Chương 1 - Cuộc Chiến Trong Nhóm Phụ Huynh

Trong nhóm lớp của con gái đột nhiên hiện lên một bảng phân công phụ huynh tự nguyện trực trưa.

Trưởng ban phụ huynh trực tiếp tag tên tôi vào nhóm:

“Thứ Tư đến lượt mẹ Tần Lãng vào lớp trông giờ ngủ trưa, giáo viên vất vả, phụ huynh phải gánh vác thay.”

“Ai mà tìm cớ không đến, làm ảnh hưởng đến thời gian nghỉ ngơi của giáo viên, thành tích của năm mươi đứa trẻ trong lớp, cô có gánh nổi không!”

Tôi nhắn tin riêng nhắc nhở cô ta, Bộ Giáo dục từ lâu đã có lệnh cấm rõ ràng, nghiêm cấm việc chuyển giao trách nhiệm trông coi tại trường học sang cho phụ huynh.

Cô ta chẳng những không kiêng dè, mà còn trực tiếp chụp màn hình gửi vào nhóm lớn để công khai mỉa mai, chế giễu:

“Cái loại nhân viên quèn trong biên chế bớt lấy văn bản ra dọa người đi, chưa từng thấy phụ huynh nào ích kỷ như cô.”

“Nếu cô đã hiểu luật, vậy thứ Tư tuần này cô phải đi đầu trong việc trực ban, làm ảnh hưởng đến thành tích của con nhà tôi, tôi không để yên cho cô đâu!”

Nhìn những lời hùa theo chỉ trích tôi không màng đến tập thể ngập tràn màn hình, tôi không đáp lại thêm một câu nào.

Tôi tiện tay in luôn bảng phân công, những lời đe dọa và lịch sử trò chuyện trong nhóm.

Với tư cách là Phó tổ trưởng tổ đốc tra trực thuộc Sở Giáo dục thành phố,

Điểm đến đầu tiên của đợt thanh tra đột xuất chuyên đề chấn chỉnh hoạt động giáo dục toàn tỉnh vào thứ Tư tuần sau,

Sẽ được ấn định ngay tại ngôi trường này.

1

“Chị là mẹ của Tần Lãng đúng không? Mau ngồi đi, uống ngụm nước ấm nhé.”

Sáng sớm thứ Hai, cô chủ nhiệm Từ cười tươi kéo ghế cho tôi.

Tôi đặt vài tờ giấy đã in sẵn lên góc bàn.

“Cô Từ, hôm nay tôi đến đây, là muốn với tư cách một phụ huynh bình thường phản ánh tình hình trong nhóm. Ban phụ huynh ép buộc sắp xếp lịch trực trưa, còn công khai nhục mạ, đe dọa những phụ huynh không tham gia, chuyện này, nhà trường nên ngăn chặn.”

Động tác bưng trà của cô Từ khựng lại một chút.

Cô lật xem vài tờ giấy kia, thở dài nói:

“Tôi hiểu tâm trạng của chị. Nhưng nghĩ ở một góc độ khác, ban phụ huynh cũng là biết thông cảm cho sự vất vả của giáo viên. Chúng tôi một ngày dạy mấy tiết, còn phải soạn bài, chấm bài, phụ huynh giúp một tay, sao lại thành ép buộc được?”

“Tiền đề của tự nguyện là có thể từ chối. Cô ta đem thành tích của cả lớp ra gây áp lực cho tôi, lại còn nói nếu không đi sẽ khiến con gái tôi không ngóc đầu lên được, như vậy cũng gọi là giúp một tay sao?”

“Nói chuyện trong nhóm, khó tránh khỏi vài câu nóng giận, sao chị lại phải để bụng.”

Cô ta đẩy mấy tờ giấy in trở lại, giọng điệu vẫn ôn hòa.

“Mọi người cùng ở trong một tập thể, mỗi bên nhường nhau một bước không tốt sao? Làm người quá cố chấp tính toán, thường sẽ tự thu hẹp đường đi của mình lại đấy.”

Trong văn phòng còn có hai giáo viên khác, nghe thấy lời này, đều cúi đầu bận rộn với công việc trên tay mình.

