Chương 1 - Giữa Lời Nói Và Định Mệnh

Chị dâu cả công khai chê mẹ tôi mua đồ ăn đắt, bố đặt đũa xuống chỉ nói một câu: “Ngày mai chia nhà, chỗ ở các con tự tìm.” Cả bàn không ai dám động đũa, nụ cười trên mặt chị dâu cả lập tức cứng lại.

Tối hôm đó, gió bên ngoài thổi rít từng cơn, quần áo phơi ngoài ban công bị thổi phần phật.

Cả nhà tôi ngồi quây quanh chiếc bàn gấp trong phòng khách ăn cơm.

Chiếc bàn này là món bố tôi mua lại ở chợ đồ cũ vào năm ông nghỉ hưu, mặt bàn có một vết nứt, mỗi lần ăn đều phải chèn một miếng bìa mới không bị lung lay.

Chị dâu cả đặt đũa xuống, liếc qua mấy món trên bàn.

Sườn kho, bông cải xanh xào tỏi, canh cà chua trứng, còn có một đĩa tôm.

“Mẹ, tôm này mẹ mua à?”

Mẹ tôi đang gắp thức ăn cho tôi, tay khựng lại.

“Mua ở chợ, còn tươi lắm, mẹ mua một cân.”

Chị dâu cả dùng móng tay khều một chiếc vỏ tôm, lật qua lật lại, “Một cân tôm phải sáu bảy chục tệ nhỉ? Điều kiện nhà mình thế này mà ngày nào cũng ăn kiểu này, ai chịu nổi?”

Anh hai bưng bát, không lên tiếng.

Anh cả ho một tiếng, đũa gõ hai cái vào miệng bát, cũng không nói gì.

Đôi đũa trong tay mẹ tôi từ từ rút lại. Hai bàn tay bà nứt nẻ đầy vết rạn, các khớp ngón tay thô to biến dạng, nhìn là biết dấu vết của mấy chục năm giặt giũ, nấu nướng, quán xuyến trong ngoài.

“Chị dâu,” tôi đặt bát xuống, “mẹ em mua ít tôm thì làm sao? Bà ấy tự mình ăn tiêu tiết kiệm, mua về cũng toàn cho mọi người ăn.”

Chị dâu cả kéo môi cười, “Ôi, em chồng bênh mẹ rồi à. Chị chỉ nhắc một câu thôi, có bảo không được mua đâu. Lương hưu của bố chỉ hơn ba nghìn, anh cả một tháng làm nhà máy cầm về cũng chỉ năm nghìn. Sống mà không tính toán kỹ, cuối tháng chỉ có mà hít gió Tây Bắc.”

Chị ấy gắp một miếng sườn vào bát anh cả, “Anh nói có phải không?”

Anh cả ừ một tiếng rất khẽ, đầu cũng không ngẩng lên.

Mấy miếng sườn đó là sáng sớm mẹ tôi đi chợ, cố ý lựa những khúc cuối cùng còn sót lại ở sạp, người ta bán rẻ thanh lý nên bà mới mua. Trong bát bà chỉ có cơm trắng và bông cải xanh một miếng thịt cũng không động tới.

Bố tôi ngồi ở vị trí trong cùng của bàn, tựa lưng vào tường.

Ông ăn rất chậm, một miếng cơm nhai rất lâu, mặt không có chút biểu cảm nào.

Từ nhỏ tôi đã biết một chuyện: lúc bố tôi không nói gì còn đáng sợ hơn khi ông nổi giận.

Chị dâu cả không biết điều đó.

Chị ấy cho rằng mình có lý, lại nói thêm một câu: “Bên nhà mẹ đẻ con, người già tiêu tiền cũng bàn với con trai con dâu, chứ không phải muốn mua gì thì mua. Mẹ, mẹ thương bọn con cũng được, nhưng trước khi tiêu tiền có phải cũng nên nói với mọi người một tiếng không?”

Chị dâu hai ngồi trong góc, tay nắm chặt đũa, đến thở mạnh cũng không dám. Chị ấy mới về làm dâu hai năm, tính tình mềm mỏng, trước giờ không xen vào mấy chuyện này.

