôi con mà—”
“Nhà mình không nuôi con. Con vay tiền, làm thêm để học.”
Im lặng.
Sau đó mẹ nói:
“Được rồi, con giỏi rồi.”
Rụp – cúp máy.
Một tháng sau đó, không ai trong nhà liên lạc với tôi.
Tôi tưởng mọi chuyện qua rồi.
Đến cuối tháng, khi tôi kiểm tra tài khoản tiền lương, thấy thiếu mất năm ngàn.
Tôi tra sao kê.
“Trích nợ tự động — Tô Kiến Quốc (cha).”
Tôi sững người.
Ba tôi đã cài chế độ trích tiền thân nhân.
Chiếc thẻ này là do năm tôi vào đại học, ba dẫn tôi đi làm.
Số điện thoại xác minh là của ba.
Tôi lập tức đến ngân hàng đổi số điện thoại, hủy chế độ trích tiền.
Rồi gọi cho ba.
“Ba, sao tiền trong thẻ con bị trừ?”
“Trừ gì mà trừ? Đó là chi phí sinh hoạt cho gia đình. Mẹ con đã nói rồi, mỗi tháng năm ngàn.”
“Con đâu có đồng ý!”
“Con là người nhà này, góp tiền sinh hoạt là lẽ đương nhiên. Anh con bây giờ—”
“Lương con chỉ có sáu ngàn!”
“Nên ba mới nói con đừng tiêu hoang.”
Tôi hít sâu một hơi.
“Ba, từ giờ lương con tự giữ. Ba mẹ đừng đụng đến thẻ của con nữa.”
Bên kia điện thoại im lặng thật lâu.
Rồi ba tôi nói một câu:
“Tô Vãn, đừng quên họ của con là gì.”
Tối hôm đó, tôi đổi thẻ ngân hàng, đổi số điện thoại.
Từ đó về sau, mỗi tháng tôi gửi về nhà đúng một ngàn tệ.
Không hơn không kém.
Mẹ tôi chê ít, lần nào gọi cũng mắng tôi một trận.
Nhưng vẫn nhận.
Một ngàn bà cũng lấy.
Còn anh tôi thì sao?
Không gửi một xu về nhà.
Về sau tôi tính thử một lượt.
Từ lúc tốt nghiệp đến lúc bị đá ra khỏi nhóm gia đình, ba năm, tôi đã gửi về nhà tổng cộng ba vạn sáu.
Cộng thêm hơn một vạn tiền lì xì từ nhỏ bị mẹ giữ, tám ngàn trả giúp ba món nợ thẻ tín dụng, sáu ngàn “cho anh mượn”.
Tổng cộng: sáu vạn.
Còn anh tôi gửi về bao nhiêu?
Không xu nào.
Tôi không nói quá.
Thật sự là không có đồng nào.
Bởi vì anh ấy luôn đang tìm việc, luôn trong giai đoạn chuyển tiếp.
Ba năm rồi, vẫn chuyển tiếp.
Ba mẹ tôi thấy chuyện đó là bình thường.
“Anh con là con trai, phải tiết kiệm tiền cưới vợ.”
Được thôi.
Tại sao tôi lại phải gánh?
4.
Sau khi bị đá khỏi nhóm gia đình, tôi sống một mình ba năm.
Không người thân. Không họ hàng. Nhóm bạn học cũng không ai nói chuyện với tôi — bởi vì sau khi tôi gửi tin nhắn mượn tiền, anh tôi lên nhóm lớp nói rằng tôi “đi khắp nơi mượn tiền không trả, ngay cả tiền nhà cũng muốn chiếm”.
Từng người một trong nhóm xóa tôi.
Tôi không giải thích.
Giải thích có ích gì?
Họ muốn tin thì đã tin rồi.
Thời gian đó, ban ngày tôi đi làm, ban đêm tự học lập trình.
Tôi làm vận hành khá ổn, nhưng tôi nhận ra một điều — rất nhiều tiểu thương không biết dùng công cụ số, họ cần một thứ cực kỳ đơn giản để quản lý cửa hàng, đơn hàng, khách hàng.
Những sản phẩm trên thị trường thì hoặc là quá phức tạp, hoặc là quá đắt.
Tôi nghĩ: sao mình không tự làm một cái?
Tôi không phải thiên tài lập trình, nhưng tôi chịu học.
Tan làm là học đến một, hai giờ sáng.
Cuối tuần cả ngày ở thư viện.
Học tám tháng, tôi làm ra bản đầu tiên.
Xấu. Nhưng dùng được.
Tôi mang thứ đó đến tìm chị Vương bán trái cây dưới lầu.
“Chị ơi, em làm một cái mini app, giúp chị quản lý đơn hàng, khách, phát khuyến mãi, chị thử nhé? Miễn phí luôn.”
Chị Vương bán tín bán nghi, dùng thử một tháng.
Cuối tháng, chị bảo tôi:
“Ê, doanh thu tháng này tăng 30% đấy.”
Tôi biết có hy vọng rồi.
Nửa năm sau, tôi vừa làm vừa cải tiến sản phẩm.
Tìm hơn hai mươi cửa hàng quanh khu thử nghiệm.
Sửa đi sửa lại không biết bao nhiêu lần.
Mỗi ngày ngủ bốn, năm tiếng.
Sau đó tôi nghỉ việc, toàn tâm làm dự án này.
Lúc đó tài khoản tôi còn đúng hai vạn.
Cần năm ngàn để gia hạn server.
Tôi gửi tin nhắn vào nhóm gia đình, và bị đá ra.
Vậy thì không vay nữa.
Tôi dốc hết hai vạn còn lại.
Ngày nào cũng ăn mì tôm, bánh bao.