Chương 1 - Danh Sách Bị Đánh Đổi

Mẹ tôi là hiệu trưởng, vì muốn tránh điều tiếng nên đã nhường suất tuyển thẳng của tôi cho học sinh nghèo.

Mẹ tôi là hiệu trưởng, còn tôi đứng nhất toàn trường.

Ngày danh sách tuyển thẳng được công bố, tên tôi lại bị thay bằng tên của một học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Trước mặt toàn bộ giáo viên trong trường, bà nói:

“Vì mẹ là mẹ của con nên càng phải tránh điều tiếng.”

Tôi nhìn bà, bật cười:

“Vậy nên mọi nỗ lực của con đáng bị mang ra làm bảng hiệu chứng minh sự thanh liêm của mẹ sao?”

Sắc mặt bà trầm xuống:

“Điều kiện của con tốt như vậy, nhường một chút thì có sao?”

Tôi xé ngay giấy xác nhận tuyển thẳng trước mặt mọi người, quay người nộp hồ sơ vào đại học nước ngoài.

Sáu năm sau, tên tôi xuất hiện trên một tạp chí học thuật quốc tế hàng đầu.

Rạng sáng hôm đó, mẹ gọi cho tôi ba mươi bảy cuộc điện thoại.

01

Ngày danh sách tuyển thẳng được dán lên, hành lang chật kín người.

Tôi đứng ngoài đám đông, nghe thấy có người gọi tên mình.

“Thẩm Thanh Hòa, sao không có tên cậu trên đó?”

Tôi chen qua đám đông, nhìn lên tờ giấy đỏ ở vị trí đầu tiên.

Ở mục hạng nhất viết tên Hà Nhiễm.

Không phải tôi.

Tôi nhìn chằm chằm hai chữ đó rất lâu.

Phía sau có người hạ giọng bàn tán.

“Không thể nào, Thẩm Thanh Hòa ba năm liền đều đứng nhất khối mà.”

“Huy chương vàng cuộc thi cũng do cậu ấy giành được.”

“Dự án nghiên cứu cũng là cậu ấy làm.”

“Sao lại đổi thành Hà Nhiễm được?”

Hà Nhiễm đứng cạnh bảng thông báo, tay siết quai cặp, mắt đỏ hoe.

Thấy tôi, cô ta cúi đầu xuống.

Cô giáo chủ nhiệm họ Thiệu bước ra khỏi văn phòng, sắc mặt rất khó coi.

Cô kéo tôi sang một bên, hạ giọng thật thấp.

“Thanh Hòa, em đừng làm ầm lên trước.”

Tôi nhìn cô.

“Cô Thiệu, chẳng lẽ em hỏi một câu cũng không được sao?”

Môi cô mấp máy.

“Danh sách là do hiệu trưởng quyết định.”

Hiệu trưởng.

Cũng chính là mẹ tôi.

Mạnh Lam.

Bà từ phía cầu thang đi tới, phía sau là chủ nhiệm giáo vụ cùng vài giáo viên khác.

Bà mặc bộ vest tối màu, tóc búi chỉnh tề, gương mặt không có chút cảm xúc nào.

Tất cả học sinh tự động tránh sang hai bên, nhường ra một lối đi.

Tôi vẫn đứng nguyên tại chỗ.

Bà nhìn tôi một cái, như thể đang nhìn một học sinh bình thường.

“Đứng tụ tập ở đây làm gì?”

Chủ nhiệm giáo vụ lập tức nói:

“Hiệu trưởng Mạnh, tôi sẽ cho các em ấy về lớp ngay.”

Tôi lên tiếng.

“Mẹ.”

Cả hành lang lập tức im bặt.

Mạnh Lam khẽ nhíu mày.

Bà không thích tôi gọi bà là mẹ ở trường.

Bà từng nói, ở trường bà là hiệu trưởng, còn tôi là học sinh.

Từ trước đến nay tôi vẫn luôn làm theo.

Nhưng hôm nay, tôi không muốn làm theo nữa.

Tôi hỏi bà:

“Tại sao người trên danh sách không phải là con?”

Mạnh Lam nhìn tôi, giọng điệu rất bình tĩnh.

“Sau khi đánh giá tổng hợp, nhà trường cho rằng Hà Nhiễm phù hợp hơn.”

Tôi bật cười.

“Đánh giá tổng hợp?”

Tôi lấy bảng điểm trong cặp ra.