Mẹ tôi đẩy bát ra trước, giọng rất nhỏ: “Thôi, mẹ không ăn nữa. Hiểu Hiểu, mang thức ăn vào bếp đi, mai hâm lại vẫn ăn được.”

Tôi nhìn thấy vành mắt bà đỏ lên.

Cả đời mẹ tôi không khóc trước mặt người khác. Năm bà ngoại mất, bà khóc suốt một đêm, sáng hôm sau mắt sưng như quả óc chó, trời vừa sáng vẫn bò dậy làm bữa sáng cho chúng tôi, việc gì cần làm vẫn làm.

Tôi vừa định mở miệng thì bố tôi đặt đũa xuống.

Không phải ném, mà là nhẹ nhàng đặt bên cạnh bát, gần như không phát ra tiếng.

Chỉ một động tác ấy còn đáng sợ hơn đập bàn.

“Thằng cả.”

Anh cả ngẩng đầu. “Bố?”

“Ngày mai chia nhà.”

Bốn chữ, giọng điệu bình thản như nói “mai trời lạnh, mặc thêm áo”.

Nụ cười trên mặt chị dâu cả cứng đờ, không thu lại được.

“Bố, bố…” Anh cả còn chưa nói hết, bố tôi đã bưng bát lên tiếp tục ăn.

“Ngày mai, vợ chồng con tự tìm chỗ ở.”

Mặt chị dâu cả trắng bệch, vội nói: “Bố, con chỉ thuận miệng nói thôi, không có ý đó…”

Bố tôi giơ tay lên, chị ấy lập tức im bặt.

Thời gian còn lại của bữa cơm, không ai nói thêm một câu.

Gió càng lúc càng lớn, tôi nằm trong căn phòng nhỏ của mình, nghe tiếng bên ngoài cửa sổ, trằn trọc mãi không ngủ được.

Chuyện chia nhà ở khu chúng tôi không phải chuyện lạ, con trai cưới vợ rồi sớm muộn cũng phải ra riêng. Nhưng bố tôi nói ra vào lúc này không phải vì thấy thời điểm đã đến, mà là vì mấy lời của chị dâu cả đã chạm vào giới hạn của ông.

Phòng bên cạnh truyền tới tiếng nói rất nhỏ.

Không phải cãi nhau. Là bố tôi đang nói gì đó, cố ý hạ giọng nên tôi nghe không rõ.

Một lúc sau, mẹ tôi đáp một tiếng.

Sáng hôm sau, gió ngừng.

Bố tôi tưới hoa ngoài ban công, mẹ tôi làm bữa sáng trong bếp. Cháo, màn thầu, dưa muối còn có sườn thừa tối qua được hâm lại.

Mọi thứ như thường lệ.

Chị dâu cả không ra khỏi phòng.

Anh cả thì ra, dựa vào lan can ban công hút thuốc, hết điếu này đến điếu khác.

“Anh,” tôi đi tới, “anh định làm thế nào?”

Anh dụi tắt đầu thuốc, ném vào chậu hoa, “Bố đã lên tiếng rồi, anh còn làm sao được.”

“Lúc chị dâu nói mấy lời đó, sao anh không ngăn?”

Anh cả liếc tôi một cái, “Cái miệng chị dâu em thế nào em còn không biết à, ngăn nổi sao? Hơn nữa, chia thì chia, sớm muộn cũng có ngày này.”

Lòng tôi lạnh đi. Thái độ của anh rõ ràng là cảm thấy bố làm quá chuyện.

Anh hai cũng dậy, cầm cốc ra lấy nước, thấy hai chúng tôi thì dừng lại.

“Anh, bố thật sự muốn chia à?”

“Chia thật.”

“Vậy chia thế nào?”

“Đợi lát nữa đủ người rồi nói.”

Bố tôi tưới hoa xong, rửa tay rồi ngồi xuống chiếc sofa cũ trong phòng khách. Sofa mua từ hai mươi năm trước, mặt da nứt hết cả, ông không cho đổi, nói ngồi quen rồi thấy thoải mái.

Gần mười giờ chị dâu cả mới ra khỏi phòng. Chị ấy thay quần áo sạch sẽ, tóc buộc gọn gàng, trên mặt còn đánh một lớp nền.

Chị ấy nhìn vào bếp trước, rồi nhìn sang phòng khách, do dự hai giây mới đi tới.

