Chương 12 - Dấu Chấm Hết Tại Bữa Cơm Đầu Tiên

Tôi nghe những lời này, khóe miệng khó khăn lắm mới nhếch lên được. Tôi muốn nói, tôi không cần ai nuôi, cũng chẳng cần nhờ việc từ chức để “hưởng phúc”. Công việc cho tôi cảm giác giá trị, cho tôi thấy bản thân tồn tại trên cõi đời này, ngoài cái danh xưng “vợ của ai đó”, tôi còn có một thân phận của riêng mình. Nhưng tôi biết, trong căn phòng bao này, những lời đó có nói ra hay không, kết cục vẫn thế. Không phải họ không hiểu, mà là họ không muốn hiểu. Theo logic của họ, phụ nữ từ bỏ sự nghiệp về nhà hầu hạ già trẻ gọi là “hưởng phúc”, gọi là “được nuôi”, gọi là “bổn phận”.

“Tiểu Thẩm à,” bác cả cầm ly rượu, nấc một cái, giọng thấm thía nói, “người Trung Quốc chúng ta đề cao gia hòa vạn sự hưng. Dì cháu làm thế cũng là vì muốn tốt cho cái nhà này. Sau này cháu sẽ hiểu, trong nhà có bàn tay phụ nữ quán xuyến, đàn ông mới yên tâm xông pha bên ngoài. Sau này Minh Viễn thăng chức tăng lương, thì lại thiếu phần tốt đẹp của cháu được sao?”

Tôi nhìn bác cả, ánh mắt tĩnh lặng. Thật là một câu “lại thiếu phần tốt đẹp của cháu được sao”. Cứ như thể phụ nữ ở nhà làm trâu làm ngựa, sống dựa vào lương tâm của đàn ông, lại là một ân huệ to lớn ngập trời vậy.

Bác hai cũng chêm vào một câu: “Đúng thế, bản lĩnh lớn nhất của phụ nữ, là quán xuyến tốt gia đình. Cái công việc đó của cháu, nói câu khó nghe, không làm thì cũng chẳng sao. Nhưng việc nhà mà không có ai lo, thì loạn cào cào hết.”

“Đúng đấy đúng đấy.” Mấy người trưởng bối thi nhau gật đầu, ngay cả bà nội cũng nắm tay tôi vỗ vỗ: “Cháu ngoan, nghe lời mẹ chồng cháu, không sai đâu. Hồi trẻ bà nội cũng qua từng ấy chuyện y như thế.”

Tôi nhìn đôi bàn tay nhăn nheo của bà cụ, trong lòng dâng lên một cảm giác phức tạp. Tôi biết họ không có ác ý, họ chỉ đang sống trong cái logic của thời đại họ. Trong cái logic ấy, giá trị của người phụ nữ là tương phu giáo tử, là hy sinh và cống hiến. Họ không nhắm vào tôi, họ chỉ đang bảo vệ trật tự mà họ cho là “đúng đắn” nhất trong nhận thức của họ.

Nhưng điều này còn khiến tôi ngạt thở hơn cả ác ý.

Nếu họ là người xấu, tôi có thể đập bàn đứng dậy, cãi nhau một trận cho ra trò rồi sầm cửa bỏ đi. Nhưng họ không phải. Họ là những bậc trưởng bối “muốn tốt cho tôi”, là những người đi trước “có kinh nghiệm”, là những người bình thường “không muốn gia đình rối loạn”. Họ dùng giọng điệu ôn hòa để nói những lời chói tai, dùng nụ cười để tạo ra áp lực khổng lồ, dùng “truyền thống” và “bản phận” để đan thành một tấm lưới vô hình.

Tôi như bị dìm vào nồi nước ấm đang đun từ từ. Muốn vùng vẫy, lại phát hiện bốn bề đều là bức tường mềm oặt.

“Tiểu Thẩm, sao cháu không nói gì thế?” Bà Trương Tú Lan sán lại gần, trong giọng nói mang theo chút oán trách yêu, “Hay là dì nói nặng lời quá? Cháu đừng nghĩ nhiều nhé, dì thực sự coi cháu là người nhà, mới dốc ruột dốc gan nói những lời này.”

Tôi lắc đầu, nặn ra hai chữ từ cổ họng: “Không ạ.”

“Thế thì tốt.” Bà thở phào, lại gắp thêm đũa thức ăn vào bát tôi, “Mau ăn đi, thức ăn nguội hết rồi.”

Phòng bao lại trở nên ồn ào. Đàn ông tiếp tục cụng ly, phụ nữ tiếp tục buôn chuyện nhà, bọn trẻ lại bắt đầu chạy nhảy. Cứ như thể cuộc hội thoại vừa rồi chỉ là một khúc nhạc đệm trên bàn ăn, qua rồi thì thôi.

Nhưng tôi ngồi đó, hệt như một con rối bị rút mất dây cót. Thức ăn trong bát chất cao như núi, đũa thì thế nào cũng không nâng lên nổi. Bên tai ù ù đủ loại tạp âm, mơ hồ và xa xăm, như truyền tới qua một lớp nước.

Tôi chợt nhớ đến một câu nói: Thứ đè bẹp một người, chưa bao giờ là cọng rơm cuối cùng, mà là vô số những cọng rơm được chất lên từ trước đó.