Chương 1 - Khi Đứa Con Cái Không Còn Như Ý Muốn

Tôi vừa dùng tiền hưu trí giúp con trai trả hết khoản vay mua nhà, vậy mà ngay trong bữa tiệc ăn mừng, một câu nói của cô con dâu làm y tá ở bệnh viện đã khiến tôi mất mặt trước tất cả mọi người.

“Nuôi con để nhờ cậy lúc tuổi già cái gì chứ? Tôi làm ở bệnh viện, chứng kiến quá nhiều cảnh con cái chẳng còn hiếu thảo khi cha mẹ ốm đau lâu ngày rồi. Bây giờ con cũng đã đi mẫu giáo, không cần mẹ giúp đỡ nữa. Sau này mẹ già rồi cũng đừng trông mong tôi hầu hạ. Ai ép tôi phải phụng dưỡng người già, tôi sẽ trở mặt với người đó.”

Cả bàn tiệc, họ hàng đều ngừng đũa, ai nấy đều chờ xem trò cười của một giáo viên già vừa nghỉ hưu như tôi.

Thế nhưng, tôi lại là người đầu tiên vỗ tay.

“Nói rất thực tế! Thà nói thẳng những điều khó nghe ngay từ đầu còn hơn sau này tranh cãi không dứt. Mẹ tán thành!”

Con dâu tôi đắc ý vô cùng, ngay tối hôm đó đã đăng bài lên trang cá nhân.

“Từ chối bị ràng buộc bằng đạo đức! Không dựa dẫm cha mẹ, cũng không có nghĩa vụ dưỡng già! Quan hệ mẹ chồng nàng dâu có ranh giới rõ ràng mới là thoải mái nhất!”

Trong lúc tôi đang thu dọn hành lý, con trai cười hề hề bước tới giảng hòa.

“Mẹ, cô ấy trực đêm mệt quá nên nói năng linh tinh thôi, chỉ đùa miệng với mẹ ấy mà. Đợi vài hôm nữa cô ấy phải trực ca đêm, không có ai đón con, kiểu gì chẳng phải cầu xin mẹ quay về. Mẹ tức giận làm gì?”

Con dâu vẫn đang lên mạng khoe khoang với hội chị em rằng mình đã “thiết lập quy tắc thành công”.

Cô ta đâu biết rằng trường mẫu giáo tan học lúc bốn giờ chiều. Trước đây, hai vợ chồng đều đi làm mà mọi việc trong nhà vẫn vận hành suôn sẻ, tất cả đều nhờ có người giúp việc miễn phí là tôi đứng ra lo liệu.

Cho đến ngày bão đổ bộ, mưa lớn như trút nước, trong lúc tôi đang tắm nắng tại khu dưỡng lão ở Tam Á, điện thoại của cô ta liên tục bị giáo viên mẫu giáo gọi đến cháy máy.

Nhà hàng đặt ba bàn tiệc lớn trong một phòng riêng.

Tôi đã dạy Ngữ văn cấp ba suốt ba mươi lăm năm, tháng trước vừa hoàn tất thủ tục nghỉ hưu.

Khi con trai tôi là Trương Hạo kết hôn và mua nhà, nó đã vay ngân hàng ba trăm nghìn tệ theo hình thức vay thương mại. Mỗi tháng phải trả hơn bốn nghìn tệ tiền vay, khiến hai vợ chồng trẻ lúc nào cũng than thở rằng cuộc sống quá ngột ngạt.

Hôm nay, tôi đã rút toàn bộ tiền tiết kiệm và tiền trong quỹ nhà ở, đến quầy giao dịch ngân hàng thanh toán một lần cả gốc lẫn lãi còn lại là hai trăm tám mươi nghìn tệ.

Giấy chứng nhận tất toán khoản vay mua nhà vẫn đang nằm trong chiếc túi xách màu đỏ của tôi.

Họ hàng, bạn bè ngồi kín các bàn, nâng ly chúc mừng. Cô cả không ngớt lời khen Trương Hạo có phúc, vừa cưới được cô vợ giỏi giang làm y tá, vừa có người mẹ làm giáo viên đứng sau hỗ trợ.