“Bố,” chị ấy gọi, giọng mềm hơn tối qua không biết bao nhiêu, “hôm qua con nói mà không suy nghĩ, bố đừng để trong lòng.”

Bố tôi tựa vào sofa, không nhìn chị ấy.

“Lời đã suy nghĩ rồi mới nói mới càng làm người ta đau.”

Mặt chị dâu cả lúc đỏ lúc trắng.

“Con không có ý đó…”

“Con có ý gì bố không quan tâm,” bố tôi ngắt lời, “bố chỉ quan tâm mẹ con. Bà ấy sống với bố ba mươi năm, chăm người già, nuôi con nhỏ, chưa được hưởng phúc ngày nào. Bà ấy mua chút đồ ăn, tiêu lương hưu của chồng mình, chưa đến lượt người khác quản.”

Chị dâu cả hé miệng, không dám nói tiếp.

Mẹ tôi bưng bữa sáng từ bếp ra, trên mặt có nụ cười, như thể chẳng có chuyện gì xảy ra.

“Dậy hết rồi à? Mau ăn cháo lúc còn nóng, nguội sẽ không ngon.”

Bà thật sự không nghe thấy hay giả vờ không nghe thấy, tôi không phân biệt được.

Bố tôi đứng dậy, đi tới bàn ngồi xuống, cầm một cái màn thầu cắn một miếng.

“Gọi cả vợ thằng hai ra đây.”

Mọi người đủ cả, ngồi quanh chiếc bàn gấp.

Không khí không đúng.

Chị dâu cả bưng bát cháo nhưng không ăn miếng nào. Anh cả cúi đầu ăn. Anh hai và chị dâu hai đều không nói.

Bố tôi ăn hết một cái màn thầu, uống nửa bát cháo, dùng khăn giấy lau miệng.

“Nói chuyện đi.”

Giọng ông rất bình, giống như họp ở cơ quan.

“Nhà mình hiện có những gì, các con đều rõ. Một căn nhà cũ ở khu làng trong thành phố này. Năm 2008, bố với mẹ các con gom tiền mua một căn hai phòng ngủ nhỏ ở Song Kiều, hơn bốn mươi mét vuông. Năm 2012 lại mua một căn sáu mươi mét vuông ở Hà Đông Ba căn nhà, hai con trai, một con gái.”

Ông dừng lại, nhìn anh cả rồi nhìn anh hai.

“Căn Hà Đông cho thằng cả, căn Song Kiều cho thằng hai. Nhà cũ bố với mẹ ở, sau này phá dỡ hoặc khi chúng ta không còn nữa thì để cho Hiểu Hiểu.”

Đũa của chị dâu cả rơi đánh cạch xuống bàn.

“Bố, căn Hà Đông mới sáu mươi mét vuông, hai phòng ngủ một phòng khách, con với anh cả còn có con nhỏ, ở thế nào? Căn Song Kiều còn nhỏ hơn, chỉ hơn bốn mươi mét…”

“Chê nhỏ thì con có thể không lấy.” Bố tôi không để chị ấy nói hết.

Chị dâu cả nghẹn lại.

Anh cả cuối cùng cũng mở miệng: “Bố, có thể bàn thêm một chút không…”

“Hôm qua lúc ăn cơm có ai bàn với bố không?”

Cả bàn im lặng.

Anh hai do dự một chút: “Bố, vậy bố với mẹ chỉ ở căn nhà cũ này thôi à? Nhà này lâu năm quá rồi, đường điện xuống cấp, lần trước trong bếp còn chập điện…”

“Chưa chết được.”

Bố tôi nói xong ba chữ đó thì đứng dậy, cầm cốc trà trên bàn đi ra ban công.

Chuyện chia nhà, cứ thế được quyết định.

Mặt chị dâu cả xanh mét, kéo anh cả về phòng. Qua cánh cửa có thể nghe thấy chị ấy hạ giọng nói gì đó rất nhanh. Anh cả thỉnh thoảng ừ một tiếng.

Chị dâu hai đi tới cạnh tôi, nhỏ giọng hỏi: “Hiểu Hiểu, bố có phải đang nóng giận không? Qua vài ngày có đổi ý không?”