“Ba kỳ thi liên trường của năm lớp mười hai, con đều đứng nhất.”

Tôi lại lấy bản sao giấy chứng nhận thi học sinh giỏi ra.

“Huy chương vàng cấp tỉnh, giải nhất cấp quốc gia.”

Tôi nhìn bà.

“Trong hạng mục đánh giá tổng hợp nào con thua cô ấy?”

Nước mắt Hà Nhiễm rơi xuống.

“Thẩm Thanh Hòa, tôi biết cậu coi thường tôi.”

Tôi nhìn cô ta.

“Tôi đang hỏi nhà trường, không hỏi cậu.”

Sắc mặt Mạnh Lam lạnh đi.

“Thẩm Thanh Hòa, chú ý thái độ của con.”

Tôi siết chặt tờ giấy trong tay.

“Thái độ của con phụ thuộc vào lý do mẹ đưa ra.”

Chủ nhiệm giáo vụ ho khẽ một tiếng.

“Bạn Thẩm, gia đình Hà Nhiễm khó khăn, em ấy cũng học hành rất chăm chỉ. Nhà trường giúp đỡ em ấy một chút cũng là thể hiện tính nhân văn của giáo dục.”

Tôi gật đầu.

“Vậy suất tuyển thẳng là học bổng hay tiền cứu trợ?”

Sắc mặt chủ nhiệm giáo vụ cứng đờ.

Xung quanh có người hít mạnh một hơi.

Mạnh Lam nhìn chằm chằm tôi.

“Theo mẹ vào văn phòng.”

Tôi không nhúc nhích.

“Nói luôn ở đây đi.”

Ánh mắt bà trầm xuống.

“Thẩm Thanh Hòa.”

Tôi trải bảng điểm ra.

“Danh sách được công khai ở đây thì thắc mắc cũng nên được hỏi ở đây.”

“Mẹ đã có thể công khai thay tên con thì cũng nên công khai cho con biết lý do.”

Mạnh Lam im lặng vài giây.

Cả hành lang không ai lên tiếng.

Cuối cùng bà nói:

“Bởi vì mẹ là mẹ của con.”

Tim tôi thắt lại.

Bà tiếp tục:

“Mẹ là hiệu trưởng nên càng phải tránh điều tiếng.”

Tôi nhìn bà.

Khoảnh khắc ấy, tôi nghe thấy thứ gì đó trong lòng mình rơi xuống.

Rất khẽ.

Cũng rất dứt khoát.

02

Lời của Mạnh Lam truyền khắp hành lang.

“Vì mẹ là mẹ của con nên càng phải tránh điều tiếng.”

Mấy giáo viên nhìn nhau.

Có học sinh cúi đầu, không dám nhìn tiếp.

Tôi lại bật cười.

“Tránh điều tiếng?”

Ánh mắt bà càng lạnh hơn.

“Chuyện này đã quyết định rồi.”

Tôi hỏi:

“Vậy thành tích của con chính là điều cần tránh sao?”

Khóe môi bà siết chặt.

“Đừng đánh tráo khái niệm.”

“Vậy mẹ nói cho con biết, tiêu chuẩn tránh điều tiếng là gì?”

Tôi bước lên một bước.

“Con đứng nhất là điều tiếng.”

“Con đoạt giải là điều tiếng.”

“Con thức đêm làm dự án là điều tiếng.”

“Bởi vì mẹ là hiệu trưởng nên tất cả những nỗ lực của con đều không được tính.”

Mạnh Lam hạ giọng.

“Thẩm Thanh Hòa, điều kiện của con tốt như vậy, nhường một chút thì có sao?”

Câu này vừa thốt ra, xung quanh càng im lặng hơn.

Tôi nhìn gương mặt bà.

Gương mặt này tôi đã quá quen thuộc.

Hồi nhỏ tôi thi được điểm tuyệt đối, bà bảo đừng kiêu ngạo.

Tôi sốt bệnh, bà bảo đừng làm ảnh hưởng hoạt động của lớp.

Tôi đoạt giải thi học sinh giỏi, bà bảo kín tiếng một chút, đừng để người ta bàn tán.

Tôi vẫn luôn tưởng bà chỉ nghiêm khắc.

Bây giờ tôi mới hiểu.

Bà không sợ tôi thua.

Bà sợ người khác nói bà thiên vị tôi.

Bà cần một danh tiếng thanh liêm.

Còn tôi vừa hay có thể bị đem ra làm vật hi sinh.

