Chương 18 - Cuộc Chiến Đòi Nợ Sự Thật

Năm đầu tiên quyên góp, tôi nhận được một email.

Người gửi là cô em khóa dưới thuộc Trung tâm Dịch vụ Quyền lợi Sinh viên.

Em ấy kể có một tân sinh viên phát bệnh ngay sau giờ thực hành, lúc đưa vào viện tạm thời không liên lạc được với phụ huynh. Khoa đã áp dụng quy trình cấp cứu hiện tại để mở luồng xanh bệnh viện tiến hành cứu chữa, nhà trường bảo lãnh tạm thời, sau đó bảo hiểm y tế và quỹ cứu trợ vào cuộc.

Phần cuối email viết:

“Chị ơi, bạn học kia đã xuất viện an toàn. Bạn cùng phòng của bạn ấy đã túc trực suốt đêm, nhưng không có bất kỳ một sinh viên nào bị yêu cầu phải cáng đáng số viện phí khổng lồ ấy.”

Nhìn dòng chữ này, tôi ngồi bất động rất lâu trong văn phòng.

Ngoài cửa sổ là dòng xe cộ tấp nập buổi xế chiều, trên màn hình máy tính vẫn còn bản kế hoạch đang dang dở.

Nhưng dòng suy tư của tôi chợt kéo ngược về quầy thu ngân chói mắt nhiều năm về trước.

Cô y tá hỏi tôi:

“Em có thể ứng trước giúp cậu ấy không?”

Tôi lắc đầu.

Lúc đó, rất nhiều người nghĩ tôi máu lạnh.

Sau này tôi mới hiểu, đó không phải là lạnh lùng.

Đó là việc giao trả lại một sự cố vốn dĩ nên để thể chế gánh vác, về đúng vị trí của nó.

Trong tệp đính kèm của email là một bản đồ quy trình đã được che kín thông tin cá nhân.

Sinh viên gục ngã.

Gọi cấp cứu.

Cố vấn học tập có mặt.

Luồng xanh bệnh viện.

Nhà trường bảo lãnh.

Thanh toán bảo hiểm y tế.

Quỹ cứu trợ khó khăn.

Người nhà bổ sung thủ tục.

Mỗi một bước đều cực kỳ rõ ràng.

Tôi lưu bức ảnh đó lại.

Không phải để chứng minh năm xưa mình hành xử đúng đắn nhường nào.

Mà vì cuối cùng tôi đã thấy, ranh giới không phải là thứ đẩy con người ra xa.

Ranh giới đôi khi lại là thứ có thể nâng đỡ vững chắc được cho nhiều người hơn.

Nếu năm đó tôi quẹt tấm thẻ tám vạn tệ kia, mọi người có lẽ sẽ chỉ nhớ về câu chuyện của một “người bạn trượng nghĩa”. Nhưng trong câu chuyện đó không hề có quy trình, không có thể chế, và cũng chẳng để lại bài học gì cho thế hệ sau.

Bây giờ thì khác rồi.

Những sinh viên sau này không còn phải đánh cược mạng sống vào thẻ tín dụng của một người bạn cùng lớp.

Và sau khi khỏi bệnh, họ cũng không phải mang theo gánh nặng ân tình không rõ ràng với bạn học nữa.

Người đi cùng có thể an tâm túc trực.

Người bệnh có thể an tâm điều trị.

Nhà trường biết mình cần phải làm gì.

Phụ huynh biết trách nhiệm của mình nằm ở đâu.

Đây mới là ý nghĩa thực sự của việc cứu trợ khẩn cấp.

Khi tôi quyên góp lần đầu tiên, cô Tần đã trở thành người phụ trách công tác sinh viên của khoa.

Thấy dòng ghi chú của tôi, cô nhắn lại một tin:

“Viên Viên, hiện tại quy trình cấp cứu của trường đã rất hoàn thiện rồi. Chuyện năm đó của em, đã thúc đẩy tạo ra rất nhiều sự thay đổi.”

Nhìn tin nhắn, trong lòng tôi vô cùng thanh thản.

Sau này, tôi đã tổng hợp lại “Cẩm nang ranh giới tương trợ sinh viên” thành một bài viết dài.

Tiêu đề là:

“Khi cứu trợ khẩn cấp, đừng biến lòng tốt thành một tờ giấy nợ không rõ ràng.”

Bài đăng đó đạt lượng người đọc cao ngoài sức tưởng tượng của tôi.

Dưới phần bình luận, có người kể lại chuyện ứng viện phí thay họ hàng, cuối cùng lại bị trở mặt bảo là đang mượn cớ để kiểm soát người ta; có người kể chuyện đứng ra bảo lãnh vay vốn cho bạn, bạn bùng nợ thì mình bị giang hồ đòi; lại có người kể, khi bạn cùng phòng đổ bệnh cả đám hớt hải đưa vào viện, may mà cố vấn đến kịp nên không ai phải chịu cảnh tự quẹt thẻ cá nhân.

Trong đó có một dòng bình luận khiến tôi nhìn rất lâu.

Người đó viết:

“Trước kia tôi luôn nghĩ, đặt ranh giới tức là không đủ lương thiện. Sau này mới ngộ ra, sự lương thiện không có ranh giới sẽ rất dễ bị những kẻ bất lương tước đoạt trắng trợn.”

Câu nói này như được viết thay cho chính tôi của kiếp trước.

Tôi trả lời:

“Ranh giới không phải là đẩy con người ra xa, mà là để sự giúp đỡ không bị lạm dụng.”

Không lâu sau, có một chuyên gia luật chia sẻ bài viết của tôi.

Ông nói, trong các tình huống cứu trợ khẩn cấp, việc tự ứng trước tiền không hẳn là sai, nhưng phải có bằng chứng rõ ràng, xác định rõ chủ thể khoản nợ và cam kết hoàn trả. Đặc biệt đối với nhóm sinh viên, khả năng kinh tế hạn hẹp, không nên bị áp lực đạo đức ép vào những khoản nợ khổng lồ.

Lại có bác sĩ để lại bình luận:

“Luồng xanh cấp cứu vốn sinh ra để cứu mạng trước, bổ sung thủ tục sau. Người đi cùng có thể hỗ trợ thông tin, nhưng đừng ôm rơm dặm bụng, ôm hết việc của bệnh viện, người nhà và trường học vào người.”

Nhờ những ý kiến chuyên môn này, bài viết ngày càng lan truyền rộng rãi.

Một ngày nọ, tôi nhận được tin nhắn từ một người lạ.

Đối phương xưng là cố vấn học tập của một trường đại học nọ, mấy hôm trước sinh viên phát bệnh đột ngột, các bạn đi cùng suýt chút nữa đã phải gom tiền ứng trước viện phí. Nhờ nhớ tới bài viết của tôi, thầy đã ngay lập tức liên hệ với khoa để khởi động thủ tục bảo lãnh tạm thời, cuối cùng vừa không làm chậm trễ ca phẫu thuật, lại vừa không bắt sinh viên phải vác nợ vào thân.

Đoạn cuối tin nhắn thầy viết: