Chương 1 - Cuộc Đời Của Một Bóng Mờ
Mẹ tôi gặp ai cũng khen em họ:
“Con bé vừa hiểu chuyện vừa giỏi giang, đâu như con nhà tôi, cái gì cũng không biết làm.”
Tôi đã nghe câu ấy suốt hơn hai mươi năm, cuối cùng mỉm cười nói:
“Được thôi, vậy đón em họ đến ở đi, để em ấy thể hiện cho thật tốt.”
Mẹ tôi mừng rỡ khôn xiết, ngay trong ngày đã đón em họ về nhà.
Hôm sau, tôi nộp đơn xin đi công tác, rời đi không chút vướng bận.
Ba ngày sau, bố gọi cho tôi lúc nửa đêm, giọng mệt mỏi đến run rẩy:
“Con mau về đi, cái nhà này không thể sống nổi nữa rồi.”
Em trai tôi còn thẳng thắn hơn, gửi liền hơn chục tin nhắn thoại:
“Chị, em xin chị đấy, em sắp phát điên rồi!”
01
Mẹ tôi lại bắt đầu rồi.
Trên bàn ăn.
Một đĩa cải thảo xào chua vừa được bưng lên.
Hơi nóng vẫn còn nghi ngút.
“Con nhìn Hiểu Văn nhà người ta đi.”
Mẹ dùng đũa gõ lên mép đĩa.
m thanh trong trẻo.
Giống như đang định ra kết luận cho một chuyện gì đó.
“Con bé vừa giành được học bổng toàn phần.”
“Hôm qua mẹ nó gọi điện, còn bảo nó đang chuẩn bị thi công chức.”
“Nghe nói ở nơi nhỏ bé của họ, năm nay chỉ tuyển một người, ai cũng bảo con bé có hy vọng nhất.”
Tôi không nói gì.
Xoay người đi vào bếp.
Múc một bát canh từ nồi đất ra.
Tôi đặt bát canh bên tay bố.
Dạ dày ông không tốt.
Trước khi ăn phải uống canh.
Em trai tôi cúi gằm đầu vào bát.
Điện thoại được dựng trên một chiếc bát trống bên cạnh.
Tiếng chém giết trong trò chơi mở lớn hết cỡ.
Làm mặt bàn rung lên ong ong.
“Đang ăn cơm đấy.”
Bố uống một ngụm canh, đôi mày giãn ra đôi chút.
Ông hất cằm về phía em trai tôi.
“Bớt nói vài câu đi.”
Câu này là nói với mẹ tôi.
Cũng là nói với chính ông.
Càng giống như một lời tuyên bố bất lực.
Tuyên bố rằng ông không muốn tham gia.
Mẹ không để ý đến ông.
Ánh mắt bà giống như đèn pha.
Chính xác chiếu thẳng lên người tôi.
“Mẹ làm vậy là vì muốn tốt cho nó!”
Giọng bà đột nhiên cao vút.
“Ông nhìn nó xem.”
“Hơn hai mươi tuổi đầu rồi.”
“Công việc làng nhàng, chẳng có mục tiêu gì.”
“Suốt ngày chỉ ở nhà, loay hoay nấu mấy món ăn này thì có tác dụng gì?”
“Có ăn thay cơm được không? Có đổi thành tiền tiêu được không?”
Tôi cầm bát của bà lên.
Xới cho bà một bát cơm đầy.
Đưa sang.
“Mẹ, ăn cơm đi.”
Cơn giận của bà không có chỗ phát tiết.
Bà nhận lấy, đặt mạnh xuống bàn.
Mấy hạt cơm trắng bị chấn động đến bật lên.
“Mẹ đang nói chuyện với con đấy!”
“Đứa trẻ này, sao càng ngày càng lầm lì thế.”
“Chẳng đáng yêu chút nào.”
“Đâu như Hiểu Văn, miệng ngọt, tinh tế, lại biết cách cư xử.”
“Lần trước đến, nó còn mang cho mẹ chiếc khăn lụa kia, bố con cũng bảo mẹ đeo vào trông trẻ hơn.”
Bố lập tức cúi đầu uống canh.
Giả vờ như không nghe thấy.
Em trai tôi nói với giọng không rõ ràng:
“Chị, Coca của em đâu?”
Tôi lấy Coca trong tủ lạnh ra.
Rót cho nó một cốc đầy.
Những viên đá va vào thành cốc.
