Chương 1 - Cuộc Trở Về Của Ông Vua Linh Kiện

Năm chín ba, tôi vác bốn triệu tiền mặt về nhà, mẹ đẻ chửi tôi là ăn mày.

Bố mẹ tôi đều là những người có thể diện ở xưởng dệt, một người quản lý trạm phát thanh, một người làm chủ nhiệm phân xưởng.

Ba lần tôi đi thi tuyển công nhân đều nộp giấy trắng, bị họ nhét lên chuyến tàu hỏa vỏ xanh đuổi tới Thâm Quyến nương nhờ cậu ruột.

Bốn năm sau, tôi trở thành ông vua linh kiện điện tử trẻ tuổi nhất chợ Hoa Cường Bắc, dưới tay có bốn sạp bán buôn.

Các nữ đại gia Hong Kong xếp hàng muốn chiêu mộ tôi làm con rể.

Mỗi tháng cậu ruột đều gửi điện tín hỏa tốc về xưởng, giục họ đón tôi về.

Hơn mười mấy phong thư bảo đảm, tờ nào cũng viết chuyện làm ăn của tôi ở Thâm Quyến lớn đến mức nào.

Nhưng chẳng có phong thư nào được bóc ra, tất cả đều bị nhét vào lò than thiêu rụi.

Tháng mười năm chín ba, xưởng huy động vốn xây nhà cần gom đủ chỉ tiêu nhân khẩu, tôi mới có tư cách bước qua cánh cửa của khu nhà tập thể.

Bố liếc nhìn tôi một cái, ném mạnh chiếc ca tráng men xuống bàn.

Mẹ vừa đeo dải lụa đỏ hoa tiêu tiên tiến, trề môi mở miệng là mỉa mai.

“Ăn mặc cái bộ dạng này trở về, là cố tình để cả xưởng xem trò cười của nhà ta đấy à?”

Em trai vừa được chuyển chính thức vào làm ở văn phòng xưởng, cúc áo Tôn Trung Sơn đánh bóng loáng, dùng hai ngón tay xách lấy góc chiếc bao tải dứa của tôi.

“Anh trai, anh ở miền Nam bưng bê rửa bát cũng không mất mặt đâu, ở trước mặt em đừng cảm thấy mình thấp kém.”

Tôi đang định kéo khóa bao tải dứa ra.

Tay tôi khựng lại.

Bốn triệu tệ toàn những xấp tiền đại đoàn kết buộc sẵn, hai chiếc điện thoại đại ca đại, đang nằm im lìm trong cái túi này.

Tôi gạt phắt tay em trai ra, hất mạnh cái bao tải lên vai.

“Vệ Dân bây giờ là cán sự văn phòng xưởng rồi, tháng sau xưởng đứt hàng lô vòng bi nhập khẩu, cứ để nó tự chạy xuống miền Nam mà lấy buôn đi.”

1

Chuyến tàu vỏ xanh lắc lư suốt hai ngày một đêm, lúc tôi vác bao tải dứa đứng dưới chân tòa nhà số ba của xưởng dệt Hoành Xương, vừa hay đúng giờ ăn tối.

Hành lang bay mùi hành phi thơm lừng, thím Tôn ở tầng ba bưng chậu thau từ phòng nước đi ra, liếc mắt nhìn thấy tôi, suýt nữa thì đánh rơi cả chậu.

“Ây dô, đây chẳng phải là cậu cả nhà họ Lương sao? Muộn Đôn (Cục Mịch)?”

Tôi gật đầu chào thím ấy, bước chân lên lầu.

Thím ấy đứng sau lưng tôi kéo dài giọng hét: “Ông Lương! Chủ nhiệm Lương! Thằng Cục Mịch nhà ông về rồi này!”

Chỉ một tiếng hét này, một nửa số cửa phòng của khu tập thể đều mở ra.

Tôi đẩy cửa bước vào nhà, trong nhà đang rất náo nhiệt. Trên bàn bày một con gà quay, một đĩa thịt bò xốt tương, em trai tôi Lương Vệ Dân mặc bộ áo Tôn Trung Sơn bốn túi mới tinh, đang được mẹ tôi Triệu Tú Lan ấn vai nhường cho ngồi vào ghế chính.

“Vệ Dân hôm nay được chuyển chính thức, vào văn phòng xưởng làm cán sự, đây chính là biên chế cán bộ đấy.” Nếp nhăn trên mặt mẹ tôi cười giãn cả ra, “Bố con nói rồi, đợi ngày mai——”

Lời của bà nghẹn lại ở cổ họng, bởi vì bà đã nhìn thấy tôi.

Bố tôi Lương Đại Thành thuận theo ánh mắt của bà quay đầu lại, chỉ liếc nhìn tôi một cái, chiếc ca trà tráng men trong tay liền dập mạnh xuống bàn, bọt trà bắn ra một vòng.

“Giữa ban ngày ban mặt mặc cái áo khoác quân đội cũ vá chằng vá đụp, trên vai còn vác cái bao tải dứa xanh đỏ bẩn thỉu, mày đi chạy nạn về để bôi tro trát trấu vào mặt ai hả?”

Tôi xốc lại chiếc bao tải trên vai, không đáp lời.

Cái túi này đã đồng hành cùng tôi suốt bốn năm ở Hoa Cường Bắc, từng đựng máy mẫu, từng đựng linh kiện, hôm nay bên trong đựng bốn trăm xấp tiền đại đoàn kết chưa bóc niêm phong của ngân hàng, và cả hai chiếc điện thoại đại ca đại. Nó không đẹp đẽ gì, nhưng thứ nó đựng còn nhiều hơn những gì tất cả những người trong căn nhà này gộp lại thấy cả đời.

Mẹ tôi nhìn tôi từ đầu đến chân, trề môi cười khẩy.

“Chắc chắn là nghe nói Vệ Dân vừa được chuyển chính vào văn phòng xưởng, sợ vừa bước vào đại viện đã bị bộ đồ cán bộ của em trai làm cho lép vế đây mà.”

“Lăn lộn đến mức như thằng ăn mày, bệnh sĩ diện cũng nặng gớm.”

Lương Vệ Dân đứng lên, mặt mày hớn hở đón lấy, cái vẻ xởi lởi đó được kìm kẹp vô cùng chuẩn xác.

“Anh, về là tốt rồi, đi đường mệt lắm nhỉ?”

Cậu ta vươn hai ngón tay ra, kẹp lấy góc bao tải dứa của tôi, khẽ xách lên, rồi lại lập tức buông ra, giống như sợ bẩn tay.

“Anh, ở miền Nam rửa bát không có gì đáng xấu hổ cả, anh ở trước mặt em không cần phải cảm thấy tự ti đâu.”

“Lại đây lại đây, trong túi đựng chăn chiếu chứ gì? Em mang vào trong cho anh.”

Cậu ta định đưa tay kéo khóa.

Tôi gạt phắt tay cậu ta ra.

Một tiếng “Chát” giòn giã vang lên, tiếng cười nói trong căn phòng bỗng chốc tắt ngấm.

Lương Vệ Dân ôm mu bàn tay, nụ cười trên mặt vẫn còn giữ đó, nhưng ánh mắt đã đóng băng: “Anh, anh làm cái gì vậy?”

“Trong túi là đồ của tôi.” Tôi nói, “Đừng ai đụng vào.”

Ca trà của bố tôi lại dập mạnh một cái: “Mày phản rồi! Bước vào cửa nhà mình, xách cái túi rách mà cứ như phòng cướp, mày phòng ai hả?”

“Phòng ai thì người đó tự biết.” Tôi nhìn ông, “Bố, con hỏi bố một chuyện. Hai năm nay cậu ruột con đánh về xưởng mười mấy phong điện tín hỏa tốc, gửi bốn mươi mấy phong thư bảo đảm, mọi người có nhận được không?”

Ánh mắt mẹ tôi né tránh một chút: “Điện tín điện tỏi cái gì, ai mà biết cậu mày lại lên cơn điên gì.”

“Lên cơn điên?” Tôi móc từ trong túi áo khoác ra một tờ giấy điện tín được gấp vuông vắn, là bản sao tờ biên lai mà cậu ruột nhét cho tôi trước lúc tôi đi, “Ngày mười bảy tháng trước, Bưu điện La Hồ Thâm Quyến gửi đi một bức điện tín hỏa tốc, người nhận Lương Đại Thành, nội dung để con đọc nhé?”

