Chương 1 - Ký Ức Từ Ba Trăm Tệ

*Hai mươi năm trước, ở ga tàu, tôi cho một người lạ mượn ba trăm tệ, anh ta thậm chí chẳng để lại tên. Cho đến ngày công ty tuyển dụng, một ứng viên đột nhiên hỏi tôi còn nhớ cơn mưa lớn năm ấy không.

Hai mươi năm trước, tôi từng cho một người đàn ông xa lạ mượn ba trăm tệ ở ga tàu.

Đêm đó trời mưa tầm tã, sảnh chờ chật cứng người. Bản thân tôi cũng chẳng dư dả gì, ba trăm tệ trong túi lúc đó là tiền tôi định đem đi đóng tiền nhà.

Người đàn ông ấy ướt sũng từ đầu đến chân, tay ôm một chiếc túi du lịch cũ kỹ, đứng cạnh cửa bán vé, không ngừng lục lọi ví tiền. Anh ta tìm rất lâu, cuối cùng ngẩng lên nhìn nhân viên bán vé qua ô cửa kính:

“Cô cho tôi mua vé nợ trước được không? Về đến nhà tôi nhất định sẽ gửi trả lại tiền.”

Nhân viên lắc đầu:

“Thưa anh, không có tiền thì không xuất vé được. Phía sau còn nhiều người đang xếp hàng, phiền anh nhường chỗ giùm.”

Người đàn ông không tranh cãi. Anh ta lùi sang một bên, đặt chiếc túi xuống chân rồi cúi gầm mặt, ngồi sụp xuống chiếc ghế nhựa.

Vốn dĩ tôi chỉ là người đi ngang qua Nhưng đi được vài bước, tôi lại khựng lại.

Bởi vì tôi thấy anh ta lấy từ trong túi ra một chiếc áo trẻ con, cẩn thận gấp lại cho ngay ngắn rồi mới cất vào. Chiếc áo đã cũ, cổ tay áo còn có một vết bẩn giặt không sạch.

Cất áo xong, anh ta rút điện thoại ra, bấm gọi một số. Điện thoại bắt máy.

“Đến nơi chưa anh?” – Giọng một người phụ nữ vang lên.

Người đàn ông im lặng vài giây.

“Vẫn chưa.”

“Không phải anh bảo hôm nay sẽ về sao? Con cứ đợi anh mãi.”

“Anh biết rồi.”

“Tiền ở nhà cạn cả rồi, bác sĩ bảo ngày mai phải kiểm tra lại cho con một lần nữa. Em thật sự không biết phải làm sao bây giờ.”

Người đàn ông cúi gập đầu, cố đè giọng xuống thật thấp:

“Em đừng vội, để anh nghĩ cách.”

Tắt máy xong, anh ta cứ ngồi đờ đẫn ở đó rất lâu.

Năm đó tôi hai mươi lăm tuổi, mới lên thành phố làm việc chưa đầy hai năm. Lương mỗi tháng hơn hai ngàn tệ, thuê một căn phòng trọ nhỏ xíu không có lấy cái cửa sổ. Trừ tiền nhà, điện nước và ăn uống, chẳng còn dư lại là bao.

Tôi không phải là một người quá nhiệt tình. Bình thường ra đường thấy ai hỏi đường, tôi sẽ chỉ; thấy ai cần phụ một tay, tôi cũng sẽ giúp. Nhưng việc đem tiền của mình đưa cho một người không quen không biết thì tôi chưa làm bao giờ.

Đặc biệt đó lại là ba trăm tệ. Số tiền ấy bằng cả tuần sinh hoạt phí của tôi hồi đó, và cũng là khoản tiền nhà mà bà chủ đã hối thúc hai lần.

Tôi đứng chôn chân tại chỗ, trong lòng cứ lặp đi lặp lại một câu hỏi: Lỡ đâu hắn ta chỉ bịa chuyện để lừa tiền thì sao? Ga tàu người qua kẻ lại tấp nập, ai biết được hắn ta thực sự gặp chuyện gì?

Nhưng ngay lúc tôi định quay lưng bước đi, anh ta lại lấy chiếc áo nhỏ đó ra khỏi túi, nhìn một cái rồi chầm chậm cất vào lại.

Chẳng hiểu sao, khoảnh khắc ấy tôi chợt nhớ đến bố mình.

Năm tôi mười bảy tuổi, bố đi làm xa, lúc đi ông hứa Tết nhất định sẽ về. Kết quả là công trường nợ lương, mãi đến mùng 5 Tết ông mới lóc cóc chạy về đến nhà. Hồi đó tôi đâu hiểu thế nào là bị quỵt lương, chỉ thấy bố là người thất hứa. Sau này lớn lên mới biết, người trưởng thành đôi khi không phải không muốn giữ lời, mà là chính họ cũng chẳng biết bước tiếp theo mình phải làm gì.

Nghĩ đến đó, tôi đi ngược trở lại.

“Ông anh, anh còn thiếu bao nhiêu tiền?”

Người đàn ông ngẩng lên, sững sờ.

“Sao cơ?”

“Tiền mua vé ấy. Anh còn thiếu bao nhiêu?”

Anh ta chần chừ một chút: “Khoảng hơn một trăm tệ là đủ.”