Tôi nâng tách trà mạch môn trong tay, đang định nói vài câu dặn dò đôi vợ chồng trẻ chăm chỉ làm ăn, yên ổn sống qua ngày.

Con dâu tôi, Vương Giai, đang ngồi đối diện, bỗng đặt mạnh đôi đũa xuống chiếc đĩa sứ, phát ra một tiếng động giòn tan.

Cô ta mặc chiếc áo khoác dài màu xanh nhạt mới mua, khoanh hai tay trước ngực, đưa mắt nhìn một vòng quanh phòng tiệc.

“Nuôi con để nhờ cậy lúc tuổi già cái gì chứ? Tôi làm ở bệnh viện, chứng kiến quá nhiều cảnh con cái chẳng còn hiếu thảo khi cha mẹ ốm đau lâu ngày rồi.”

Cả phòng tiệc lập tức im phăng phắc.

Bàn tay đang cầm ly rượu của cô cả cứng đờ. Chú Hai đang nhai món tôm chiên mềm cũng ngừng lại khi chưa kịp nuốt.

Hơn ba mươi người họ hàng đều nhìn chằm chằm Vương Giai, rồi lại quay sang nhìn tôi.

Vương Giai hất cao cằm, giọng nói vang khắp mọi ngóc ngách trong phòng.

“Bây giờ Đâu Đâu đã đi mẫu giáo, không cần mẹ giúp đỡ nữa. Sau này mẹ già rồi cũng đừng trông mong tôi hầu hạ. Ai ép tôi phải phụng dưỡng người già, tôi sẽ trở mặt với người đó.”

Trương Hạo ngồi bên cạnh vươn tay kéo tay áo cô ta, nhưng lập tức bị cô ta hất ra.

Trương Hạo ngượng ngùng cúi đầu, chỉ biết cầm đũa chọc chọc vào chiếc đĩa đựng xương trước mặt.

Tôi nhìn Vương Giai.

Cô gái này là y tá khoa Nội của Bệnh viện số 2 thành phố, bình thường vừa lắm lời vừa kiêu ngạo.

Ba năm kể từ khi Đâu Đâu chào đời, từ thay tã cho đến cho bú giữa đêm, có việc nào mà tôi không thức trắng đêm để chăm sóc thằng bé?

Tháng trước, Đâu Đâu vừa được gửi vào lớp mẫu giáo bé của trường công lập. Hôm nay, tiền vay mua nhà cũng vừa được tôi bỏ tiền ra trả hết, thế mà cô ta đã vội vàng cắt đứt tình nghĩa trước mặt họ hàng.

Cô ta sợ sau này tôi già yếu, bệnh tật, sẽ bám lấy căn hộ hai phòng ngủ của vợ chồng cô ta, bắt cô ta phải hầu hạ chuyện đại tiểu tiện.

Tôi đặt tách trà xuống, đưa hai bàn tay vỗ vào nhau.

Bốp, bốp, bốp.

Tất cả mọi người trong phòng đều sững sờ.

Tôi đứng dậy, nở nụ cười rạng rỡ.

“Nói rất thực tế! Thà nói thẳng những điều khó nghe ngay từ đầu còn hơn sau này tranh cãi không dứt. Mẹ tán thành!”

Lông mày Vương Giai hơi nhướng lên, trong mắt hiện rõ vẻ đắc thắng.

“Mẹ hiểu được là tốt rồi, đỡ để sau này mọi người đều khó chịu.”

Cô ta cầm ly rượu vang lên nhấp một ngụm.

Vẻ mặt họ hàng trở nên kỳ lạ. Cô cả lén kéo vạt áo tôi, nhưng tôi nhẹ nhàng gạt tay cô ấy ra.

Bữa cơm này chẳng còn chút hứng thú nào, chưa đầy một tiếng sau mọi người đã giải tán.

Trở về căn hộ của hai vợ chồng, tôi đi vào phòng ngủ phụ thu dọn hành lý.

Trương Hạo lén đẩy cửa bước vào, tiện tay đóng cửa lại rồi cười hề hề tiến đến bên giường.

“Mẹ, cô ấy trực đêm mệt quá nên nói năng linh tinh thôi, chỉ đùa miệng với mẹ ấy mà. Đợi vài hôm nữa cô ấy phải trực ca đêm, không có ai đón con, kiểu gì chẳng phải cầu xin mẹ quay về. Mẹ tức giận làm gì?”

