Chương 1 - Cuộc Chiến Chống Lại Sự Bất Công

Công ty giảm lương tôi lần thứ ba, ngay cả nhân sự cũng ngại không dám nhìn vào mắt tôi.

Cô ấy cúi đầu nói:

“Giám đốc Thẩm, công ty bây giờ thật sự đang khó khăn, anh cố gắng chịu thêm một thời gian nữa.”

Lương tháng từ hai mươi sáu nghìn bị cắt xuống còn mười ba nghìn, tôi chỉ gật đầu, từ đầu đến cuối vẫn không ký xác nhận.

Tất cả mọi người đều cho rằng tôi sợ thất nghiệp, không dám phản kháng.

Nhưng vào ngày cuối cùng trước khi hợp đồng hết hạn, Ôn Mạn đột nhiên đổi thái độ, đưa cho tôi một bản hợp đồng gia hạn mà cô ta gọi là tăng lương.

Trên danh nghĩa là điều chỉnh tăng lương, nhưng mức lương thực tế vẫn còn thấp hơn cả lúc tôi mới vào làm.

“Công ty vô cùng công nhận giá trị của anh, quyết định tiếp tục ký hợp đồng với anh!”

Tôi đặt thông báo chấm dứt hợp đồng lao động lên bàn.

“Cảm ơn, tôi không gia hạn.”

Mặt nhân sự lập tức trắng bệch.

Hai tiếng sau, Chủ tịch Phó Cảnh Minh gọi cho tôi hai mươi chín cuộc.

01

Công ty giảm lương tôi lần thứ ba, ngay cả nhân sự cũng ngại không dám nhìn vào mắt tôi.

Ôn Mạn cúi đầu, ngón tay siết mép tờ thông báo điều chỉnh lương đến mức gần như vò nhăn cả tờ giấy.

“Giám đốc Thẩm, công ty bây giờ thật sự đang khó khăn, anh cố gắng chịu thêm một thời gian nữa.”

Tôi nhìn con số trên đó.

Mười ba nghìn.

Ba tháng trước, lương tháng của tôi là hai mươi sáu nghìn.

Lần đầu giảm xuống còn hai mươi mốt nghìn, nói là điều chỉnh chung toàn công ty.

Lần thứ hai giảm xuống còn mười bảy nghìn, nói là tối ưu hóa bộ phận.

Lần thứ ba, trực tiếp cắt còn một nửa.

Tôi ngẩng đầu nhìn Ôn Mạn.

Cô ấy vẫn không dám nhìn thẳng vào tôi, ánh mắt cứ lơ lửng về phía vai trái của tôi.

“Anh cứ cầm thông báo về trước, ký xong thì nộp lại là được.”

Cô ấy đưa bút sang.

Tôi nhận lấy bút, cầm tờ thông báo lên nhìn ba giây rồi đặt bút trở lại bàn.

“Để tôi xem đã.”

Ôn Mạn sửng sốt.

“Hả?”

“Để tôi mang về xem.”

Tôi gấp tờ thông báo làm đôi hai lần, bỏ vào túi rồi đứng dậy rời đi.

Phía sau, Ôn Mạn gọi tôi:

“Giám đốc Thẩm…”

Tôi không quay đầu lại.

Ngoài hành lang, tôi gặp Giang Phàm.

Cậu ta cầm một cốc cà phê, tựa bên cửa phòng trà, gật đầu với tôi.

Cười rất tươi.

“Giám đốc Thẩm, bận à?”

Tôi đáp một tiếng, bước chân không dừng lại.

Giang Phàm là người được điều thẳng vào bộ phận kỹ thuật ba tháng trước, chức danh là “Phó giám đốc kỹ thuật”.

Biên chế do đích thân Phó Cảnh Minh phê duyệt.

Trước khi cậu ta tới, trong tay tôi có bốn dự án.

Sau khi cậu ta tới, đầu tiên là lấy dự án dây chuyền sản xuất thông minh của tôi, nói là “hỗ trợ thúc đẩy”.

Sau đó là phương án nâng cấp hệ thống điều khiển số, nói là “tích hợp tài nguyên”.

Tháng trước, ngay cả quyền phụ trách làm việc với khách hàng cũng được chuyển sang tên cậu ta.