“Đọc cái gì mà đọc Mẹ tôi giật phăng lấy vò thành một cục, “Bọn nhà quê thì biết cái gì, chuyện bé bằng con kiến cũng đánh điện tín, phí tiền!”

Tôi nhìn chằm chằm vào cái tay đang vò cục giấy của bà, chút hơi ấm cuối cùng trong lòng cũng vụt tắt.

Cậu ruột trong điện tín nói tôi đã bao trọn bốn sạp hàng ở Thâm Quyến, nói nữ đại gia Hong Kong muốn bắt tôi làm con rể, nói tháng nào tôi cũng gửi tiền về nhà. Hóa ra những đồng tiền và những bức thư này, tất cả đều đổ sông đổ biển.

Bố tôi hắng giọng, đánh trống lảng: “Thôi được rồi. Mày về đúng lúc lắm. Xưởng huy động vốn xây nhà, tính theo đầu người để gom chỉ tiêu, nhà mình chỉ thiếu mỗi tờ hộ khẩu của mày thôi. Ngày mai đến văn phòng xưởng ký tên đi.”

Hóa ra là vậy.

Bốn năm không thèm ngó ngàng, một bức thư không thèm hồi đáp, đột nhiên tôi lại có tư cách được về nhà, là bởi vì tờ hộ khẩu kia của tôi có thể đổi cho họ nửa gian nhà.

“Tờ hộ khẩu đang ở chỗ tôi.” Tôi vỗ vỗ ngực, “Ký hay không, còn xem tâm trạng của tôi đã.”

“Mày dám!” Bố tôi đứng bật dậy, nước bọt văng tung tóe, “Mày là con cả nhà họ Lương, hộ khẩu của mày không nhường phòng cho em mày, thì nhường cho ai?”

Lương Vệ Dân ở bên cạnh vội hòa giải: “Bố, đừng nổi giận. Anh trai ở miền Nam chịu khổ, trong lòng có oán khí là chuyện bình thường.”

Cậu ta quay sang tôi, cười với vẻ mặt vô cùng chân thành: “Anh, anh nghe em nói này. Chia nhà là chuyện lớn, người một nhà không nói hai lời. Anh ở miền Nam bưng bê rửa bát cũng không dùng đến nhà ở miền Bắc đâu, chỉ là chuyện ký một cái tên thôi mà.”

Tôi nhìn khuôn mặt cậu ta, bỗng nhiên cảm thấy buồn cười vô cùng.

“Vệ Dân.” Tôi nói, “Mày có biết lô vòng bi nhập khẩu xưởng mình tháng sau đứt hàng không?”

Cậu ta sửng sốt: “Vòng bi gì?”

“Linh kiện cốt lõi trên máy dệt cao tốc, hàng Đức, cả ba tỉnh miền Bắc không có một ai lấy được buôn đâu.” Tôi hất lại chiếc bao tải dứa lên vai, “Phân xưởng một có bốn trăm cỗ máy, đắp chiếu một ngày lỗ bao nhiêu, bố là chủ nhiệm phân xưởng, trong lòng tự rõ.”

Sắc mặt bố tôi thay đổi.

“Mày nhắc đến chuyện này làm gì?”

“Không có gì.” Tôi kéo cửa, ngoài hành lang thím Tôn và vài người hàng xóm đang thò đầu ngó nghiêng, “Chỉ là nhắc nhở mọi người một câu —— Nếu Vệ Dân đã là cán sự văn phòng xưởng rồi, thì lô vòng bi nhập khẩu đó, cứ để Vệ Dân tự xuống miền Nam mà lấy buôn đi.”

Sau lưng truyền đến giọng điệu the thé của mẹ tôi: “Nó có ý gì? Một thằng rửa bát thì biết cái gì là vòng bi!”

Tiếng lầm bầm của thím Tôn thuận theo hành lang lọt vào: “Ông Lương này, thằng Cục Mịch nhà ông nói chuyện cái giọng này… không giống kẻ bưng bê rửa bát đâu nhé.”

2

Tôi đứng khựng lại ở cửa, không vội đi ngay.

Lương Vệ Dân đuổi theo ra, hạ thấp giọng: “Anh, anh đừng giận dỗi. Bố vốn tính thế, anh còn lạ gì nữa. Vào nhà đi, cơm vẫn còn nóng.”