Tôi hỏi:

“Con nhường rồi, ai trả lại cho con?”

Mạnh Lam nhíu mày.

“Sau này con còn rất nhiều cơ hội.”

“Suất tuyển thẳng chỉ có một.”

“Nền tảng của con tốt, có thể nộp hồ sơ vào trường nước ngoài.”

“Hà Nhiễm thì khác.”

Hà Nhiễm bật khóc.

“Thẩm Thanh Hòa, tôi thật sự rất cần cơ hội này.”

Tôi nhìn cô ta.

“Cậu cần nên thứ của tôi phải đưa cho cậu sao?”

Cô ta cắn môi.

“Nhà cậu có tiền, mẹ cậu còn là hiệu trưởng. Vốn dĩ cậu đã có nhiều đường lui hơn tôi.”

Tôi gật đầu.

“Vậy cậu nên đi xin trợ cấp học tập.”

“Chứ không phải lấy con đường vào đại học của tôi.”

Chủ nhiệm giáo vụ lập tức giảng hòa.

“Bạn Thẩm, đừng nói khó nghe như vậy.”

Tôi nhìn ông ta.

“Thứ khó nghe là lời nói hay việc các thầy đang làm?”

Ông ta nghẹn lời.

Sắc mặt Mạnh Lam khó coi đến cực điểm.

“Đủ rồi.”

Bà đưa tay lấy túi hồ sơ trong tay chủ nhiệm giáo vụ.

Bên trong có một tờ xác nhận tuyển thẳng.

Bà đưa cho Hà Nhiễm.

“Ký đi.”

Hà Nhiễm ngẩng lên nhìn tôi một cái.

Tay cô ta run lên.

Nhưng cuối cùng vẫn nhận lấy.

Khi đầu bút vừa chạm xuống mặt giấy, tôi nghe thấy tiếng sột soạt.

Mạnh Lam quay sang nhìn tôi.

“Chuyện này dừng ở đây.”

Tôi nhìn cây bút ấy.

Đột nhiên cảm thấy tất cả thật vô nghĩa.

Ba năm cố gắng.

Một tờ danh sách.

Một câu tránh điều tiếng.

Là có thể xóa sạch tất cả.

Tôi giật tờ xác nhận từ tay Hà Nhiễm.

Hà Nhiễm hét lên.

“Cậu làm gì vậy?”

Mạnh Lam quát lớn:

“Thẩm Thanh Hòa!”

Trước mặt tất cả mọi người, tôi xé tờ xác nhận làm đôi.

Những mảnh giấy rơi xuống đất.

Rất trắng.

Rất mỏng.

Giống như thứ công bằng mà bao năm nay bà luôn treo trên miệng.

Tôi nhìn Mạnh Lam.

“Mẹ lấy tương lai của con ra làm bảng hiệu chứng minh sự thanh liêm của mình.”

“Con không chấp nhận.”

Bà giơ tay lên.

Tôi tưởng bà định đánh tôi.

Cô Thiệu vội lao tới chắn trước mặt.

Tay Mạnh Lam dừng giữa không trung.

Bà nghiến răng.

“Hôm nay con dám bước ra khỏi đây thì sau này đừng quay lại cầu xin mẹ.”

Tôi đeo cặp lên vai.

“Mẹ yên tâm.”

“Con sẽ không cầu xin mẹ.”

Tôi quay người đi về phía cầu thang.

Phía sau, Hà Nhiễm khóc hỏi:

“Hiệu trưởng Mạnh, vậy suất của em phải làm sao?”

Bước chân tôi khựng lại một chút.

Mạnh Lam không trả lời cô ta.

Bà chỉ nhìn chằm chằm bóng lưng tôi.

Như đang chờ tôi quay đầu lại.

Nhưng tôi không quay lại.

03

Tôi trở về lớp, nhét toàn bộ sách trong ngăn bàn vào cặp.

Bạn cùng bàn Đường Lê chạy theo.

“Thanh Hòa, cậu thật sự định đi sao?”

Tôi đưa một quyển ghi chép ôn thi cho cô ấy.

“Giúp mình trả cho cô Thiệu.”

Mắt cô ấy đỏ lên vì sốt ruột.

“Vậy suất tuyển thẳng thì sao?”

Tôi kéo khóa cặp.

“Không cần nữa.”

Cô ấy sững người.

“Đó là suất tuyển thẳng vào Kinh Đại đấy!”