Hiện giờ trong tay tôi chỉ còn một dự án cũ đã bước vào giai đoạn kết thúc, đến họp cũng chẳng còn ai thông báo cho tôi.

Trở về chỗ ngồi, tôi lấy tờ thông báo điều chỉnh lương ra, dùng điện thoại chụp lại.

Gửi cho một tài khoản WeChat.

Hai phút sau, đối phương trả lời.

“Lần thứ ba rồi?”

“Ừ.”

“Vẫn chưa ký?”

“Chưa.”

“Được. Tiếp tục không ký. Giữ lại toàn bộ bản gốc các thông báo, đừng xóa email, phiếu lương mỗi tháng đều phải chụp màn hình lưu lại.”

“Đều lưu rồi.”

“Vậy thì chờ.”

Tôi khóa màn hình điện thoại rồi bỏ vào ngăn kéo.

Ở chỗ ngồi đối diện, lão Chu của bộ phận kỹ thuật nhìn tôi một cái rồi lại cúi đầu.

Ông ấy muốn nói gì đó, miệng hé ra nhưng cuối cùng vẫn không lên tiếng.

Ba tháng nay, trong bộ phận không ai nói với tôi thêm một câu thừa thãi.

Có người cảm thấy tôi đã bị cho ra rìa, tránh xa tôi vì sợ dính vận xui.

Có người cảm thấy tôi hèn nhát, bị giảm lương ba lần mà vẫn lì lợm không chịu đi.

Cũng có người cho rằng tôi sợ thất nghiệp, trên có già dưới có trẻ, không dám nhúc nhích.

Tôi đều biết.

Nhưng tôi chưa từng giải thích.

Năm giờ rưỡi chiều, tôi đúng giờ tắt máy tính, thu dọn đồ đạc.

Đi tới thang máy, tôi nghe thấy Giang Phàm đang nói chuyện với mấy người phía sau, giọng không lớn không nhỏ, vừa đủ để truyền tới tai tôi.

“Dự án cũ của Giám đốc Thẩm cuối tháng cũng kết thúc rồi đúng không? Xong rồi thì anh ấy làm gì nhỉ?”

Có người bật cười.

Cửa thang máy mở, tôi bước vào, nhấn tầng hầm một.

Lúc cửa khép lại, tôi nhìn thấy Giang Phàm đang đứng cuối hành lang nhìn tôi.

Vẫn là nụ cười ấy.

Xe chạy ra khỏi hầm, tôi lại chụp tờ thông báo điều chỉnh lương hôm nay một lần nữa, lưu vào album có tên “Lưu trữ 2024”.

Trong album đã có bốn mươi bảy bức ảnh.

Ảnh chụp email, phiếu lương, thông báo điều chỉnh lương, ảnh hệ thống thay đổi quyền hạn dự án, biên bản cuộc họp, cùng ba bản ghi âm đã được chuyển thành văn bản.

Tất cả đều được sắp xếp theo ngày tháng.

Tôi không ký.

Nhưng tôi cũng không từ chối.

02

Sáng hôm sau, tôi nhận được một email.

Người gửi là Ôn Mạn.

Tiêu đề viết: “Thông báo về việc điều chỉnh phân công dự án của bộ phận kỹ thuật”.

Nội dung chỉ có một câu: Sau khi ban quản lý công ty nghiên cứu và quyết định, dự án bảo trì hệ thống điều khiển số Hoa Duệ vốn do Thẩm Ngật phụ trách, kể từ hôm nay sẽ được bàn giao cho Giang Phàm thống nhất quản lý.

Email được gửi kèm cho Phó Cảnh Minh, Giang Phàm và toàn bộ thành viên bộ phận kỹ thuật.

Dự án cuối cùng của tôi.

Cũng mất rồi.

Tôi nhìn màn hình năm giây, sau đó nhấn chuyển tiếp, gửi vào email cá nhân của mình.

Lão Chu ngồi đối diện tôi.

Ông ấy nhìn thấy vẻ mặt của tôi, bàn tay đang cầm chuột cũng dừng lại.

“Giám đốc Thẩm…”

“Ừ?”

“Không có gì.”

Ông ấy lại cúi đầu xuống.