Tôi nhìn cô Từ, hỏi cho rõ ràng hơn:

“Cho nên, nhà trường biết việc ban phụ huynh ép buộc phụ huynh trông giờ ngủ trưa, và cũng ủng hộ họ làm như vậy?”

“Chị đừng có chụp mũ.”

Nụ cười trên mặt cô ta nhạt dần.

“Nhà trường lo chuyên môn giảng dạy, ban phụ huynh hỗ trợ quản lý, đây vốn dĩ là sự ăn ý. Cứ nhất quyết làm ầm ĩ lên, thì có lợi ích gì cho đứa trẻ chứ?”

Khi nhắc đến “đứa trẻ”, cô ta cố ý ngừng lại một chút.

Tôi cất tài liệu đi, không giải thích thêm nữa.

Rời khỏi văn phòng, đi ngang qua cửa sau lớp học, tôi nhìn thấy con gái đang giẫm lên một chiếc ghế đẩu thấp, đang vất vả lau bảng đen.

Con bé vóc dáng nhỏ bé, kiễng chân lên cũng không với tới chỗ cao nhất, chỉ có thể bám vào viền bảng, nhích từng chút một.

Những đứa trẻ khác ngồi tại chỗ lật xem sách ngoại khóa. Cậu bé vốn dĩ trực nhật cùng con, đang ngồi ăn bánh mì ở hàng ghế đầu tiên.

Tôi bước đến cửa, giữ lấy chiếc ghế đang chao đảo.

“Lãng Lãng, sao chỉ có một mình con lau vậy?”

Con bé trước tiên liếc nhìn về phía văn phòng, rồi mới lí nhí trả lời:

“Cô giáo nói, mẹ bạn ấy hôm nay bê cây xanh đã góp công sức cho lớp rồi ạ.”

Bàn tay tôi khựng lại trên thành ghế.

Đúng lúc này, từ phía cầu thang truyền đến tiếng nói cười.

Mã Diễm Lệ dẫn theo vài phụ huynh bước lên lầu, trong ngực ôm cây xanh trước ngực cài thẻ tên màu đỏ.

Nhìn thấy tôi, cô ta cố ý cất cao giọng:

“Ây da, vị chuyên gia hiểu luật đến rồi sao? Sáng sớm tinh mơ đã đến góp ý cho giáo viên à?”

Hai người phụ nữ bên cạnh cũng cười rộ lên.

“Ngay cả việc góp chút sức cho lớp cũng không chịu, thế mà còn mong giáo viên ưu ái chăm sóc khắp nơi.”

“Phụ huynh không hòa đồng, thì con cái có thể tốt đẹp đến mức nào chứ?”

Những học sinh đi ngang qua thi nhau nhìn sang.

Tần Lãng cúi đầu bước từ trên ghế xuống, phủi phủi bụi phấn trên tay. Con bé vừa bước đến cạnh tôi, bạn cùng bàn cũng chạy ra khỏi lớp, đưa tay muốn kéo con bé.

Nhưng mẹ của bạn cùng bàn lại bước tới một bước, kéo tuột đứa trẻ ra phía sau lưng mình.

“Tránh xa nó ra, đừng có hở ra là tụ tập lại với nhau.”

Cô ta nói không tính là to, nhưng vừa vặn đủ để chúng tôi nghe rõ.

“Người ta suốt ngày gây rắc rối cho lớp, con cũng muốn bị cô giáo mắng lây à?”

Bạn cùng bàn quay lại nhìn Tần Lãng một cái, rồi bị mẹ kéo đi.

Bàn tay đang đưa ra của con gái từ từ rụt lại.

Tôi ngồi xổm xuống lau bụi phấn trên mặt con, con bé nhịn một lúc lâu, cuối cùng vẫn hỏi:

“Mẹ ơi, có phải vì mẹ không đăng ký, nên mọi người mới không chơi với con không?”

Con bé mới bảy tuổi, đã học được cách tự tìm lỗi ở bản thân mình trước tiên.

Tôi nắm lấy bàn tay nhỏ bé của con.