Kêu leng keng.
“Hiểu Văn bảo một thời gian nữa sẽ đến thăm chúng ta.”
Cuối cùng mẹ cũng tìm được đề tài mới.
Trên mặt lập tức rạng rỡ.
“Nó bảo muốn tìm cơ hội ở thành phố lớn.”
“Mẹ nói được chứ, cứ đến nhà chúng ta ở.”
Tôi chỉ lặng lẽ ngồi xuống.
Cầm đũa lên.
Gắp một miếng cải thảo xào chua.
Hơi mặn.
Lúc nãy múc canh, tôi quên tắt bếp.
“Mọi người nhìn xem, tôi mới nói vài câu mà nó đã không vui rồi.”
“Mặt dài như núi Trường Bạch.”
“Đúng là tôi nuôi nó lớn ngần này cũng bằng thừa.”
“Chẳng có chút lòng biết ơn nào.”
“Nếu con hiểu chuyện được bằng một nửa Hiểu Văn, mẹ nằm mơ cũng phải bật cười.”
Tôi nghe những lời ấy.
Đã nghe hơn hai mươi năm rồi.
Từ lúc Hiểu Văn thi đỗ trường cấp hai trọng điểm.
Đến khi nó trở thành chủ tịch hội học sinh.
Rồi giành được đủ loại giải thưởng.
Cuộc đời tôi.
Dường như tồn tại chỉ để làm đối chứng tiêu cực cho nó.
Trước đây tôi từng đau lòng.
Từng lén khóc.
Từng không nhịn được mà thanh minh.
“Mẹ, con cũng đứng trong tốp mười của lớp.”
“Mẹ, tháng này con cũng được thưởng.”
Thứ tôi nhận lại mãi mãi chỉ là:
“Thế mà cũng đòi so với người ta sao?”
“Hiểu Văn nhà người ta…”
Sau này tôi không nói nữa.
Nói cũng vô ích.
Trong lòng mẹ.
Em họ là vầng trăng trên trời.
Trong trẻo, sáng ngời, hoàn mỹ không tì vết.
Còn tôi là bùn đất dưới chân.
Giẫm lên còn sợ làm bẩn giày.
Tôi ăn hết cơm trong bát.
Bắt đầu thu dọn bát đũa.
Em trai đẩy bát sang một bên, tiếng trò chơi càng lớn hơn.
Bố đặt bát xuống, cầm tờ báo đi vào phòng khách.
Mẹ vẫn còn đang nói.
“Mẹ của Hiểu Văn đúng là có phúc, sao tôi lại không có số tốt như thế…”
Tôi nhìn màn đêm ngoài cửa sổ.
Một nơi nào đó trong lòng.
Dường như có thứ gì đã vỡ vụn.
02
Ngày hôm sau là cuối tuần.
Theo thường lệ, tôi dậy từ sáng sớm.
Ra chợ mua sườn và cá tươi nhất.
Bố thích ăn cá kho.
Em trai thích sườn xào chua ngọt.
Còn mẹ… bà không kén ăn, nhưng thích trách tôi mua đồ quá đắt.
Tôi xách thức ăn vào nhà.
Phòng khách không có ai.
Chỉ có màn hình điện thoại của mẹ đang sáng.
Bà đang gọi video với dì.
Cũng chính là mẹ của Hiểu Văn.
“Ôi dào, em đừng khen con bé nữa.”
Mẹ tôi cười đến mức nếp nhăn đầy mặt.
“Hiểu Văn nhà chúng ta đúng là có chí, từ nhỏ đã không cần người khác phải lo lắng.”
“Đâu như đứa nhà chị, chuyện gì cũng phải để chị giám sát.”
“Đúng, đúng, cứ để nó đến, đến nhà chị ở, ở bao lâu cũng được!”
“Vừa hay để đứa không khiến người ta bớt lo nhà chị học hỏi Hiểu Văn cho tử tế.”
Tôi đặt thức ăn vào bếp.
Tiếng mở cửa không lớn cũng không nhỏ.
Chắc dì ở đầu bên kia video đã nghe thấy.
Mẹ quay đầu nhìn tôi.
Giống như tôi vừa phá hỏng hứng thú của bà.
Bà lại nói thêm vài câu với điện thoại.
“Được rồi, được rồi, nó về rồi, chị không nói với em nữa.”
“Bảo Hiểu Văn cứ yên tâm đến, phòng cũng đã chuẩn bị sẵn cho nó rồi.”