Mười giờ, Giang Phàm dẫn hai người tới chỗ tôi.

“Giám đốc Thẩm, tài liệu dự án Hoa Duệ ở đâu? Tài liệu kỹ thuật, danh bạ khách hàng, còn có bảng thông số lần trước nữa, chiều nay tôi cần dùng.”

Lúc nói chuyện, tay cậu ta đút trong túi quần, đứng trước bàn tôi, người hơi nghiêng về phía trước.

Tư thế đó không phải đang hỏi.

Mà là đang đòi.

Tôi mở máy tính, gửi đường dẫn ổ đĩa dùng chung cho cậu ta.

“Đều ở ổ F, tên thư mục được sắp theo ngày.”

“Được.”

Giang Phàm vỗ bàn tôi một cái.

“Vất vả rồi nhé, Giám đốc Thẩm.”

Cậu ta đi rồi.

Hai người phía sau cũng đi theo cậu ta.

Lúc đi ngang qua tôi, chẳng ai nhìn tôi.

Buổi chiều, người bên hành chính tới.

Nói khu vực văn phòng cần điều chỉnh, bảo tôi đổi chỗ làm việc.

Chỗ mới ở đâu?

Cuối hành lang, sát phòng chứa đồ, một chiếc bàn đơn độc, đến vách ngăn cũng không có.

Tôi nói được.

Lúc chuyển đồ, tôi chỉ mang theo máy tính và một cốc nước.

Đồ trong ngăn kéo tôi không động tới.

Bởi vì vốn chẳng có thứ gì cần mang.

Lão Chu giúp tôi cầm cốc sang một chuyến.

Đặt xuống xong, ông ấy nhỏ giọng nói:

“Giám đốc Thẩm, nếu anh có dự định gì thì nên tính sớm đi.”

Tôi nói cảm ơn.

Ông ấy đi rồi.

Chỗ ngồi mới đối diện với một bức tường, bên trái là hộp chữa cháy, bên phải là cửa phòng chứa đồ.

Tôi ngồi xuống, mở máy tính, lưu toàn bộ ảnh chụp email hôm nay và ảnh thông báo đổi chỗ làm việc vào album.

Sau đó gửi tin nhắn cho tài khoản WeChat kia.

“Dự án đã bàn giao hết, chỗ ngồi cũng đổi rồi.”

Đối phương trả lời rất nhanh.

“Có thông báo bằng văn bản không?”

“Email, vừa gửi.”

“Chụp màn hình lưu lại. Việc đổi chỗ có thông báo giấy không?”

“Không, chỉ thông báo miệng.”

“Có ghi âm không?”

“Có.”

“Được. Hợp đồng của anh khi nào hết hạn?”

“Ngày mười bảy tháng sau.”

“Còn ba mươi hai ngày. Cố chịu.”

Tôi nói được.

Bốn giờ chiều, Phó Cảnh Minh đi ngang qua chỗ ngồi mới của tôi.

Ông ta nhìn tôi một cái, không nói gì, đi thẳng.

Tôi cũng không đứng dậy.

Tôi đã làm ở công ty này bảy năm.

Lúc tôi mới vào, bộ phận kỹ thuật chỉ có ba người, một văn phòng, đến một thiết bị tử tế cũng chẳng có.

Khách hàng lớn đầu tiên là Hoa Duệ, một mình tôi đàm phán được.

Năm thứ hai, dự án dây chuyền sản xuất đi vào hoạt động, doanh thu công ty tăng gấp đôi.

Năm thứ ba, tôi dẫn đội ngũ phát triển được phương án hệ thống điều khiển số, giành chứng nhận kỹ thuật cấp tỉnh.

Năm thứ năm, tôi được thăng lên Giám đốc kỹ thuật.

Năm thứ sáu, trong tiệc tất niên, Phó Cảnh Minh vỗ vai tôi nói, công ty có được ngày hôm nay, công lao lớn nhất thuộc về tôi.

Năm thứ bảy, ông ta nhét Giang Phàm vào.

Giang Phàm là ai?

Con trai của bạn học đại học của Phó Cảnh Minh.

Nền tảng kỹ thuật thế nào tôi không đánh giá.

Nhưng cậu ta tới ba tháng, đến bảng thông số thiết bị cũng không đọc hiểu, họp hành thì từ đầu đến cuối chỉ đọc PPT, mà PPT còn là bản trước đây tôi làm.

Tôi mở điện thoại, nhìn album kia.

Năm mươi ba bức ảnh rồi.

Tôi cất điện thoại trở lại túi.

Đèn cuối hành lang hơi tối.

Tôi ngồi một mình ở đó, nghe tiếng cười vọng ra từ phía bộ phận kỹ thuật.

Là giọng của Giang Phàm.

Tôi tắt máy tính, rửa sạch cốc nước rồi úp trên bàn.

Ngày mai còn ba mươi mốt ngày.

Tôi chờ được.

03

Tối hôm đó về nhà, tôi mở máy tính, đăng nhập email cá nhân.

Email suốt bảy năm, tôi sắp xếp lại toàn bộ theo trình tự thời gian.

Từ thư mời nhận việc lúc mới vào công ty đến thông báo điều chỉnh lương từng năm, từ email lập dự án đến lịch sử làm việc với khách hàng, tổng cộng một trăm chín mươi ba email.

Những email quan trọng tôi tách riêng, tạo một thư mục đặt tên là “Dòng thời gian”.

Thói quen này không phải gần đây mới có.

Ba tháng trước, vào buổi tối nhận được thông báo giảm lương lần đầu tiên, tôi đã bắt đầu làm chuyện này.

Bởi vì tôi hiểu ý nghĩa của thông báo ấy.

Đó không phải giảm lương.

Mà là đuổi người.

Tôi làm trong ngành này mười hai năm, đã thấy quá nhiều thủ đoạn như vậy.

Không trực tiếp sa thải bạn, bởi vì sa thải phải bồi thường.

Giảm lương, tước quyền, cô lập, khiến bạn không chịu nổi mà tự xin nghỉ.

Chỉ cần bạn chủ động xin nghỉ, bạn sẽ chẳng nhận được gì.

Vì vậy, ngay ngày đầu tiên bị giảm lương, tôi đã tìm luật sư.

Luật sư họ Phương, do bạn bè giới thiệu, chuyên xử lý tranh chấp lao động mười lăm năm.

Tôi kể tình hình cho anh ấy.

Anh ấy hỏi tôi ba câu.

“Việc giảm lương có được anh đồng ý bằng văn bản không?”

“Không.”

“Có ký bất kỳ giấy tờ xác nhận nào không?”

“Không.”

“Hợp đồng khi nào hết hạn?”

“Ngày mười bảy tháng một năm sau.”

Luật sư Phương nói bốn chữ:

“Vậy thì đừng ký.”

Anh ấy nói với tôi, theo Điều 38 Luật Hợp đồng Lao động, nếu đơn vị sử dụng lao động không thanh toán đầy đủ và đúng hạn tiền công lao động thì người lao động có quyền chấm dứt hợp đồng lao động.

Điều 46 quy định, nếu chấm dứt theo Điều 38, đơn vị sử dụng lao động phải trả tiền bồi thường kinh tế.

Bảy năm thâm niên.

Bồi thường bảy tháng lương.

Tính theo mức lương trước khi bị cắt giảm.

“Nhưng…”

Luật sư Phương nói:

“Anh không được chủ động xin nghỉ. Anh phải chờ.”

“Chờ gì?”

“Chờ họ phạm đủ sai lầm. Mỗi lần giảm lương anh đều không ký. Mỗi lần điều chuyển vị trí đều lưu lại bằng chứng. Mỗi email đều phải lưu trữ. Đến ngày hết hạn hợp đồng, anh không gia hạn, sau đó gửi thông báo chấm dứt hợp đồng với lý do công ty không thanh toán đầy đủ tiền công.”

“Họ có sa thải tôi trước khi hợp đồng hết hạn không?”

“Họ không dám. Sa thải anh phải bồi thường gấp đôi, còn tốn hơn để anh tự nghỉ. Mục đích của họ chính là ép anh tự đi.”

Tôi hiểu rồi.

Kể từ ngày đó, tôi bắt đầu.

Mỗi lần có thông báo giảm lương, tôi cầm đi, không ký.