Tôi nhìn về phía bảng thông báo ngoài cửa sổ.

“Nó đã không còn là của mình nữa.”

Đường Lê nhỏ giọng chửi một câu.

“Bà ấy sao có thể làm vậy chứ? Bà ấy là mẹ cậu mà.”

Tôi cười.

“Chính vì là mẹ mình nên bà ấy càng làm được.”

Điện thoại rung lên.

Tin nhắn của Mạnh Lam.

“Đến văn phòng xin lỗi.”

Tôi tắt màn hình.

Tin nhắn thứ hai nhanh chóng gửi tới.

“Đừng làm lớn chuyện.”

Tin thứ ba.

“Bây giờ con quay lại, mẹ có thể coi như con chưa từng xé tờ giấy đó.”

Tôi bỏ điện thoại vào cặp, không trả lời.

Tôi đến phòng máy tính.

Hệ thống đăng ký đại học nước ngoài vẫn còn mở.

Trước đây tôi đã chuẩn bị sẵn hồ sơ.

Mạnh Lam từng nói đó chỉ là phương án dự phòng.

Bà muốn tôi ở lại trong nước, ở nơi bà có thể nhìn thấy.

Bà nói con gái không nên đi quá xa nhà.

Bà nói ở nước ngoài rất khổ.

Bà nói gia đình không thiếu thốn đến mức cần tôi phải bay xa như vậy.

Bây giờ tôi mở hệ thống, tải lên bảng điểm, chứng nhận thi học sinh giỏi, báo cáo nghiên cứu và bản nháp thư giới thiệu.

Từng mục một.

Tay tôi rất vững.

Khi cô Thiệu tìm thấy tôi, tôi đang viết bài luận cá nhân.

Cô đứng ở cửa, nhẹ giọng gọi:

“Thanh Hòa.”

Tôi không dừng lại.

Cô đi tới, nhìn thấy màn hình máy tính, vành mắt lập tức đỏ lên.

“Em thật sự muốn nộp hồ sơ sao?”

“Vâng.”

Cô im lặng rất lâu.

“Thư giới thiệu, cô sẽ viết cho em.”

Tôi ngẩng đầu nhìn cô.

Cô cười khổ.

“Đừng nhìn cô như vậy.”

“Cô không có khả năng giúp em giữ được suất tuyển thẳng.”

“Nhưng cô có thể chứng minh em xứng đáng với một ngôi trường tốt hơn.”

Cổ họng tôi nghẹn lại.

“Cảm ơn cô.”

Cô kéo ghế ngồi xuống.

“Gửi tài liệu cho cô.”

Tôi chuyển thư mục cho cô.

Cô mở ra xem vài trang, sắc mặt bỗng thay đổi.

“Trong dữ liệu dự án của em, Hà Nhiễm cũng được ghi tên sao?”

Tay tôi khựng lại.

“Cái gì?”

Cô Thiệu xoay màn hình máy tính về phía tôi.

Trong tệp đính kèm có một bộ hồ sơ do nhà trường nộp lên.

Tác giả thứ nhất của dự án: Hà Nhiễm.

Tác giả thứ hai: Thẩm Thanh Hòa.

Tôi nhìn chằm chằm dòng tên đó.

Tôi chưa từng nhìn thấy bộ hồ sơ này.

Từ chọn đề tài, thực nghiệm đến bản thảo đầu tiên của bài nghiên cứu đều do tôi làm.

Hà Nhiễm chỉ giúp sắp xếp bảng khảo sát một lần ở giai đoạn cuối.

Thậm chí cô ta còn không biết mô hình được chạy như thế nào.

Tôi hỏi:

“Ai nộp cái này?”

Cô Thiệu không nói.

Đáp án đã quá rõ ràng.

Có con dấu của trường.

Có chữ ký hiệu trưởng.

Mạnh Lam.

Tôi đột nhiên bật cười.

Hóa ra không chỉ có suất tuyển thẳng.

Ngay cả dự án của tôi cũng từng bị đổi vị trí.

Ngón tay cô Thiệu trắng bệch.

“Cô đi tìm bà ấy.”

Tôi ngăn cô lại.

“Không cần.”

Cô sốt ruột.

“Đây không phải chuyện nhỏ.”

“Em biết.”

Tôi tải bộ hồ sơ xuống, lưu vào USB.

Sau đó gửi thêm một bản vào email của mình.

“Chính vì vậy càng không thể cãi nhau lúc này.”