Tôi lắc đầu, “Chị không hiểu bố em. Lời ông đã nói ra, chưa bao giờ đổi.”

Chị dâu hai cắn môi, không nói thêm.

Bữa trưa do mẹ tôi nấu. Bốn món một canh, còn thịnh soạn hơn ngày thường.

Không ai dám nhắc chuyện đồ ăn đắt hay không nữa.

Lúc ăn, chị dâu cả cứ nhìn điện thoại, sắc mặt thay đổi liên tục. Tôi liếc thấy trên màn hình là khung trò chuyện với môi giới bất động sản.

Chị ấy đang tra xem căn Hà Đông bây giờ đáng bao nhiêu tiền.

Ăn xong, chị dâu cả đẩy bát ra rồi đột nhiên nói: “Bố, con còn một chuyện muốn nói.”

Bố tôi đang thu bát, tay khựng lại.

“Anh cả làm ở nhà máy tám năm, thẻ lương vẫn giao cho bố mẹ giữ. Tiền anh ấy kiếm được mấy năm nay, có phải cũng nên tính cho rõ không?”

Lời vừa ra, không khí trên bàn như bị rút sạch.

Cái bát trong tay mẹ tôi suýt tuột khỏi tay.

Bố tôi chậm rãi đặt bát vào bồn rửa, quay người lại.

“Con muốn tính sổ?”

Chị dâu cả thẳng lưng, “Không phải tính sổ, mà là làm rõ. Anh cả mỗi tháng năm nghìn, làm tám năm là bốn trăm tám mươi nghìn. Số tiền này dùng vào đâu, bọn con có quyền được biết.”

“Con có quyền?” Bố tôi lặp lại ba chữ ấy.

Anh cả kéo tay áo chị dâu, “Đừng nói nữa…”

Chị dâu cả gạt tay anh ra, “Sao lại không thể nói? Tiền anh kiếm, mẹ anh giữ, chúng ta kết hôn ba năm rồi mà sổ tiết kiệm còn chưa từng thấy. Bây giờ lại chia cho chúng ta căn nhỏ nhất, dựa vào đâu?”

Tôi không nhịn nổi: “Chị dâu, số tiền đó một phần dùng cho em học đại học, một phần lo đám cưới cho anh hai, một phần dùng mua hai căn nhà Song Kiều và Hà Đông Những việc này trước khi cưới anh cả không nói với chị à?”

Chị dâu cả liếc xéo tôi, “Em chồng, em dùng tiền chồng chị để học đại học, bây giờ lại bênh người đã tiêu tiền của anh ấy à?”

Câu đó như một nhát dao.

Mặt tôi lập tức nóng bừng.

Đúng, học phí đại học của tôi là anh cả bỏ ra. Khi đó bố vừa nghỉ hưu, lương hưu thấp, nhà thật sự eo hẹp. Anh cả không nói hai lời, tháng nào cũng gửi lương về, nuôi tôi học hết bốn năm.

n tình này tôi nhớ cả đời.

Nhưng chị dâu cả lấy chuyện này làm vũ khí ném thẳng vào tôi, khiến tôi nghẹn lời.

Mẹ tôi đặt khăn lau xuống, đứng cạnh tôi, giọng không lớn nhưng rất vững.

“Vợ thằng cả, lương của Lỗi là mẹ quản, tiêu vào đâu mẹ đều rõ. Con muốn xem sổ, được, ngày mai mẹ lấy sổ ra, từng khoản một đối với con. Nhưng có một điều — ba năm đầu, tiền Lỗi gửi về mỗi tháng nó không giữ lại một đồng nào, giao hết cho gia đình. Sau khi cưới con, mỗi tháng nó giữ lại một nghìn rưỡi cho gia đình nhỏ của hai đứa. Những năm này nó kiếm bao nhiêu, nhà tiêu bao nhiêu, mẹ đều ghi lại. Muốn đối thì đối cho rõ.”

Chị dâu cả sững ra.

Chị ấy không ngờ mẹ tôi có ghi sổ.

“Vậy… vậy càng tốt, mai chúng ta đối thử.” Chị dâu cả cố cứng miệng nói, nhưng rõ ràng không còn tự tin như lúc nãy.

Mẹ tôi quay người vào bếp, không nhìn chị ấy nữa.