“Không phải lỗi của con, cũng không phải mẹ không chịu giúp đỡ người khác. Giúp đỡ người khác không thể dựa vào sự đe dọa, càng không thể lấy trẻ con ra để trút giận.”

Điện thoại chợt rung lên một cái.

Cô Từ gửi thông báo mới trong nhóm lớp:

“Cảm ơn sự cống hiến vô tư của các phụ huynh cốt cán trong ban phụ huynh. Một số phụ huynh thiếu ý thức tập thể, cũng nên nghiêm túc tự kiểm điểm lại mình. Giáo dục không phải là bới móc, cống hiến mới là mỹ đức.”

Mã Diễm Lệ là người đầu tiên trả lời:

“Toàn lực ủng hộ cô giáo, kiên quyết tẩy chay hành vi ích kỷ!”

Phía sau rất nhanh đã có hàng chục tin nhắn tương tự nối đuôi nhau.

Cô ta vung vẩy điện thoại bước đến trước mặt tôi, cười đắc ý.

“Nhìn thấy chưa? Công lý nằm trong lòng người. Thứ Tư này cô dám không đến, tôi sẽ khiến con gái cô không ngẩng đầu lên được trong toàn trường này!”

Tôi kéo con gái ra sau lưng bảo vệ, nhìn cô ta, từng chữ từng chữ nói:

“Câu nói này, tôi ghi nhớ rồi.”

2

Hôm đó cũng là ngày hội phụ huynh mở cửa tham quan của trường.

Vốn dĩ tôi đã xin nghỉ nửa ngày, chuẩn bị xem xong tiết học công khai của con gái rồi mới quay về cơ quan.

Trước cửa lớp học, Mã Diễm Lệ đang ôm một hộp thẻ tên mới, đang phân phát cho vài phụ huynh. Trên thẻ in dòng chữ “Giám sát viên xây dựng liên kết gia đình – nhà trường”, phía dưới còn có tên của trường.

Đến lượt tôi đi ngang qua cô ta thu hộp lại giấu ra sau lưng.

“Loại thẻ này là dành cho phụ huynh xuất sắc, không phải ai cũng có tư cách đeo.”

Những người bên cạnh lập tức hùa theo:

“Chủ nhiệm Mã ngày nào cũng bận rộn ngược xuôi, có người không giúp đỡ, lại còn chuyên môn phá đám.”

“Nếu cô ta thực sự hiểu về giáo dục, cũng đâu đến nỗi ngay cả một chút tinh thần cống hiến cũng không có.”

Tôi không để tâm, đi thẳng vào lớp học, ngồi xuống chiếc ghế trống ở hàng ghế sau.

Tần Lãng nhìn thấy tôi, lén lút ngồi thẳng lưng lên, sách vở xếp ngay ngắn gọn gàng.

Tiết Ngữ văn đó giảng về thơ cổ.

Cô Từ vừa đưa ra câu hỏi, con gái đã giơ tay lên. Con bé đã học thuộc ở nhà, ngay cả ý nghĩa của các câu thơ cũng có thể nói rõ ràng.

Nhưng cô Từ nhìn quanh một vòng, người cô gọi lại là con trai của Mã Diễm Lệ.

“Mã Thiên Vũ, em nói xem.”

Cậu bé đứng lên, ấp úng trả lời được hai câu thì mắc kẹt. Cô Từ kiên nhẫn gợi ý, đợi cậu bé nói xong, lại dẫn dắt cả lớp vỗ tay.

Câu hỏi thứ hai, Tần Lãng vẫn giơ tay.

Câu thứ ba, câu thứ tư, vẫn không đến lượt con bé.

Tôi ngồi ở hàng ghế sau, nhìn bàn tay của con bé từ giơ cao quá đỉnh đầu, đến chỉ giơ lên một nửa, và cuối cùng đặt lại xuống mặt bàn.

Con bé không quay đầu lại.

Chỉ dùng đầu ngón tay vuốt phẳng trang sách, rồi cúi đầu tẩy đi câu trả lời đã viết sẵn.

Sau khi tan học, tôi vừa bước đến cửa sau, thì bị Mã Diễm Lệ và hai phó chủ nhiệm ban phụ huynh chặn lại.