Tôi hỏi anh ta muốn đi đâu. Anh ta nói muốn về một nơi gọi là Lâm Xuyên, ở nhà đang có người đợi.

Tôi móc ví ra, bên trong có hơn ba trăm tệ tiền lẻ và vài tờ tiền giấy. Tôi rút đúng ba trăm tệ, đưa cho anh ta.

“Anh cứ cầm lấy đi mua vé trước đi.”

Anh ta không nhận ngay.

“Cậu trai, cậu có quen tôi không?”

“Không quen.”

“Thế cậu không sợ tôi lừa cậu à?”

Tôi bật cười: “Sợ chứ.”

Anh ta nhìn tôi chằm chằm. Tôi ấn thẳng tiền vào tay anh ta.

“Nên anh không cần phải hứa hẹn gì với tôi đâu. Tôi chỉ thấy hình như anh đang thực sự rất gấp.”

Người đàn ông nắm chặt ba trăm tệ trong tay, những ngón tay run lên bần bật. Một lúc lâu sau anh ta mới đứng dậy nổi.

“Tôi nhất định sẽ trả lại cho cậu.”

Tôi lắc đầu: “Anh cứ về nhà trước đã.”

Anh ta không đi ngay, mà lục trong túi du lịch ra một cây bút, viết vài dòng ra mặt sau của một tờ vé tàu cũ nhàu nhĩ. Rồi anh ta đưa mảnh giấy cho tôi.

“Đây là địa chỉ của tôi. Đợi thu xếp ổn thỏa, tôi nhất định sẽ gửi tiền lên trả cho cậu.”

Tôi nhận lấy tờ giấy, thấy trên đó viết tên một xã, một con đường và một số nhà không rõ nét lắm. Chữ viết rất nguệch ngoạc, giống như đã lâu lắm rồi anh không cầm bút nắn nót viết chữ. Tôi gấp tờ giấy lại, cất vào ví.

“Được.”

Người đàn ông xách túi du lịch lên, cúi gập người chào tôi một cái thật sâu: “Cảm ơn cậu.”

Tôi xua tay: “Mau đi đi kẻo lỡ chuyến.”

Đêm đó, tôi nhìn anh ta bước vào khu vực chờ tàu, cho đến khi bóng lưng ấy khuất lấp giữa biển người. Tôi không giữ lại tên anh ta, cũng chẳng hỏi số điện thoại.

Sáng hôm sau, tôi chép lại địa chỉ sau tấm vé tàu vào một cuốn sổ tay nhỏ. Lúc đó tôi nghĩ, đợi có lương sẽ gửi chút tiền về nhà, còn ba trăm tệ kia có lấy lại được hay không, cũng chẳng còn quan trọng nữa.

Nhưng cuộc sống hối hả đã nhanh chóng đẩy chuyện này vào góc khuất. Tháng đó, vì không có tiền đóng tiền nhà, tôi phải mượn đồng nghiệp năm trăm tệ. Về sau công ty điều tôi sang thành phố khác làm việc, tôi chuyển nhà, đổi số điện thoại, rồi đổi cả công việc.

Tờ giấy ghi địa chỉ đó bị tôi kẹp trong cuốn sổ tay cũ. Có một lần chuyển nhà, tôi gom mớ đồ cũ vào thùng carton, định bụng sau này rảnh sẽ sắp xếp lại. Chẳng ngờ thùng bị ẩm, giấy tờ bên trong dính chặt vào nhau. Tôi tìm mãi cũng chỉ thấy được vài nét chữ mờ nhạt. Địa chỉ mặt sau tấm vé tàu cũng thất lạc luôn từ đợt chuyển nhà ấy.

Tôi từng nghĩ, nếu có thể tìm lại người đàn ông đó, biết đâu tôi sẽ hỏi xem cuộc sống sau này của anh ta ra sao. Nhưng tôi chẳng biết tên đầy đủ của anh ta, chẳng biết anh ta ở đâu, càng không biết liệu đêm đó anh ta có thực sự về được đến nhà không.

Ba trăm tệ, cứ thế trở thành một chuyện nhỏ không có hồi kết trong ký ức của tôi.

***

Hai mươi năm trôi qua tôi nay đã bốn mươi lăm tuổi.

Từ một nhân viên quèn, đến giờ tôi đã tự mở được một công ty logistics (kho bãi, vận tải) quy mô nhỏ. Tôi nếm trải đủ thăng trầm. Có lúc làm ăn thuận lợi, cũng có lúc không có tiền trả tiền thuê kho, bị khách hàng nợ tiền hàng, rồi nhân viên tập thể đòi tăng lương.

Năm khó khăn nhất, tôi liên tục ba tháng trời không dám trả lương cho chính mình. Vợ khuyên tôi dẹp công ty đi, tìm một công việc ổn định mà làm. Nhưng tôi lại nghĩ, nếu bỏ cuộc lúc này, mười mấy năm lăn lộn coi như đổ sông đổ biển. Cuối cùng, chúng tôi rút cả khoản tiền dành dụm định để sửa nhà ra trả lương cho nhân viên trước, rồi từ từ đi đòi nợ khách hàng. Công ty cũng lết qua được cơn bĩ cực.