“Phòng của tôi đâu?” Tôi hỏi.

Trên mặt cậu ta xẹt qua một tia mất tự nhiên: “Phòng… anh, anh nghe em nói này, nhà chỉ có hai phòng. Phòng em thì chất đầy sính lễ chuẩn bị cưới vợ rồi, phòng bố mẹ thì anh lại không thể ở…”

Mẹ tôi thò đầu ra từ trong nhà, đang định mở miệng mắng, ánh mắt đột nhiên dán chặt vào cổ tay tôi vừa giơ lên.

Tay áo khoác quân đội tuột xuống một đoạn, lộ ra một chiếc đồng hồ vàng, dưới bóng đèn vàng vọt của hành lang, dây đồng hồ tỏa ra ánh sáng nặng trịch.

Mắt bà ta cứng đờ lại.

“Trên tay mày… đó là cái gì?”

“Đồng hồ.”

“Đưa đây tao xem nào!” Bà ta chộp lấy cổ tay tôi, lật đi lật lại ngắm nghía, ngón tay miết trên dây đồng hồ, cặn bột mì trong kẽ móng tay cũng cọ cả lên, “Độ nặng này… vàng thật sao? Cục Mịch, mày lấy đâu ra vậy?”

“Tự mua.”

“Đánh rắm!” Giọng bà ta đột ngột cao vút lên, rồi lại mạnh mẽ kìm xuống, đổi sang bộ mặt cười như không cười, “Mẹ là sợ mày đi vào con đường sai trái. Cái thứ này nếu không phải đồ ăn cắp thì cũng là đồ giả mạ đồng, đeo ra ngoài người ta cười cho thối mũi.”

Bà ta miệng thì nói đồ giả, nhưng cái tay nắm cổ tay tôi lại không chịu thu về, ngón tay vẫn cạo cạo trên dây đồng hồ.

Tôi rút cổ tay về: “Có phải đồ giả hay không, trong lòng bà tự rõ. Vàng thật không sợ lửa, bà thử cắn thử xem?”

Bà ta lại thực sự há miệng định cắn, nhưng bị Lương Vệ Dân kéo lại.

“Mẹ.” Lương Vệ Dân ho khan một tiếng, nhưng đôi mắt lại ghim chặt vào đồng hồ của tôi, sự ghen tị trong ánh mắt đó sắp tràn cả ra ngoài rồi, “Anh, anh làm thế này là hết ý nghĩa rồi đấy. Đeo một món đồ mạ vàng về nhà làm bộ làm tịch, để cho ai xem chứ?”

“Cho mày xem.” Tôi nói, “Mày chẳng bảo tao không cần phải tự ti trước mặt mày sao?”

Mặt cậu ta cứng đờ trong giây lát.

Mẹ tôi hoàn hồn lại, hắng giọng, thái độ đột nhiên dịu đi ba phần, chỉ tay xuống gầm cầu thang: “Cái đó… nhà quả thực không còn chỗ. Cái phòng chứa đồ dưới gầm cầu thang kia, dọn dẹp một chút cũng có thể ngủ được. Mày tạm bợ vài ngày đi, đợi làm xong thủ tục chia nhà…”

Bà ta khựng lại một chút, có lẽ cảm thấy mình xuống nước hơi quá, lại lập tức kéo dài mặt ra để vớt vát: “Làm xong thủ tục mày lại quay về miền Nam của mày đi, đừng lảng vảng trong sân, để người ta nhìn thấy nhà chúng ta có ông anh trai của Vệ Dân vác bao tải dứa, lại ảnh hưởng đến sự thăng tiến của nó!”

Tôi nhìn theo hướng ngón tay bà ta chỉ.

Dưới gầm cầu thang, một cánh cửa gỗ xộc xệch, qua khe cửa còn rớt ra bụi than, trước cửa chất đống than tổ ong cao đến nửa người.

Đó chẳng phải là phòng chứa đồ gì cả. Đó là kho chứa than của cả tòa nhà.

Hồi nhỏ tôi bị sốt cao, họ xót tiền viện phí, nhét tôi vào cái kho than này để “đắp chăn ra mồ hôi”, đắp suốt hai ngày hai đêm. Chính cậu ruột từ dưới quê chạy lên, cõng tôi chạy liền bảy dặm đường đến trạm xá.