Tôi đặt chiếc chăn bông đã gấp ngay ngắn vào vali rồi kéo khóa lại.

“Mẹ không giận.”

“Vậy mẹ thu dọn vali làm gì?”

“Về căn nhà cũ của mẹ ở.”

Tôi rút chìa khóa phòng ra, đặt lên tủ đầu giường.

Bên ngoài phòng ngủ dành cho khách, từ phòng khách vọng đến tiếng Vương Giai đang gửi tin nhắn thoại, tiếng cười của cô ta chói tai.

Cô ta đang gửi tin nhắn thoại cho đồng nghiệp trong khoa.

“Hôm nay tôi nói thẳng luôn trên bàn ăn rồi, đôi bên không ai nợ ai. Bà mẹ chồng tôi chẳng dám hé răng lấy một tiếng, đồng ý ngay tại chỗ.”

Tôi kéo vali bước ra khỏi phòng ngủ.

Vương Giai ngồi trên sofa, vắt chéo chân lướt điện thoại, đến đầu cũng chẳng buồn ngẩng lên.

Tôi mở cửa chính bước ra ngoài.

Trước khi đóng cửa, tôi lấy giấy chứng nhận đã trả hết khoản vay mua nhà từ trong túi xách ra, đặt lên tủ giày ở lối vào.

Khu nhà tập thể dành cho giáo viên cũ nằm ở phía bắc thành phố, tường gạch đỏ, mái ngói xám. Trong hành lang phảng phất mùi cá hố kho mằn mặn từ nhà hàng xóm lâu năm.

Tôi đã sống ở đây hơn nửa đời người, mãi đến ba năm trước, khi con của Trương Hạo chào đời, tôi mới chuyển đến phía nam thành phố để làm bảo mẫu toàn thời gian cho vợ chồng nó.

Trong nhà phủ một lớp bụi mỏng.

Tôi tìm một chiếc giẻ lau, mất cả buổi sáng mới lau chùi sạch sẽ bàn ghế, cửa ra vào và cửa sổ.

Mười một giờ rưỡi, điện thoại reo.

Cô cả gửi cho tôi vài bức ảnh chụp màn hình.

Đó là bài đăng Vương Giai đăng trên vòng bạn bè WeChat tối qua.

Chín bức ảnh tự chụp được ghép thành một khung, kèm dòng chữ:

“Từ chối bị ràng buộc bằng đạo đức! Không dựa dẫm cha mẹ, cũng không có nghĩa vụ dưỡng già! Quan hệ mẹ chồng nàng dâu có ranh giới rõ ràng mới là thoải mái nhất!”

Bên dưới có hơn chục bình luận của những cô y tá trẻ cùng khoa.

Có người khen cô ta tỉnh táo, có người nói cô ta thiết lập quy tắc quá xuất sắc, cũng có người xin cô ta chỉ cách đối phó với những người già khó tính.

Vương Giai lần lượt trả lời từng bình luận:

“Phụ nữ nhất định phải giữ vững lập trường, không nhường dù chỉ một tấc. Bà ấy dám lùi một bước, tôi sẽ có thể tiến thêm một bước.”

Tôi tắt điện thoại, ra ngoài mua một cân bột mì và một bó cần tây non, buổi trưa tự gói cho mình một nồi sủi cảo nhân thịt lợn.

Ba ngày trôi qua yên bình, tĩnh lặng.

Chiều ngày thứ tư, lúc ba giờ bốn mươi, chiếc điện thoại dành cho người già của tôi reo lên.

Tên Vương Giai hiện trên màn hình.

Tôi nhấn nút nghe.

Trong ống nghe đầy tiếng người ồn ào và tiếng còi xe cứu thương.

“Mẹ, mẹ mau đến Trường Mẫu giáo Thực nghiệm đón Đâu Đâu về đi.”

Giọng Vương Giai vô cùng sốt ruột, kèm theo tiếng giày cao gót bước vội vã.

Tôi đặt đôi kim đan len trong tay xuống.

“Mẹ không đi được.”

“Mẹ có việc gì mà không đi được? Mẹ nghỉ hưu rồi thì có thể bận chuyện gì chứ?”