“Đừng vội đi.”

Mã Diễm Lệ khoanh tay, chặn kín lối đi.

“Mười hai rưỡi trưa thứ Tư, cô rốt cuộc có đến hay không?”

Tôi lấy điện thoại ra, bật ghi âm.

“Tôi nói lại lần nữa, phụ huynh không có nghĩa vụ bắt buộc phải đến trường trực ban. Các cô cũng không thể vì phụ huynh không phối hợp, mà đối xử phân biệt với trẻ em.”

Người phụ nữ bên trái tiến lên nửa bước, chỉ vào tôi nói:

“Không góp sức, lại còn muốn hưởng chung tài nguyên với chúng tôi sao? Sau này tài liệu nâng cao đặt cho lớp, các chuyến đi thực tế được tổ chức, nhà cô đều đừng hòng tham gia!”

“Tài nguyên giáo dục công cộng từ bao giờ đã trở thành đồ vật của các người vậy?”

“Cô bớt nói những lời vô dụng này đi!”

Giọng cô ta đột ngột cất cao, thu hút những phụ huynh trong hành lang xúm lại.

Có người khuyên tôi bỏ qua.

“Chỉ là trực ban một buổi thôi mà, làm gì phải làm ầm ĩ lên như vậy.”

Cũng có người nhỏ giọng bàn tán:

“Đắc tội với ban phụ huynh, người chịu thiệt thòi chẳng phải là con cái sao.”

Tổ trưởng chuyên môn khối là Chủ nhiệm Lưu đúng lúc đi tới, sa sầm mặt mày hỏi có chuyện gì.

Mã Diễm Lệ lập tức buông thõng tay xuống, vẻ mặt đầy oan ức bước tới đón lấy.

“Chủ nhiệm Lưu, thầy phân xử giúp chúng tôi với. Chúng tôi nói chuyện đàng hoàng bàn bạc với cô ấy, cô ấy vừa lên đã đòi ghi âm, lại còn nói giáo viên đối xử phân biệt với học sinh. Hôm nay có nhiều phụ huynh ở đây như vậy, ảnh hưởng xấu biết bao.”

Chủ nhiệm Lưu không nghe tôi giải thích, chỉ ra hiệu cho tôi ra góc cuối hành lang nói chuyện.

Đến chỗ ngoặt, thầy ta hạ thấp giọng:

“Hoàn cảnh của chị, cô Từ đã từng nhắc đến. Tôi lớn hơn chị vài tuổi, nói một câu thật lòng, trường học không phải là nơi để chị phân bua thắng thua.”

“Thứ tôi tranh giành là sự công bằng đáng có của con trẻ.”

“Công bằng cũng phải xét đến tình hình thực tế.”

Thầy ta liếc nhìn về phía lớp học một cái.

“Chị ở bên ngoài có cá tính, người khác không quản được. Nhưng đứa trẻ mỗi ngày đều phải đi học ở đây. Phụ huynh quá khó gần, cuối cùng người khó xử là ai, chị đã nghĩ đến chưa?”

Tôi nhìn thầy ta.

“Đây là thầy đang nhắc nhở, hay là đang đe dọa?”

Mặt thầy ta sầm lại.

“Đừng đem lời nói tốt nghe thành ý xấu. Hoàn cảnh chung là như vậy, ai ai cũng như chị, thì trường học còn quản lý thế nào được nữa?”

Thầy ta quay người đi thẳng, không cho tôi cơ hội nói thêm lời nào.

Mã Diễm Lệ đứng ở cách đó không xa, rõ ràng vẫn luôn để ý đến bên này.

Khi đi ngang qua người tôi, cô ta cố ý huých vai tôi một cái.

“Nghe hiểu rồi chứ? Thứ Tư ngoan ngoãn mà đến đây. Dám không đến, tôi sẽ cho cô biết thế nào là hối hận.”

Tôi không cãi lại, chỉ lưu lại đoạn ghi âm một cách cẩn thận.

Trước khi về cơ quan, tôi viết toàn bộ sự việc thành báo cáo bằng văn bản, kèm theo chứng cứ giao cho người phụ trách tổ thanh tra.