“Chị cúp máy đây.”
Màn hình điện thoại tối xuống.
Phòng khách trở lại yên tĩnh.
Mẹ đi tới.
Thò đầu nhìn thức ăn trong bếp.
“Sao lại mua nhiều thế?”
“Không biết tiết kiệm mà sống à?”
“Chút tiền lương của con đủ để tiêu như thế sao?”
Tôi mở vòi nước, bắt đầu rửa rau.
“Bố muốn ăn cá, em muốn ăn sườn.”
Tôi nói.
“Bọn họ muốn ăn là con mua à?”
“Chẳng có chút chủ kiến nào.”
“Sau này giao cái nhà này cho con, sớm muộn cũng bị con phá sạch.”
“Con nhìn Hiểu Văn nhà người ta đi, biết chi tiêu biết bao.”
“Nghe nói một tháng tiền sinh hoạt của nó chỉ hết tám trăm tệ, còn tiết kiệm được tiền.”
Tôi tắt nước.
Xoay người nhìn bà.
“Mẹ, tiền sinh hoạt một tháng của Hiểu Văn là ba nghìn tệ.”
“Dì nói thế.”
Mẹ sững người.
“Mẹ nó chỉ sĩ diện, khoác lác thôi!”
“Con thì biết cái gì!”
“Đứa trẻ tốt như Hiểu Văn sao có thể tiêu nhiều tiền như vậy!”
“Chắc chắn mẹ nó nhớ nhầm!”
Bà đã tìm được một lý do hoàn hảo.
Một lý do có thể giúp bà tiếp tục sống trong tưởng tượng của mình.
Bà tin chắc rằng Hiểu Văn chính là một vị thánh hoàn hảo, cần kiệm, học giỏi phẩm chất tốt.
“Con chỉ đang ghen tị vì Hiểu Văn giỏi hơn con.”
Bà đưa ra kết luận.
“Lòng dạ hẹp hòi, không dung nổi người khác.”
“Sao mẹ lại sinh ra một đứa con gái như con chứ.”
Nói xong, bà xoay người trở về phòng.
“Rầm” một tiếng đóng cửa lại.
Để tôi lại một mình.
Đứng trong căn bếp chất đầy nguyên liệu tươi ngon.
Giống như một kẻ xâm nhập không thuộc về nơi này.
Buổi trưa.
Tôi làm bốn món mặn và một món canh.
Cá kho.
Sườn xào chua ngọt.
Bông cải xanh xào.
Cùng một bát canh cà chua trứng.
Bố ăn rất ngon miệng.
“Món cá này nấu ngon đấy, còn hơn cả ngoài nhà hàng.”
Ông gắp cho tôi một miếng bụng cá.
“Ăn nhiều một chút, nhìn con gầy đi rồi.”
Mẹ hừ lạnh.
“Chỉ biết ăn thôi.”
“Nếu nó dành một nửa tâm sức nấu ăn này vào công việc, tôi cũng không phải lo lắng như thế.”
Em trai tôi đột nhiên nói:
“Chị, cuối tuần này bạn học của em muốn đi khu du lịch nông trại.”
“Em cũng muốn đi.”
“Hai ngày một đêm, ba trăm tệ.”
Mẹ lập tức tiếp lời:
“Đi cái gì mà đi!”
“Chỉ biết tiêu tiền!”
“Chị con kiếm tiền dễ dàng lắm sao?”
Em trai nhìn tôi.
Trong ánh mắt là sự ỷ lại đã thành thói quen.
Tôi biết.
Chỉ cần tôi gật đầu, mẹ sẽ không nói gì nữa.
Tiền bạc trong nhà này do tôi quản lý.
Các khoản chi tiêu lớn đều do tôi chi trả.
Bao gồm cả tiền tiêu vặt và học thêm của em trai.
“Đi đi.”
Tôi rút ba trăm tệ trong ví ra.
Đưa cho nó.
“Chú ý an toàn.”
Em trai vui mừng nhận lấy.
Mẹ há miệng, cuối cùng không nói gì.
Chỉ là ánh mắt nhìn tôi càng thêm phức tạp.
Giống như đang nhìn một công cụ không chịu nghe lời.
Buổi tối.
Tôi tắm xong đi ra.
Nhìn thấy mẹ đang ngồi trên ghế sofa trong phòng khách.
Không bật đèn.
Tối đen như mực.
Chỉ có ánh sáng từ màn hình tivi hắt lên mặt bà.
Lúc sáng lúc tối.
“Mẹ, sao vậy?”
Tôi đi tới.
Bà không nhìn tôi.
Vẫn nhìn bộ phim gia đình trên tivi.
Chậm rãi nói:
“Tuần sau Hiểu Văn sẽ đến.”
“Nó muốn đăng ký một lớp luyện nói tiếng Anh để học cấp tốc.”
“Ngay gần nhà chúng ta.”
Trong lòng tôi chợt giật thót.
Đăng ký lớp học sao?
Ý này là muốn ở lâu dài.
“Nó bảo không muốn tiêu tiền của gia đình.”
Mẹ tiếp tục nói.
“Muốn tự tìm một công việc làm thêm.”
“Con nói xem, đứa trẻ này hiểu chuyện biết bao.”
“Mẹ đang nghĩ, con có thể…”
Tôi hiểu rồi.
Bà muốn tôi trả khoản tiền này.
Dùng tiền của tôi để mạ vàng cho “cô con gái hoàn hảo” của bà.
Sau đó lại dùng “cô con gái hoàn hảo” đã được mạ vàng ấy để làm nổi bật sự tồi tệ của tôi.
“Nó còn nói.”
Giọng mẹ mang theo sự khoe khoang.
“Ở nhà việc gì nó cũng làm.”
“Nấu cơm giặt quần áo, món nào cũng thành thạo.”
“Nó bảo đến nhà chúng ta rồi thì không thể ăn ở miễn phí, việc nhà nó sẽ làm hết.”
“Để con cũng được nghỉ ngơi tử tế.”
Tôi nhìn bà.
Trong bóng tối.
Đường nét khuôn mặt bà mơ hồ không rõ.
Nhưng tôi có thể cảm nhận rõ những chiếc gai trong lời nói của bà.
Những chiếc gai mà chính bà cũng không nhận ra, hoặc lười nhận ra.
Từng chiếc rõ ràng.
Đâm vào trái tim tôi.
Tôi đột nhiên cảm thấy rất mệt mỏi.
Một sự mệt mỏi thấm ra từ trong từng kẽ xương.
Hơn hai mươi năm rồi.
Tôi giống như một cỗ máy hoạt động vĩnh viễn.
Phục vụ cho gia đình này.
Tôi từng cho rằng chỉ cần mình làm đủ nhiều, đủ tốt.
Rồi sẽ có một ngày đổi lại được một lời công nhận.
Bây giờ tôi đã hiểu.
Tôi sai rồi.
Trong thế giới của bà.
Bản thân sự tồn tại của tôi đã là một sai lầm.
Mọi nỗ lực của tôi chẳng qua chỉ cung cấp nguồn nhiên liệu vô tận cho sự thiên vị của bà.
03
Tôi bật cười.
Trong bóng tối.
Tôi nghe rõ tiếng cười của chính mình.
Trong phòng khách yên tĩnh này.
Nó trở nên vô cùng đột ngột.
Mẹ bị tiếng cười của tôi làm cho giật mình.
Bà quay đầu.
Nghi hoặc nhìn tôi.
“Con cười cái gì?”
“Điên điên khùng khùng.”
“Không có gì.”
Tôi đi đến ngồi bên cạnh bà.
Lấy một quả táo trong đĩa trái cây.
Chậm rãi gọt vỏ.
“Con chỉ cảm thấy mẹ nói đúng.”
Mẹ sững sờ.
Có lẽ cả đời này bà cũng chưa từng nghĩ rằng tôi sẽ thẳng thắn thừa nhận sự “đúng đắn” của bà như vậy.
“Mẹ… mẹ đã nói gì?”
“Hiểu Văn.”
Tôi đưa quả táo đã gọt xong cho bà.
Bà vô thức nhận lấy.
“Mẹ nói đúng, Hiểu Văn là một đứa trẻ tốt.”
“Hiểu chuyện, giỏi giang, biết thương người khác.”
“Đâu giống con, chẳng biết làm gì, còn chọc mẹ tức giận.”
Biểu cảm của mẹ từ kinh ngạc chuyển thành vui mừng.
Bà cảm thấy tôi đã “thông suốt”.
“Con có thể nghĩ như vậy, chứng tỏ con đã trưởng thành rồi.”
Bà vỗ nhẹ lên tay tôi.