Giọng Vương Giai lập tức cao vút lên.

“Khoa vừa tiếp nhận ba bệnh nhân bị thương nặng trong tai nạn giao thông, toàn bộ nhân viên đều phải tăng ca cấp cứu. Trương Hạo đang tăng ca họp tổng kết ở cơ quan, bốn giờ trường mẫu giáo đã đóng cửa rồi. Mẹ mau bắt taxi qua đó đi!”

“Vương Giai, những lời con nói trên bàn tiệc hôm trước, mới đó mà con đã quên rồi sao?”

Đầu dây bên kia lập tức im lặng nửa giây.

Ngay sau đó, giọng Vương Giai trở nên the thé.

“Quách Ngọc Lan, đó là chuyện của người lớn, còn Đâu Đâu là cháu nội ruột của bà! Mâu thuẫn giữa người lớn mà bà cũng lôi một đứa trẻ bốn tuổi vào, bà còn chút nhân tính nào của một người bà nội không?”

“Con cái là của hai đứa. Trước khi sinh con, hai đứa đã phải suy nghĩ cho rõ chuyện công việc và đưa đón con.”

Giọng tôi vẫn bình thản.

“Hai đứa muốn có ranh giới rõ ràng, mẹ sẽ đáp ứng. Mẹ không thể vừa bị hai đứa vạch rõ giới hạn, vừa phải tiếp tục làm người ở không công cho hai đứa.”

“Bà…”

Tôi lập tức nhấn nút đỏ ngắt cuộc gọi.

Điện thoại tiếp tục reo thêm ba lần, tôi đều chuyển sang chế độ im lặng.

Sau này cô cả kể lại cho tôi nghe, chiều hôm đó Vương Giai không còn cách nào khác, đành cắn răng cởi đồng phục y tá chạy ra ngoài, kết quả lại đụng mặt phó giám đốc bệnh viện ngay trước cửa khoa.

Vương Giai bị gọi vào nói chuyện tại chỗ, mất thêm hơn nửa tiếng.

Đến khi cô ta vội vàng chạy tới trường mẫu giáo, đã là năm giờ mười lăm phút chiều.

Trời đã tối đen từ lâu.

Đâu Đâu ngồi một mình trên chiếc ghế đẩu nhỏ trong phòng bảo vệ, khóc đến mức nước mắt nước mũi tèm lem. Sắc mặt bác bảo vệ khó coi vô cùng.

Chín giờ tối hôm đó, Trương Hạo đăng một đoạn văn dài trong nhóm WeChat gia đình.

Câu nào câu nấy đều là lời chỉ trích:

“Có những người làm bậc trưởng bối mà lòng dạ còn nhỏ hơn lỗ kim. Con cháu chỉ tùy miệng nói một câu đùa, vậy mà có thể nhẫn tâm bỏ mặc đứa cháu nội bốn tuổi giữa gió lạnh. Bao nhiêu chữ nghĩa học được đều chui hết vào bụng chó rồi!”

Hơn chục người họ hàng trong nhóm không ai lên tiếng.

Ngay sau đó, Vương Giai gửi một tin nhắn thoại dài vào nhóm.

“Không cần phải cầu xin một số người! Ngày mai tôi sẽ bảo mẹ ruột tôi từ quê bắt xe khách lên. Mẹ tôi có lương hưu, lại còn có lương tâm hơn!”

Gửi xong câu này, Vương Giai lập tức rời khỏi nhóm gia đình.

Tôi đóng WeChat, mở cuốn sách giới thiệu du lịch đặt ở đầu giường.

Chiều nay, cô giáo Chu, đồng nghiệp thân thiết lâu năm của tôi, vừa gọi điện đến.

Cô ấy nói ở vịnh Tam Á mới mở một khu nghỉ dưỡng chăm sóc sức khỏe dành cho người cao tuổi, chuyên phục vụ những trí thức đã nghỉ hưu.

Môi trường ở đó rất đẹp, có hệ thống chăm sóc y tế riêng, cô ấy hỏi tôi có muốn đăng ký ở dài hạn cùng không.

Tôi cầm bút, ghi thông tin liên lạc của khu nghỉ dưỡng vào sổ nhật ký.